RÀO TRĂNG 3 - CÓ NHỮNG NGƯỜI ĐÃ SỐNG TRỌN MỘT LỜI THỀ

Có những lời thề được nói lên dưới lá cờ. Có những lời thề được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Và cũng có những lời thề chỉ thực sự được hiểu hết ý nghĩa khi con người đứng trước hiểm nguy, khi giữa bước tiến và bước lùi, họ vẫn lựa chọn bước về phía những người đang cần mình.

Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, Lời thề thứ 9 là một lời hứa giản dị mà thiêng liêng: kính trọng dân, giúp đỡ dân, bảo vệ dân; không lấy của dân, không dọa nạt dân, không quấy nhiễu dân. Những câu chữ ấy đã trở thành một phần trong phẩm chất của người lính. Nhưng có lẽ, giá trị của một lời thề không nằm ở việc nó được đọc bao nhiêu lần, mà nằm ở cách người ta sống với nó trong những thời khắc khó khăn nhất.

Rào Trăng 3 là một câu chuyện như thế.

Tháng 10 năm 2020, miền Trung oằn mình trong những ngày mưa lũ. Nước dâng. Núi rừng Huế chìm trong mưa. Những con đường vốn đã hiểm trở trở nên càng mong manh trước thiên tai. Tại Rào Trăng 3, nhiều người vẫn đang mất tích và từng phút trôi qua đều có thể khiến hy vọng tìm kiếm trở nên mong manh hơn.

Đêm 12 tháng 10, 13 cán bộ, chiến sĩ lên đường.

Có lẽ, trước khi đi, các anh cũng như bao người lính khác. Các anh có gia đình để nhớ. Có người thân đang chờ. Có những cuộc hẹn còn dang dở. Có một căn nhà để trở về sau mỗi nhiệm vụ. Không ai biết rằng chuyến đi ấy sẽ trở thành chuyến đi cuối cùng. Các anh chỉ biết một điều: phía trước đang có những người cần được tìm kiếm. Và các anh đi.

Đó là điều khiến câu chuyện Rào Trăng 3 không chỉ là câu chuyện về một vụ sạt lở. Nó là câu chuyện về sự lựa chọn của con người trong khoảnh khắc sinh tử. Khi bản năng có thể khiến người ta tìm một nơi an toàn, các anh lại chọn đi vào nơi nguy hiểm. Khi có thể nghĩ đến sự an toàn của chính mình, các anh nghĩ đến những người đang chờ được cứu.

Rạng sáng ngày 13 tháng 10 năm 2020, một vụ sạt lở xảy ra tại Trạm quản lý bảo vệ rừng 67. Mười ba cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh khi đang thực hiện nhiệm vụ. Mười ba người - nếu chỉ nhìn trên một trang giấy, đó là một con số. Nhưng đằng sau con số ấy là mười ba cuộc đời, mười ba gia đình, mười ba câu chuyện chưa bao giờ có thể kể hết bằng vài dòng tiễn biệt.

Đó là những người con từng gọi một tiếng “mẹ”, những người chồng từng hẹn ngày trở về, những người cha từng có những đứa trẻ chờ mình trước cửa. Đó là những người đồng đội từng cùng nhau trải qua những ngày gian khó, cùng đứng dưới một màu cờ, cùng mang trên vai trách nhiệm của người lính.

Sau ngày ấy, có những căn nhà bắt đầu một cuộc chờ đợi không có hồi kết. Một chiếc điện thoại vẫn còn lưu một cái tên, một cánh cửa vẫn có thể mở ra theo thói quen, một bữa cơm vẫn có thể được dọn như mọi ngày chỉ là người từng ngồi ở đó sẽ không bao giờ trở lại.

Thời gian có thể làm dịu đi nhiều nỗi đau, nhưng có những mất mát không biến mất. Chúng chỉ lặng xuống, nằm sâu trong ký ức của những người ở lại. Mỗi năm, khi tháng Mười trở về, ký ức ấy lại thức dậy cùng những cơn mưa.

Nhưng nếu chỉ nhìn Rào Trăng bằng nỗi đau, có lẽ chúng ta mới chỉ nhìn thấy một nửa câu chuyện. Nửa còn lại nằm ở câu hỏi: Điều gì đã khiến 13 người lính bước vào nơi mà chính họ cũng biết đầy hiểm nguy?

Có lẽ câu trả lời nằm trong chính lời thề mà người lính đã mang theo từ ngày khoác lên mình bộ quân phục: “Kính trọng dân – Giúp đỡ dân – Bảo vệ dân." Ba điều tưởng như giản dị nhưng trong một đêm mưa lũ, khi núi rừng có thể sạt xuống bất cứ lúc nào, ba điều ấy không còn là những câu chữ trong một nghi lễ. Nó trở thành lựa chọn. Và các anh đã lựa chọn nhân dân.

Nhân dân đối với người lính chưa bao giờ là một khái niệm trừu tượng. Đó là những người đang sống trong vùng lũ. Là những người đang tuyệt vọng chờ một tin tức. Là những gia đình đang mong người thân được trở về. Là những con người mà trong thời khắc nguy hiểm nhất, người lính không thể quay lưng. Vì thế, các anh đi, không phải bởi các anh không biết sợ mà bởi có những điều lớn hơn nỗi sợ. Đó là trách nhiệm, đó là tình đồng đội, đó là lời hứa với nhân dân và cuối cùng, đó là phẩm chất của người lính Việt Nam: khi Tổ quốc và nhân dân cần, sẵn sàng đi đến nơi gian khó nhất.

Rào Trăng 3 vì thế không chỉ nhắc chúng ta về sự hy sinh. Rào Trăng nhắc chúng ta về ý nghĩa của hai chữ “trách nhiệm”. Một lời thề chỉ thực sự có giá trị khi nó được thực hiện trong những thời khắc khó khăn nhất và 13 người lính ấy đã thực hiện lời thề của mình bằng chính hành động. Họ đã đi tìm những người đang mất tích, họ đã bước về phía hiểm nguy, họ đã đặt sự sống của người khác lên trước sự an toàn của bản thân; đến cuối cùng, họ không trở về. Nhưng điều họ để lại thì vẫn còn, đó là lý do sáu năm đã trôi qua, chúng ta vẫn nhắc đến Rào Trăng 3 không phải để khơi lại một nỗi đau mà để nhắc nhau rằng sự bình yên hôm nay chưa bao giờ là điều tự nhiên có được.

Đằng sau mỗi ngày bình thường của đất nước là biết bao con người đang âm thầm làm nhiệm vụ. Có người trở về sau một đêm khó khăn. Có người trở về sau một đời cống hiến. Và cũng có người mãi mãi nằm lại ở nơi họ đã đến để bảo vệ người khác.

Thế hệ trẻ hôm nay không thể quay lại đêm tháng Mười năm 2020. Chúng ta không thể thay đổi điều đã xảy ra. Nhưng chúng ta có thể lựa chọn cách mình sống từ hôm nay, không phải ai cũng phải làm một điều phi thường nhưng mỗi người đều có thể làm một điều có ích.

Một đoàn viên sẵn sàng nhận phần việc khó. Một thanh niên đến với người dân khi cộng đồng cần. Một bàn tay đưa ra với người đang gặp khó khăn. Một trách nhiệm được nhận thay vì né tránh. Một việc tốt được làm không cần ai biết đến.

Đó cũng là cách một thế hệ tiếp nối một thế hệ. Bởi tiếp nối những người đã hy sinh không có nghĩa là chúng ta phải sống giống họ. Mỗi thời đại có một nhiệm vụ riêng. Mỗi thế hệ có một cách cống hiến riêng. Nhưng điều không thay đổi là tinh thần sống vì cộng đồng, biết đặt lợi ích của người khác bên cạnh lợi ích của mình, biết bước lên khi đất nước cần.

Có lẽ đó mới là ý nghĩa sâu xa nhất của việc tưởng nhớ không phải chỉ để cúi đầu trước quá khứ mà để biết mình phải sống thế nào trong hiện tại.

Sáu năm sau Rào Trăng 3, những cơn mưa vẫn đi qua miền Trung. Những con đường vẫn nối dài. Những thế hệ trẻ vẫn lớn lên. Đất nước vẫn bước về phía trước. Chỉ có 13 người không còn bước cùng chúng ta nữa.

Nhưng lời thề của người lính vẫn còn. Nó còn trong màu áo xanh của những người đang ngày ngày đến với nhân dân. Còn trong những người trẻ biết sẻ chia. Còn trong những người dám nhận việc khó. Còn trong mỗi hành động tử tế được làm vì cộng đồng.

Và có lẽ, đó là cách những người đã nằm lại tiếp tục hiện diện trong cuộc sống này, không phải bằng những tượng đài bất động mà bằng những con người đang sống và tiếp tục làm những điều tốt đẹp.

Rào Trăng 3 rồi sẽ tiếp tục được nhắc đến trong những ngày tháng Mười nhưng điều chúng ta cần nhớ không chỉ là ngày 13 người đã hy sinh, hãy nhớ cả cách họ đã sống trước khi hy sinh, họ đã sống với trách nhiệm của người lính, sống với tình yêu dành cho nhân dân, sống với lời thề đã trao dưới lá cờ Tổ quốc và khi thời khắc khó khăn nhất đến, họ đã không quay lưng.

Có những lời thề được nói ra rồi theo thời gian trở thành ký ức nhưng cũng có những lời thề được viết bằng cả một cuộc đời. Rào Trăng 3 là một lời thề như thế.

Mười ba người đã đi qua một đêm mưa và không trở lại nhưng lời thề của họ vẫn còn ở lại. Ở lại để nhắc chúng ta rằng: có những người đã dùng phần đời của mình để bảo vệ sự sống của người khác.

Và với những người đang được sống tiếp, có lẽ không có lời tri ân nào sâu sắc hơn việc biến sự biết ơn thành hành động, biến ký ức thành trách nhiệm, biến những ngày bình yên thành động lực để sống một cuộc đời có ích cho đất nước và nhân dân.

Để rồi một ngày nào đó, khi nhắc đến Rào Trăng 3, chúng ta không chỉ nhớ về một đêm mưa đau thương.

Chúng ta sẽ nhớ về 13 con người đã sống trọn với lời thề của mình.