“Rồng lửa” trên bầu trời quê hương Lời kể của nhân chứng lịch sử — ông Lâm Viết Chẩn

1. Nhân chứng lịch sử: ông Lâm Viết Chẩn, sinh năm 1942, cựu chiến binh, thôn Công Đình, xã Phù Đổng, Thành phố Hà Nội. Ông trực tiếp tham gia kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trong lực lượng bộ đội tên lửa phòng không; đến nay ông đã nghỉ hưu hơn 30 năm.

2. Đơn vị thực hiện: Chi đội 6A8 — Liên đội THCS Ninh Hiệp; giáo viên chủ nhiệm: cô Nguyễn Thị Chuyên.

3. Hình thức sưu tầm: gặp gỡ, trò chuyện trực tiếp, ghi chép và quay video lời kể của ông

4. Thời gian gặp gỡ, quay video: ngày 20 tháng 10 năm 2026. II. CÂU CHUYỆN CỦA ÔNG

1. Những người lính tên lửa đầu tiên

Năm 1965, khi giặc Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc, chàng trai Lâm Viết Chẩn khi ấy mới 23 tuổi được tuyển chọn tham gia xây dựng trung đoàn tên lửa đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông kể: những người được chọn mỗi người đi một hướng, không ai biết mình sẽ về đâu; sau nhiều ngày hành quân bộ mới về tới Mò Chén (Sơn Tây) để huấn luyện. Bạn bè quốc tế cử chuyên gia và khí tài sang giúp đỡ. Điều kiện huấn luyện vô cùng khó khăn, phải liên tục thay đổi vị trí để giữ bí mật.

Theo kế hoạch, phải huấn luyện nửa năm mới đủ sức ra trận. Nhưng địch biết ta được viện trợ tên lửa nên lùng sục, đánh phá rất ác liệt. Mới huấn luyện được khoảng ba tháng, đơn vị của ông đã phải rút đi triển khai chiến đấu — sớm hơn hẳn dự đoán của địch. Đơn vị triển khai ở trận địa Trung Hà (vùng Sơn Tây), dự kiến đánh vào ngày 20/7/1965; nhưng cấp trên chỉ đạo phải “đánh chắc thắng”, nên bộ đội tiếp tục ém quân, ngụy trang trận địa, không để máy bay trinh sát của địch phát hiện.

2. “Rồng lửa” xuất trận

Ông kể: Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp chỉ đạo, phải bảo đảm chắc thắng mới đánh. Khoảng 5 giờ chiều ngày 24/7/1965, khi máy bay Mỹ bay vào đánh phá khu vực tỉnh Phú Thọ, khu công nghiệp Việt Trì, trận địa bắt được mục tiêu, nhận lệnh phóng và bắn rơi máy bay Mỹ. Địch hoàn toàn bất ngờ vì không nghĩ ta đã có tên lửa. Ông nói với các bạn trẻ: đó là lúc “rồng lửa” Việt Nam lần đầu tiên phát hoả — và ông là nhân chứng sống, người trực tiếp tham gia trận đánh ấy.

Bắn xong, đơn vị được lệnh rút quân ngay; đêm đó trời mưa, bộ đội vẫn khẩn trương thu hồi khí tài. Ta còn sáng tạo dựng trận địa giả: làm những quả tên lửa giả, sơn giống hệt thật để đánh lừa địch, rồi rút về gần Hà Nội. Quả nhiên địch trinh sát và đánh vào đúng trận địa giả.

3. Cách đánh sáng tạo, bất ngờ

Ông nhấn mạnh: “Vũ khí rất quan trọng, nhưng cách đánh phải sáng tạo, phải biết vận dụng.” Đơn vị tiếp tục cơ động, đánh ở nhiều nơi theo kiểu du kích, khiến địch không hiểu vì sao chỗ nào cũng thấy tên lửa Việt Nam. Có lần đơn vị lên phục kích tận cao nguyên Mộc Châu, bắn rơi máy bay gây nhiễu điện tử của địch bay từ phía Lào sang. Ông kể, đưa được tên lửa lên Mộc Châu không hề đơn giản: mỗi quả đạn dài khoảng 11 mét, tính cả xe kéo lên tới 13 – 14 mét, đường sá thì vô cùng khó khăn. Có được điều đó là nhờ cả mặt trận dân vận và công tác giữ bí mật, bảo đảm yếu tố bất ngờ.

4. Vào tuyến lửa

Các đơn vị tên lửa còn cử người vào Quảng Bình, Vĩnh Linh, Quảng Trị để nghiên cứu cách đánh máy bay B-52, vừa đánh hiệu quả vừa bảo toàn lực lượng. Ông không giấu: hy sinh, tổn thất cũng nhiều, không phải là ít — nhưng cuối cùng ta vẫn đánh thắng.

5. Năm 1972 khốc liệt và 12 ngày đêm lịch sử

Tháng 4/1972, địch đánh vào Hải Phòng, thả thuỷ lôi phong toả cảng — con đường đưa hàng viện trợ vào nước ta. Đơn vị đã cử người sang Liên Xô huấn luyện để nhận loại khí tài mới, nhưng khí tài ấy không về kịp. Vì vậy, trong 12 ngày đêm tháng 12/1972, bộ đội tên lửa đánh B-52 chủ yếu bằng loại khí tài cũ mà ta đã dùng từ trước. Theo lời ông, ta đã chuẩn bị mọi khả năng: dành dụm đạn cho trận quyết chiến; lực lượng tình báo nắm kịp thời tình hình B-52 ở các căn cứ ngoài lãnh thổ Việt Nam; khi địch gây nhiễu điện tử dày đặc, ta lại sáng tạo vận dụng chính những khí tài cũ để đánh.

6. “Nhằm thẳng quân thù mà bắn”

Ông nhắc lại câu nói nổi tiếng của Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân để giải thích: phải bắn khi máy bay địch bổ nhào thì mới hiệu quả, để nó bay qua đầu rồi mới bắn thì chỉ mang tính cổ vũ. Cách đánh của ta phải vận dụng sáng tạo, đồng thời giữ vững độc lập, tự chủ khi xây dựng lực lượng. Kết quả là Mỹ buộc phải chấm dứt ném bom miền Bắc và ký Hiệp định, tạo điều kiện cho thắng lợi sau này.

III. LỜI NHẮN NHỦ CỦA ÔNG GỬI THẾ HỆ TRẺ

– Luôn giữ vững độc lập, tự chủ và biết vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của đất nước; chiến tranh ngày nay đã khác trước rất nhiều.

– Thế giới phát triển vượt bậc, không vươn lên thì sẽ lạc hậu. Các bạn trẻ phải làm chủ khoa học, công nghệ, làm chủ kỹ thuật để bảo vệ đất nước “từ sớm, từ xa”.

– Xây dựng gia đình, vì gia đình là tế bào của xã hội; tế bào có khoẻ mạnh thì xã hội mới phát triển.

– Vươn lên bằng năng lực, nghị lực, bằng đôi bàn tay và khối óc của mình, không dựa dẫm vào người khác.

– Biết tận dụng thời gian — thứ công bằng với tất cả mọi người. Hạnh phúc là do mình tự vươn lên, tự phấn đấu mà có; có cho chục tỷ, trăm tỷ cũng chẳng là gì nếu không làm chủ được bản thân.

– Nghĩ về tương lai nhưng không được quên quá khứ. “Uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ kẻ trồng cây” — nhớ cội nguồn để vươn lên, chứ không ôm quá khứ mà đứng yên tại chỗ.

Khép lại buổi trò chuyện, ông khiêm tốn nói: những điều ông kể không phải để nói về thành tích của mình; ông mong các bạn trẻ suy nghĩ, hỏi thêm, trao đổi nhiều chiều để buổi nói chuyện thêm thiết thực.

IV. BÀI HỌC VÀ LỜI HỨA CỦA CHI ĐỘI 6A8

Lắng nghe ông kể, chúng em hiểu rằng hoà bình hôm nay được đổi bằng mồ hôi và xương máu của bao thế hệ cha ông; sức mạnh của dân tộc không chỉ nằm ở vũ khí mà ở trí tuệ, sự sáng tạo và tinh thần độc lập, tự chủ.

Thưa ông, thưa các thế hệ cha anh đi trước, đội viên Chi đội 6A8 xin hứa:

1. Chăm chỉ học tập, quý trọng từng phút thời gian, ra sức làm chủ khoa học, công nghệ.

2. Sống tự lập, vươn lên bằng chính đôi bàn tay và khối óc của mình; biết yêu thương, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc.

3. Luôn ghi nhớ, trân trọng và kể lại những câu chuyện lịch sử cho bạn bè, người thân.

4. Sẵn sàng góp sức mình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, xứng đáng với sự hy sinh của thế hệ cha ông.