Sáng mãi truyền thống thi đua người tốt việc tốt theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Ngày 27/3/1948, theo đề nghị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra chỉ thị phát động phong trào thi đua ái quốc để động viên mọi lực lượng phục vụ công cuộc kháng chiến và kiến quốc. Tháng 6 năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 195 thành lập Ban vận động thi đua ái quốc Trung ương. Sau đó, nhân kỷ niệm 1000 ngày kháng chiến toàn quốc, ngày 11/6/1948, Người đã ra lời kêu gọi chính thức phát động cuộc vận động thi đua ái quốc với mục đích: diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm; với cách làm là dựa vào lực lượng và tinh thần của dân để đạt kết quả: dân tộc độc lập- dân quyền tự do- dân sinh hạnh phúc.Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận xét: Nói chung người phương Đông đều giàu tình cảm và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn hàng trăm bài diễn văn tuyên truyền. Vì vậy để động viên người người thi đua, ngành ngành thi đua thì một trong những cách tốt nhất là nêu gương người tốt việc tốt. Người tốt việc tốt theo Chủ tịch Hồ Chí Minh đó là những việc làm bình thường nhưng ích nước lợi dân, đó là những người thật việc thật ai cũng có thể học và làm theo được như: em nhỏ nhặt được của rơi trả cho người mất, dũng cảm cứu bạn khỏi chết đuối, hay một cụ già có thành tích trồng cây giỏi, anh công nhân tăng năng suất lao động, có sáng kiến cải tiến kỹ thuật… Để những tấm gương người tốt việc tốt có sức lan toả rộng rãi, khích lệ nhiều người học tập, làm theo, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu các báo đảng, báo ngành mở chuyên mục “người tốt việc tốt”. Hàng ngày tuy bận rộn song Bác đều dành thời gian theo dõi, tập hợp những tấm gương người tốt việc tốt ở các báo và bản tin rồi yêu cầu văn phòng xác minh để Người thưởng huy hiệu. Trong 12 năm từ bài báo đầu tiên “Mẹ Đăng” trên báo Phụ nữ ngày 16/2/1956 đến bài báo cuối cùng “Xông vào lửa cứu xe, cứu đạn” trên báo Quân đội nhân dân ngày 30/12/1968, tổng cộng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã theo dõi trên 70 loại báo, bản tin với hơn 2000 bài có bút tích của người, gần 4000 huy hiệu, và những phần thưởng khác Người đã tặng cho những cá nhân điển hình của phong trào, cùng với các ảnh chụp, những bài nói chuyện có liên quan đến gương người tốt, việc tốt đã khẳng định mục đích, tầm quan trọng, và sự quan tâm của Người với phong trào có ý nghĩa đặc biệt này. Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Chúng ta đánh giặc và xây dựng xã hội mới bằng việc làm muôn hình muôn vẻ của hàng chục triệu con người như thế, chứ không phải chỉ bằng một vài việc làm nổi bật và vang dội của một số cá nhân anh hùng”.

Mặt khác, thấy rõ tác dụng động viên của việc thưởng huy hiệu, Bác đã chỉ đạo công việc rất sát sao, tỷ mỷ. Sau mỗi tháng, Bác đều yêu cầu văn phòng tổng kết lại số lượng huy hiệu mà mỗi tỉnh, mỗi ngành, mỗi bộ, mỗi trường, mỗi giới… được thưởng và tìm hiểu xem tại sao nơi này nhiều, nơi khác, ngành khác ít, nếu do báo cáo không kịp thời thì nhắc nhở cơ sở chú ý.

Ngoài phần thưởng là huy hiệu của Bác, đối với ngành giáo dục Bác còn có hình thức thưởng riêng vô cùng thiết thực, đó là cuốn sổ “Giải thưởng Bác Hồ”, các cháu vừa có phần thưởng, vừa có vở để viết. Lúc đầu sổ để giấy trắng, không có dòng kẻ, Bác góp ý sổ phải có dòng kẻ để các cháu dễ viết, in tên trường, lớp, họ tên để các cháu được thưởng khỏi nhầm sổ của nhau.

Bác còn dặn in thêm vào đầu trang 5 điều Bác Hồ dạy thiếu nhi, Thư Bác gửi giáo viên, học sinh nhân ngày khai trường năm 1945, để các cháu mở sổ là thấy ngay những điều Bác dặn dò. Theo tài liệu thống kê của Văn phòng Chủ tịch nước, từ năm 1962 đến năm 1968 đã có 6.210 “Giải thưởng Bác Hồ” được tặng cho giáo viên và học sinh trong phong trào thi đua “hai tốt”. Sau ngày Bác qua đời “Giải thưởng Bác Hồ” vẫn phát huy tác dụng.

Đến năm 1968 Bác lại giao nhiệm vụ cho Ban tuyên huấn Trung ương xuất bản loại sách Người tốt việc tốt. Chỉ rõ tầm quan trọng của sách, Bác nói: “Những chiến công và thành tích nổi bật, vang dội thì ai cũng có thể thấy được. Còn những việc nhỏ, bình thường thôi, nhưng ích nước lợi dân, thì hay bị xem thường… Bác chỉ muốn nhắc các chú một điều: chớ bỏ qua những việc mà các chú tưởng là tầm thường. Mỗi con người đều có thiện và ác ở trong lòng. Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa Xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ của người cách mạng”(1). Người yêu cầu sách in ra phải vừa mang tính đại chúng, vừa cổ vũ được phong trào thi đua yêu nước, đồng thời phải mang tính giáo dục, phổ biến tri thức. Cho nên phải chọn lọc và thẩm tra lại các việc, các người cho chính xác, viết sao cho ngắn gọn, trong sáng, hấp dẫn, nhưng không được hoa hoè hoa sói.Viết làm sao cho dễ nhớ và thấy mình cũng có thể làm được việc tốt ấy, sách soạn ra cần có đủ thành phần trong nhân dân như một vườn hoa nhiều hương sắc, phản ánh được cả dân tộc ta là một vườn hoa thuần phong mỹ tục, muôn sắc muôn hương..

Từ đó những cuốn sách như Vì nước vì dân (Nxb Quân đội nhân dân), Việc nhỏ nghĩa lớn (Nxb Kim đồng), Hậu phương thi đua với tiền phương (Nxb Phổ thông),… lần lượt ra đời đã góp phần động viên, khích lệ rất lớn phong trào thi đua giết giặc lập công, xây dựng đất nước, góp phần phát huy truyền thống đạo đức của người Việt Nam. Đó là lòng nhân hậu, đạo đức cần kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, đức hy sinh cao cả, mình vì mọi người, góp phần loại bỏ dần những thói hư tật xấu như: cá nhân chủ nghĩa, tính ỷ lại, lười biếng, tham ô, tham nhũng… làm cho xã hội hoàn mỹ hơn, để cả dân tộc ta à một vườn hoa đẹp. Chúng ta có thể nhận thấy phong trào người tốt việc tốt đã có sức lôi kéo, cảm hóa đáng kể mọi lực lượng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, trong sự nghiệp kiến quốc xây dựng đất nước và trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ sau này. Đồng thời thông qua thi đua, thông qua việc học tập gương người tốt việc tốt, phong trào đã phát huy được sức mạnh tập thể, khả năng kỳ diệu của quần chúng nhằm thiết lập mối quan hệ mới giữa con người với con người, giữa con người với công việc.

Từ những việc làm tuy nhỏ nhưng lại mang ý nghĩa vô cùng cao quý, những việc làm đó đã góp phần cải tạo con người, loại trừ thói hư, tật xấu hướng con người tới những giá trị chân, thiện, mỹ. “Tất cả những việc làm như vậy đều nói lên tinh thần yêu nước, đạo đức trong sáng, thuần phong mỹ tục của nhân dân ta”.