Sáng mãi hào khí Khởi nghĩa Nam Kỳ

Tháng 9/1940, phát-xít Nhật đánh vào Lạng Sơn, quân Pháp nhanh chóng đầu hàng Nhật. Trước tình hình trên, từ ngày 21 đến 23/9/1940, Xứ ủy Nam Kỳ đã triệu tập hội nghị tại nhà bà Nguyễn Thị Hương ở làng Xuân Thới Đông thuộc vùng Hóc Môn-Bà Điểm, cái nôi của cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ. Tại hội nghị, lãnh đạo Xứ ủy Nam Kỳ đã nhận định tình hình Pháp gặp nhiều khó khăn, lung lay và hỗn độn, tinh thần suy sụp; còn quân Nhật thì mới vào đặt chân chưa vững. Về phía ta, tổ chức chưa củng cố, phong trào chưa đủ mạnh, nhưng Nhật, Pháp đang đánh nhau cho nên hội nghị cho rằng thời cơ đã đến. Đặc biệt, tình hình quần chúng đang sôi sục đòi hỏi phải khởi nghĩa. Hội nghị đã quyết định tích cực chuẩn bị khởi nghĩa và trao cho Thường vụ quyền ra lệnh khởi nghĩa sớ

Nghị quyết khởi nghĩa của Xứ ủy Nam Kỳ đã làm nức lòng nhân dân Nam Bộ. Ai ai cũng mong muốn đứng lên vũ trang khởi nghĩa để giải phóng đất nước thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền tự do độc lập cho dân tộc.

Trong đêm 22 rạng sáng 23/11, cuộc khởi nghĩa nổ ra trong hầu hết các tỉnh của Nam Kỳ từ Gia Định, Chợ Lớn đến Tân An, Mỹ Tho, Vĩnh Long, Cần Thơ, Sóc Trăng, Tây Ninh, Biên Hòa… Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940 đã đi vào lịch sử với nhiều địa danh, tên tuổi anh hùng, nữ kiệt với những sự kiện như lần đầu tiên xuất hiện cờ đỏ sao vàng năm cánh trước trụ sở của Ban khởi nghĩa tỉnh Mỹ Tho tại đình Long Hưng, ở Chợ Lớn và một số tỉnh khác.

Khi Khởi nghĩa Nam Kỳ thất bại, thực dân Pháp đã triển khai một cuộc đàn áp quy mô và nhân cơ hội xử bắn nhiều cán bộ, chiến sĩ kiên trung của Đảng, trong đó có các đồng chí lãnh đạo Trung ương Đảng, lãnh đạo Xứ ủy Nam Kỳ và phụ trách công tác chỉ huy tại các địa phương với tuổi đời còn rất trẻ như Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ (lúc đó mới 29 tuổi); Tổng Bí thư Hà Huy Tập (35 tuổi); Bí thư Xứ ủy Sài Gòn-Chợ Lớn Nguyễn Thị Minh Khai (31 tuổi) cùng các đồng chí Phan Đăng Lưu, Võ Văn Tần, Nguyễn Hữu Tiến... Đây đều là những chiến sĩ cộng sản trẻ, ưu tú, thuộc thế hệ cán bộ rèn luyện, trưởng thành trong phong trào đấu tranh cách mạng và trong lao tù đế quốc, có những đóng góp tiêu biểu cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc.

Qua cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ, Đảng ta đã rút ra những kinh nghiệm quý báu, kiên trì chuẩn bị lực lượng về mọi mặt, để khi các điều kiện đã chín muồi, phát động toàn dân tộc nhất tề đứng lên theo lời kêu gọi Tổng khởi nghĩa của Chủ tịch Hồ Chí Minh lật đổ ách thống trị của chế độ thực dân, phong kiến, làm nên thắng lợi vẻ vang của cuộc Cách mạng Tháng Tám và những chiến thắng lẫy lừng của dân tộc ta trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược