Rừng xà nu
Tác phẩm là một bản hùng ca về cuộc khởi nghĩa của dân làng Xô Man giữa đại ngàn Tây Nguyên trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Thông qua hình tượng cây xà nu và cuộc đời của nhân vật Tnú, tác giả khẳng định một chân lý lịch sử: "Chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo".
Lòng dũng cảm trong "Rừng xà nu" không chỉ dừng lại ở sự can trường trước cái chết, mà nó là một loại sức mạnh mang tính biểu tượng, sinh ra từ nỗi đau tột cùng và lòng căm thù sâu sắc.
Câu chuyện xoay quanh cuộc đời của Tnú – người con ưu tú của làng Xô Man. Từ khi còn là một cậu bé đi liên lạc, sự dũng cảm đã chảy trong máu anh như dòng nhựa xà nu thơm nồng. Giặc treo giải thưởng cho cái đầu của những người làm cách mạng, nhưng Tnú vẫn băng rừng, lội suối, vượt qua những thác đá cheo leo để đưa thư. Khi bị giặc bắt, bị tra tấn dã man, cậu bé ấy đã chỉ vào bụng mình mà nói: "Cộng sản ở đây này". Đòn roi có thể làm rách da thịt, nhưng không thể làm sờn ý chí của đứa con của núi rừng.
Đỉnh điểm của lòng dũng cảm là khoảnh khắc đôi bàn tay Tnú bị đốt cháy. Giặc quấn giẻ tẩm nhựa xà nu vào mười đầu ngón tay anh rồi châm lửa. Nhựa xà nu vốn là máu của rừng, giờ đây lại bị kẻ thù dùng để thiêu đốt người chiến sĩ. Mười đầu ngón tay trở thành mười ngọn đuốc. Trong cơn đau xé lòng ấy, Tnú không kêu van, anh cắn răng để tiếng thét không lọt qua kẽ răng, vì anh biết "người Cộng sản không thèm van xin". Đôi bàn tay ấy sau này dù mỗi ngón chỉ còn lại hai đốt, vẫn không bao giờ thôi cầm súng. Sự dũng cảm của Tnú là minh chứng rằng kẻ thù có thể hủy hoại một phần thân thể, nhưng không thể khuất phục được linh hồn của một người lính.
Bên cạnh Tnú, lòng dũng cảm còn lan tỏa trong hơi thở của cả dân làng Xô Man. Đó là cụ Mết với tiếng nói như sấm rền, giữ lửa truyền thống cho buôn làng; là bé Heng – thế hệ kế cận đầy lém lỉnh và gan góc. Hình ảnh rừng xà nu bạt ngàn, "hàng vạn cây không có cây nào không bị thương", nhưng "cạnh một cây vừa ngã gục, đã có bốn năm cây con mọc lên", chính là ẩn dụ huy hoàng cho sự dũng cảm của người lính Việt Nam: Một người ngã xuống, vạn người đứng lên, mạnh mẽ và kiêu hãnh như những cây xà nu vươn thẳng lên bầu trời đón ánh nắng.
Cuộc đời Tnú và cuộc nổi dậy của làng Xô Man đã chứng minh cho chân lý: Khi lòng dũng cảm được soi sáng bằng lý tưởng độc lập, nó sẽ biến những con người bình thường trở thành những tượng đài bất tử giữa đại ngàn.
