Rời quân ngũ sang công tác thương binh: điều còn lại trong trang hồi ký

Khi đọc phần sau của bản hồi ký, tôi hiểu thêm một góc khác của ông Lường Văn Giá: người cha, người ông trong gia đình đông con cháu. Những phần thưởng và chức vụ được ghi lại bên cạnh các câu chuyện rất đời thường. Có lẽ bởi thế, trang viết vừa mang dấu ấn một thời lịch sử, vừa gần gũi với mỗi người trong nhà.

Khi lần theo ký ức về rời quân ngũ sang công tác thương binh, tôi đặc biệt chú ý cách ông chọn chi tiết để ghi lại. Theo danh sách quá trình công tác, giai đoạn 1973–1975 ông chuyển ngành, làm Trạm trưởng Trạm Thương binh tỉnh Sơn La tại Mai Sơn. Công việc nối tiếp hành trình phục vụ người đã đi qua chiến tranh. Điều được lưu trên trang giấy không phải một câu chuyện được tô vẽ cho hấp dẫn, mà là cách chính ông nhớ và muốn người sau hiểu trải nghiệm của mình. Đọc chậm từng câu, tôi cảm nhận rõ hơn sức nặng của những điều giản dị ấy.

Ngày 13/3/2010, ông kể đã cùng các gia đình con cháu trở lại bản Pó, thắp hương tưởng nhớ gia đình nuôi và chọn cách nhìn lại quá khứ bằng sự bao dung. Từ một cậu bé phải rời mẹ đẻ, sau bao năm ông quay về nơi từng sống với tâm thế của người đã có con cháu đông đủ. Hành trình này giúp tôi hiểu sâu hơn lời ông viết về việc sống không giận hờn, không oán trách.

Từ một kỷ niệm cụ thể, câu chuyện gợi ra câu hỏi rộng hơn về cách con người đối xử với nhau và gìn giữ tình nghĩa. Khi nhiệm vụ thay đổi, tinh thần trách nhiệm có thể vẫn được giữ nguyên. Tôi không biết tất cả suy nghĩ của ông vào thời điểm đó, bởi hồi ký không kể hết từng phút, từng giờ. Điều tôi có thể làm là đọc cẩn thận, tôn trọng phần thông tin ông để lại và lắng nghe ý nghĩa nhân văn từ chính câu chuyện ấy.

Mỗi huân chương, mỗi cột mốc công tác hay mỗi cuộc gặp trong đời ông đều có giá trị riêng. Nhưng nhìn chung lại, điều nổi bật là một con người không để hoàn cảnh khó khăn quyết định hoàn toàn cách mình sống. Tôi hy vọng các thế hệ sau hiểu được tinh thần ấy khi đọc lại những trang viết về ông.