Sau Dốc Bùa – Vũ Văn Cẩn xây dựng “bậc thang điều trị” cho quân y

Trung tuần tháng 1-1951, trong Chiến dịch Trần Hưng Đạo, quân y Quân đội nhân dân Việt Nam lần đầu phải đối mặt với một yêu cầu khác hẳn những trận đánh trước đó: bảo đảm cứu chữa thương binh trong vận động chiến đấu. Khi ấy, các đội điều trị mới được thành lập, khả năng cơ động và triển khai còn hạn chế.

Tại khu vực Dốc Bùa, việc tổ chức cứu chữa đã bộc lộ những bất cập. Các đội điều trị triển khai chậm, trong khi thương binh được đưa về ngày càng đông, dẫn tới tình trạng ùn tắc. Khi các phẫu thuật viên tiếp nhận được người bị thương thì một số trường hợp đã quá muộn. Sự việc này về sau được ngành Quân y nhắc đến với tên gọi “Sự cố Dốc Bùa”.

Đối với bác sĩ Vũ Văn Cẩn, khi ấy là Cục trưởng Cục Quân y, đây không chỉ là một sự cố riêng lẻ mà là dấu hiệu cho thấy tổ chức quân y chưa theo kịp phương thức tác chiến mới.

Sau sự việc, ông trực tiếp xuống các đội điều trị, xem xét từng khâu và phân tích những thiếu sót trong tổ chức cứu chữa. Thay vì chỉ yêu cầu các đơn vị khắc phục trước mắt, Vũ Văn Cẩn chỉ đạo mở một đợt tập huấn ngắn ngày về tổ chức chiến thuật quân y cho cán bộ chỉ huy quân y các đơn vị. Đồng thời, các sư đoàn chủ lực được tổ chức diễn tập mô hình bậc thang điều trị.

Theo mô hình mới, thương binh được sơ cứu ngay tại đại đội, tiếp tục được bổ sung cấp cứu tại tiểu đoàn, phẫu thuật khẩn cấp tại quân y trung đoàn, rồi thực hiện phẫu thuật cơ bản tại đội điều trị sư đoàn. Như vậy, việc cứu chữa không còn phụ thuộc vào một cơ sở duy nhất ở phía sau mà được tổ chức thành nhiều tầng, nối tiếp nhau theo hướng từ chiến trường về tuyến sau.

Từ những chiến dịch sau, công tác tải thương và cấp cứu từng bước được cải thiện. Mô hình bậc thang điều trị được hình thành ở cấp sư đoàn và trở thành một thành phần quan trọng trong hệ thống bảo đảm quân y về sau.

“Dốc Bùa” vì thế được nhớ lại không phải như một chiến công, mà như một bài học thực tế và đau xót. Từ sự cố ấy, Vũ Văn Cẩn cùng ngành Quân y tìm cách tổ chức lại hệ thống để khi người lính bị thương, sự cứu chữa có thể bắt đầu càng sớm càng tốt.