Trận đánh Đại sứ quán Mỹ tại Sài Gòn

Đây là một trong những trận đánh được nhắc đến nhiều nhất khi nghiên cứu về chiến dịch Mậu Thân 1968.

Cuối năm 1967, Bộ Tư lệnh Biệt động Sài Gòn được giao nhiệm vụ tiến công một số mục tiêu chiến lược trong nội đô. Đại sứ quán Hoa Kỳ được lựa chọn vì đây không chỉ là cơ quan ngoại giao mà còn là biểu tượng cho sự hiện diện của Mỹ tại miền Nam Việt Nam. Tòa nhà mới được xây dựng với hệ thống tường rào kiên cố, lực lượng lính thủy đánh bộ Mỹ bảo vệ nghiêm ngặt và được xem là một trong những địa điểm an toàn nhất tại Sài Gòn lúc bấy giờ.

Để chuẩn bị cho trận đánh, các chiến sĩ biệt động đã tiến hành trinh sát nhiều lần, nghiên cứu kỹ quy luật hoạt động của lực lượng bảo vệ cũng như các tuyến đường tiếp cận mục tiêu. Công tác chuẩn bị được giữ bí mật tuyệt đối. Vũ khí được cất giấu tại các hầm bí mật trong nội thành và chỉ được đưa ra trước giờ xuất kích. Các cơ sở cách mạng đã âm thầm hỗ trợ nơi ăn ở, phương tiện di chuyển và bảo đảm an toàn cho các chiến sĩ trước khi bước vào trận đánh lịch sử.

Rạng sáng ngày 31/1/1968, khi người dân Sài Gòn vẫn đang trong không khí đón Tết, một đội biệt động gồm 19 cán bộ, chiến sĩ bí mật tiếp cận Đại sứ quán Mỹ. Chỉ trong ít phút, họ sử dụng thuốc nổ phá một đoạn tường bao, nhanh chóng xông vào khuôn viên bên trong và nổ súng tiêu diệt lực lượng bảo vệ. Tiếng súng vang lên giữa trung tâm thành phố đã khiến toàn bộ hệ thống quân sự và an ninh của Mỹ tại Sài Gòn rơi vào tình trạng báo động.

Các chiến sĩ nhanh chóng chiếm giữ nhiều vị trí trong khuôn viên Đại sứ quán, kiên cường chống trả trước các đợt phản kích liên tiếp của lính Mỹ. Do lực lượng ít và không có khả năng nhận tiếp viện, họ phải chiến đấu trong điều kiện vô cùng khó khăn. Đối phương huy động trực thăng, xe bọc thép và nhiều đơn vị tinh nhuệ bao vây toàn bộ khu vực. Cuộc giao tranh kéo dài nhiều giờ đồng hồ với cường độ rất ác liệt.

Nhiều chiến sĩ đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng. Có người bị thương nặng vẫn tiếp tục cầm súng, quyết không đầu hàng. Cuối cùng, hầu hết các thành viên của đội biệt động đã anh dũng hy sinh hoặc bị bắt sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Dù không làm chủ được tòa nhà Đại sứ quán, nhưng họ đã thực hiện thành công mục tiêu quan trọng nhất là tạo ra cú sốc lớn đối với chính quyền Hoa Kỳ và dư luận quốc tế.

Ngay trong ngày hôm đó, hình ảnh cuộc giao tranh tại Đại sứ quán Mỹ được các hãng thông tấn lớn trên thế giới truyền đi với tốc độ chưa từng có. Những bức ảnh và đoạn phim ghi lại cảnh khói lửa ngay trong khuôn viên Đại sứ quán đã xuất hiện trên trang nhất của nhiều tờ báo quốc tế. Đối với người dân Mỹ, đây là điều khó có thể tưởng tượng bởi trước đó họ vẫn được thông tin rằng tình hình chiến trường đang nằm trong tầm kiểm soát.

Các nhà sử học nhận định, xét về quân sự, trận đánh không mang lại thắng lợi quyết định. Tuy nhiên, về chính trị và tâm lý, đây là một thành công có ý nghĩa đặc biệt. Hình ảnh Đại sứ quán Mỹ bị tiến công đã làm lung lay niềm tin của công chúng Hoa Kỳ vào khả năng giành chiến thắng nhanh chóng trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Sau Mậu Thân, làn sóng phản đối chiến tranh tại Mỹ ngày càng gia tăng, tạo sức ép lớn đối với chính quyền Tổng thống Lyndon B. Johnson. Chỉ vài tháng sau, Tổng thống Johnson tuyên bố không tái tranh cử và chấp nhận từng bước giảm leo thang chiến tranh, mở đường cho tiến trình đàm phán tại Paris.

Đằng sau trận đánh lịch sử ấy là sự hy sinh thầm lặng của rất nhiều cơ sở cách mạng trong nội thành Sài Gòn. Những căn nhà bí mật, những hầm chứa vũ khí và những người dân bình dị đã góp phần bảo đảm cho kế hoạch được triển khai. Nhiều người chấp nhận đối mặt với tù đày, tra tấn, thậm chí hy sinh nhưng vẫn quyết giữ trọn bí mật của tổ chức. Chính sức mạnh từ lòng dân đã giúp lực lượng Biệt động Sài Gòn thực hiện được những nhiệm vụ tưởng chừng không thể.

Ngày nay, khi nhìn lại cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, trận đánh Đại sứ quán Mỹ vẫn được xem là một trong những biểu tượng của lòng quả cảm và tinh thần dám nghĩ, dám làm của quân và dân Việt Nam. Dù thời gian chỉ diễn ra trong vài giờ, nhưng sức lan tỏa của sự kiện đã vượt ra ngoài phạm vi chiến trường, tác động sâu sắc đến cục diện chiến tranh và dư luận quốc tế.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những chiến sĩ biệt động năm ấy phần lớn đã đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng tên tuổi và sự hy sinh của họ vẫn luôn được các thế hệ hôm nay trân trọng, biết ơn. Trận đánh Đại sứ quán Mỹ không chỉ là một chiến công trong lịch sử quân sự Việt Nam mà còn là minh chứng cho ý chí độc lập, khát vọng thống nhất đất nước và tinh thần bất khuất của dân tộc. Đó mãi là bản hùng ca của mùa xuân Mậu Thân 1968, nhắc nhở mỗi người Việt Nam hôm nay về giá trị thiêng liêng của hòa bình, độc lập và lòng yêu nước.