SAI MỘT LY ĐI MỘT DẶM

- Tôi xin về Nam Định cho gần nhà. Chú xem chuyển ngành ra đó thay tôi. Mà chú là đài trưởng học chính quy của QK3, có giấy chứng nhận đài trưởng. Sẽ được trả lương 72 đông/tháng, tương đương phó chủ tịch huyện. Giờ họ đang cần người, nên ép họ cho về đài ở Lai Cách, Cẩm Giàng, gần nhà chắc họ phải nghe. Tôi suy nghĩ rồi bảo:- Giờ em cũng không thích nghề của mình lắm. Cám ơn anh! Sau này em sẽ chọn công việc nào cho hợp hơn.(Đúng là thời đó sao tôi ấu trĩ, kém hiểu biết đến thế). Nếu nhận lời thì có cơ hội xếp xắp công việc cho bà xã đi làm ở Bãi Cháy, Quảng Ninh, quá dễ. Rồi xin đất đồi làm nhà thì còn gì bằng…Tết âm lịch năm Nhâm Tý (1972). Tôi ở lại trực tết ca đầu, để trưa mồng một về. Đón tết trong túp lều 4 mét vuông, không bàn thờ tết và cũng chả có thứ gì của ngày tết. Vì quá khó khăn, với đồng tiền phụ cấp thượng sĩ hơn 20 đồng bạc. Không may bị móc túi mất hết!… Đành đón tết nhịn suông, ăn như ngày thường.Đến gần sáng thì bà xã trở dạ. Hai vợ chồng đưa nhau ra trạm xá xã. Hơn tiếng sau sinh con trai đầu lòng. Nhưng cũng chẳng có gì bồi dưỡng cho hai mẹ con…Thế rồi em có hiện tượng của bệnh hậu sản mòn. Quả thật gay go vì không có tiền mua thuốc. Nên hai vợ chồng bàn nhau về núi An Phụ, Kinh Môn, đào cây hậu sản trên núi ngay thôn Bồ Bản, Thượng Quận, Kinh Môn về sắc uống.Trên đường đi khát nước quá, không dám vào quán, mà rẽ vào nhà dân ven đường ở xã Toàn Thắng, Gia Lộc xin nước lã để uống cho đỡ khát. Vì trong túi chẳng có đồng nào… Đó cũng là những ngày cơ cực đầu đời!…Tình hình chiến sự diễn biến phức tạp. Không quân Mỹ vẫn tiếp tục đánh phá Miền Bắc, hòng cắt đứt đường chi viện cho Miền Nam. Nghe đâu nó đang xử dụng bom la de dẫn đường cho máy bay ném bom, tự tìm đến mục tiêu. Tầm gần trưa thì kẻng trên nóc tầng ba của tỉnh đội vang lên dồn dập. Máy bay Mỹ đã xuất hiện ở Hải Phòng. Các trận địa pháo Hải Dương sẵn sàng chiến đấu.Tôi vội ôm khẩu AK lao ra trước cửa phòng tổ đài. Chăm chú quan sát phía cầu Phú Lương, cách khoảng 1km. Đang tập trung nhìn thì thằng F4H bay rất thấp cắt bom. Khi vừa rơi xuống gần cầu thấy bom chòng chành. Tôi đoán chắc là bom la de đây rồi. Chưa kịp kéo cò thì nó đã vút qua đầu. Tiếc quá!Một lúc sau tỉnh đội được trực ban báo cáo:- Mỹ đã dùng bom la de đánh, hất tung hai nhịp cầu Phú Lương ở phía đông, hướng Hải Phòng.Thế rồi có lệnh sơ tán về Cẩm Đoài, cách thị xã 5 km. Xa trục đường Năm 1 km.Cả nước hướng về Hà Nôi. Theo dõi chiến dịch B52 rải thảm Hà Nội. Tên lửa pháo cao xạ… cùng không quân nhân dân với Mic 21. Đã gan dạ, linh hoạt, tài tình, tìm mọi cách ém sát, bất ngờ tiêu diệt pháo đài bay B52. Cùng F111 cánh cụp cánh xoè. Hiện đại nhất của không lực Hoa Kỳ…Những ngày đầu ấy, có một B52 rơi tại Cẩm Giàng. Mấy tên phi công bị bắt sống. Được đưa về tỉnh đội. Chúng tôi chạy ra xem thì thấy chúng rất trẻ, cao to đẹp trai, tóc cắt 3 phân, trông rất phong độ, sau này tôi cắt tóc cho lính thông tin mọi người khen trông được đấy.B52 liên tục bị tan xác trên bầu trời! Đêm đêm Hà Nội rực sáng, pháo cao xạ, tên lửa vun vút nhắm vào đội hình B52. Vạch lên bầu trời, như những tràng pháo hoa đan vào nhau, làm chúng rụng như sung. Tiếng reo ầm vang khắp mọi nơi. Thế là hết vênh vang, bởi vừa công bố trước thế giới là sẽ đưa Hà Nội trở về thời kỳ đồ đá… Nên bẽ mặt. Cả thế giới phản đối kịch liệt, (đặc biệt là phong trào phản đối chiến tranh tàn bạo của Mỹ tại Việt Nam). Buộc Mỹ phải ký hiệp định Pari. Rút toàn bộ quân đội, cùng chư hầu về nước…Sau hiệp định Pa ri được ký kết. Tỉnh đội trở về thì xã Hải Dương. Lại hoạt động bình thường. Rồi tỉnh đội tổ chức lớp học lý luận cơ sở Đảng của tỉnh đội. Tôi được gọi đi học, là Đảng viên trẻ, nên thấy hãnh diện và tự tin hơn!…Tưởng tương lai rộng mở. Nào ngờ cứ dẫm chân tại chỗ! Đã đeo quân hàm thượng sỹ trên 5 năm. Thấy mờ mịt… Quê lại nghèo. Bà xã làm nông nghiệp càng khốn khổ. Lúc ấy đã có một con trai, vợ đang có bầu, nên kinh tế càng chật vật. Mà chế độ hạ sĩ quan thời đó quá thiệt thòi. Thứ bẩy, chủ nhật không được nghỉ. Cậu ruột ở Hà Nội sơ tán ở quê mất, tôi xin phép về tiễn đưa cậu lần cuối, nhưng không được về.Rồi hàng phân phối cho sĩ quan thôi! Còn hạ sĩ quan chỉ biết nhìn. Mà hàng phân phối rẻ như cho mới thấy bất công và chán làm sao…Chính vì lý do đó mà đầu năm 1973 có đợt chuyển chế độ quân nhân chuyên nghiệp, tôi biết chế độ chuyên nghiệp cũng chả ra gì, vì không phát triển được. Nhưng vẫn còn hơn chế độ hạ sĩ quan. Thế rồi QK3 bỏ chế độ chuyển chuyên nghiệp, (chắc thấy nhiều thiệt thòi cho chúng tôi). Nên yêu cầu các tỉnh, chuyển sang chế độ sỹ quan không số, nghĩa là phong chuẩn uý. Các tỉnh đều ký cả. Riêng Hải Hưng, đại tá Lê Thừa Giao không ký. Rồi tuyên bố QK3 muốn làm gì thì mặc kệ.Tôi nghe tin tức quá, liền lên trưởng ban binh chủng gặp đại uý Phụng. Trình bầy hoàn cảnh gia đình: vợ yếu, con nhỏ. Cho em về phục viên. Nào ngờ ra đồng cuốc, cày theo trâu mấy buổi không thở kịp (chắc vì mảnh bom nằm trong phổi). Được hai tháng tôi lên tỉnh đội. Rồi vào ban binh chủng:- Báo cáo thủ trưởng Phụng. Em về đi làm đồng thử. Nhưng mảnh bom trong phổi làm em thở không kịp! Em không về phục viên nữa đâu. Cho em chuyển ngành thôi.Anh bảo:- Đã xin về phục viên giờ lại đòi xin chuyển ngành. Thôi được. Trong vòng 2 tháng mà không xin được việc là về phục viên đấy…Tôi trả lời:- Vâng ạ! Với lại em đã nhận quyết định phục viên đâu, vẫn để quyết định chỗ anh Khôi tài vụ ạ.(Lại nói hôm nhận quyết định phục viên đến chỗ thượng sĩ Khôi. Anh tính toán vận dụng, chỉ được 600 đồng, chưa đủ tiền mua máy khâu 5 con bướm của Tầu. Tôi gửi quyết định lại để anh tính thêm xem có cách nào để đủ tiền mua máy khâu làm nghề không).Hôm nay lên gặp anh, anh bảo:- Anh vận dụng hết mức nên được thêm 60 đồng nữa là 660 đồng. Đủ tiền mua máy khâu rồi.Tôi cám ơn anh và bảo:- Em không về phục viên nữa. Xin chuyển ngành anh ạ… Vì về thử đi làm đồng mấy hôm mà không kịp thở. Chắc là do mảnh bom rồi.Trở lại phòng của tổ đài. Giờ chỉ còn hai báo vụ viên là Nguyên Đức Hiệp và Nguyễn Văn Miến. Vẫn chưa có đài trưởng mới về thay.Tôi sang gặp đại uý Trạm, trưởng ban quân lực, anh bảo:- Chú thượng sĩ 60 đồng. Như vậy hơn cả lương phó phòng huyện, nên khó xếp việc. Mà về lương thực thì cửa hàng trưởng cửa hàng phó đủ cả rồi. Không khéo họ cho xuống làm bánh mỳ thì khốn.Rồi anh tâm sư:- Giờ có hai chỗ, thấy hợp với chú. Một là ty thương binh xã hội. Hai là toà án tỉnh, họ cần một Đảng viên, chữ đẹp làm thư ký. Nếu không thích làm thư ký toà án, thì làm cán bộ điều tra hình sự cũng được.Tôi bảo:- Để cho em xin thử mấy cơ quan khác trước đã, nếu không được. Thủ trường bố trí giúp em.Mấy hôm sau gặp Nguyễn Văn Hạ, thượng sỹ cùng về tỉnh đội với tôi một ngày. Hạ đã sang phòng lương thực Khoái Châu làm kế toán, văn phòng ở gần lò mỳ, xin ăn thoải mái. Nên xui tôi ra lương thực. Vì biết tôi thích ăn bánh mỳ mà.Thế là tôi cầm giấy giới thiệu ra Ty lương thực. Vào phòng tổ chức, gặp bác Nhuỵ trưởng phòng. Bác xem hồ sơ rồi bảo tôi tuần sau đến sẽ có kết quả.Một tuần vừa qua, tôi ra thì được nhận quyết định giới thiệu về phòng lương thực Thanh Hà. Tôi cùng 2 anh nữa về nhận việc ở Thanh Hà. Còn mình anh Nguyễn Xuân Khu quê Kinh Môn, về Nam Sách. Ba anh em đạp xe đến phòng lương thực ở bến đò Hương. Ngay trung tâm huyện. Đỗ Xuân Chúc ở lại cửa hàng chính Bình Hàn. Anh Nguyễn Tuấn Tú sang cửa hàng Việt Hồng. Còn Phạm Huy Liệu về cửa hàng chợ Nứa, khu phía Tây huyện. Nên còn gọi là cửa hàng lương thực Hà Tây…Cửa hàng có 9 người. Bác Bùi Văn Tạo làm cửa hàng trưởng. Quê ở Đồng Lạc Thanh Hà. Anh Ngôi tổ trưởng Đảng quê Kim Can Kim Thành. Anh Ấu công đoàn quê Tiền Tiến Thanh Hà. Anh Tố làm kề toán, hoá đơn. Quê Thanh An. Anh Bích quê Thanh Bính. Anh Vận quê huyện Tứ Kỳ, nhưng ở với vợ tại nhà máy sắt tráng men Hải phòng. Cô Ty thủ kho quê Thanh Cường, Thanh Hà và tôi quê Trạm Bóng Gia Lộc Hải Dương.Hôm sau theo anh Ngôi vào thôn Đông Phan, xã Tân An, xem anh đứng cân tịnh thóc. Tức là sau khi kiểm tra thóc có già không. Bằng cách cắn đôi hạt thóc. Nếu thóc gẫy mà không dính răng là được. Rồi dồn vào bao tải, đặt lên mặt cân bàn, cân cho đủ 70 kg. Xong lấy sợi dây đay khâu bịt chặt đầu lại, xếp vào kho thành hàng chồng lên nhau 5 bao một. Khi cân hết, đếm tổng số bao nhân với 70 kg. Rồi viết phiếu nhập kho kí gửi, đưa cho thủ kho hợp tác xã hoá đơn và quản lí thóc tại hợp tác xã.Mấy ngày sau, bác Tạo gọi tôi bảo:- Chú cùng cô Ty kiểm kê kho rồi nhận bàn giao kho gạo và kho bao bì. Từ mai chú làm thủ kho bán thay cô Ty.Tôi trả lời:- Em sẽ nhận bàn giao ngay ạ…Đúng là tất cả công việc đều bỡ ngỡ, mới mẻ. Nhưng công việc đều dễ cả. Chẳng ai đến chỉ dẫn cụ thể. Mà chỉ tự làm theo mọi người thôi.(Đã nhiều lần đến kho lương thực đong gạo. Thấy thủ kho họ cứ khoá cân chan chát. Khi đó để ý thì cần cân còn dao dộng, như vậy mà đã vội khoá sẽ bị thiếu mỗi mã từ 1, đến 2 lạng chứ chẳng chơi. Như vậy thủ kho đã liên tục ăn bớt gạo của khách hàng)…Tôi không làm thế. Mà khi cân không bao giờ khoá cần cân. Đế cho cần cân dao động đến khi dừng lại đúng thăng bằng thì bê thúng gạo xuống. Nên 4 năm làm thủ kho. Các chị, các bác… mua gạo về lấy ống bơ đong lại, đều như nhau. Vì vậy mà được mọi người 5 xã khu Hà Tây Thanh Hà rất quý mến…Ở bộ phận cung cấp của phòng lương thực, có anh Vân và anh Chu. Lên kiểm tra cửa hàng mấy lần. Thấy cân gạo như vây, để ý biết nên càng mến tôi hơn. Hai anh bảo:- Chú cân thế thì chẳng bao giờ dôi kho được…Tôi trả ra lời:- Đúng vậy, chẳng mấy khi được dôi kho hai anh ạ… vì em nghĩ :- Mỗi người nghỉ hưu, mất sức một tháng có 6,5 kg gạo, còn là các thứ độn, mà bớt của mọi người thì tội quá. Em không làm được!Anh Vân bảo tôi:- Hay là chú xuống văn phòng làm kế toán định lượng với hai anh.Tôi bảo:- Em đã làm kế toán bao giờ đâu.Anh Vân bảo:- Chú xuống anh hướng dẫn, chỉ một tuần là thành thạo thôi.Mấy hôm sau tôi được điều xuống văn phòng. Anh Vân hướng dẫn cách thống kê hoá đơn, đưa vào sổ lưu, sổ định lượng, lương thực của từng khách hàng. Ngày mua, số lượng đã mua, còn hay hết. Để nếu ai quên chưa mua trong tháng. Khi họ đến xin mau lại, thì cấp lệnh bán bù số lượng lương thực chưa mua. Rồi ghi vào sổ lưu và sổ định lượng của kế toán.Chỉ ngày hôm sau, vào sổ sách ngon lành. Vì tôi học phổ thông giỏi về tự nhiên, nên việc cộng trừ thì quá đơn giản…