Sáu mùa đông trong màu áo lính

Nhập ngũ tháng 2 năm 1979, xuất ngũ tháng 11 năm 1985.

Người ta thường nhớ đời lính bằng những trận hành quân hay những lần báo động giữa đêm.

Còn tôi, thứ nhớ rõ nhất lại là… mùa đông.

Vì suốt sáu năm quân ngũ của mình, tôi đi qua đúng sáu mùa đông trong màu áo lính.

Mùa đông đầu tiên tôi còn là lính mới.

Tháng 2 năm 1979, tôi nhập ngũ khi trời vẫn rét cắt da. Ngày nhận quân phục, tôi mặc thử chiếc áo bông mà tay vẫn run vì lạnh. Đêm đầu ngủ trong doanh trại, nghe gió luồn qua khe cửa mà nhớ nhà không ngủ nổi.

Lúc ấy tôi mới mười chín tuổi.

Chưa từng đi xa nhà lâu như thế.

Sáng hôm sau nghe còi báo thức, tôi bật dậy muộn nhất phòng. Anh tiểu đội trưởng đi ngang chỉ nói gọn:

“Vào quân đội rồi thì phải nhanh hơn cái rét.”

Câu ấy tôi nhớ mãi.

Những năm ấy đời lính cực thật.

Mùa hè còn đỡ, chứ mùa đông thì khổ vô cùng. Có hôm rét quá, sáng ngủ dậy nước trong chậu lạnh buốt như nước đá. Rửa mặt xong hai bàn tay tê cứng. Vậy mà vẫn phải ra sân tập đúng giờ.

Lính trẻ chúng tôi ngày ấy hay đùa:

“Rét nhất không phải ngoài trời, mà là lúc chui khỏi chăn.”

Nghe buồn cười nhưng đúng thật.

Tôi nhớ những buổi hành quân mùa đông.

Trời mờ sương. Đất bám đầy dép. Hơi thở ai cũng trắng như khói. Có hôm đi từ sáng đến chiều mà người không ấm nổi.

Nhưng lạ là càng lạnh, anh em lại càng thương nhau.

Đêm ngủ, người này kéo chăn cho người kia. Có điếu thuốc cũng chuyền nhau hút cho đỡ rét. Nồi nước nóng bé tí đặt giữa phòng mà ai cũng tranh thủ xoa tay quanh đó.

Những chuyện nhỏ thôi.

Nhưng nhớ cả đời.

Mùa đông thứ hai, tôi bắt đầu quen nếp sống quân ngũ.

Không còn là cậu lính vụng về ngày đầu nữa. Tôi biết gấp chăn nhanh, biết tranh thủ từng phút nghỉ để giặt quần áo cho kịp khô, biết đêm trực phải dậm chân liên tục nếu không sẽ cóng.

Người lính trưởng thành rất nhanh theo năm tháng như thế.

Rồi mùa đông thứ ba.

Thứ tư.

Thứ năm.

Đời lính cứ nối nhau bằng những đợt rét dài.

Có năm lạnh đến mức sáng ngủ dậy thấy sương phủ trắng cả sân doanh trại. Anh em co ro ngồi quanh bếp, vừa hong tay vừa chờ còi tập hợp.

Có cậu lính trẻ run lập cập còn nói:

“Sau này ra quân em thề mùa đông không bao giờ dậy sớm nữa.”

Cả phòng cười nghiêng ngả.

Nhưng rồi ai cũng dậy đúng giờ.

Kỷ luật quân đội là thế.

Trong sáu năm quân ngũ, tôi chứng kiến nhiều người đến rồi đi. Có đồng đội nhập ngũ cùng đợt. Có người chuyển đơn vị. Có người xuất ngũ trước.

Nhưng thứ không thay đổi là tình cảm lính dành cho nhau.

Một lần tôi sốt giữa mùa đông. Đêm rét run mà vẫn phải trực. Một anh lớn tuổi hơn lặng lẽ đưa cho tôi đôi găng tay cũ rồi bảo:

“Đeo tạm đi.”

Đôi găng sờn hết cả mép.

Nhưng tôi giữ rất lâu.

Vì trong quân đội, đôi khi tình đồng đội nằm ở những thứ giản dị như vậy.

Tháng 11 năm 1985, tôi xuất ngũ.

Ngày rời đơn vị cũng vừa chớm đông.

Sáng hôm ấy trời lạnh nhẹ. Tôi xách ba lô đứng ngoài sân doanh trại mà thấy lòng lạ lắm. Sáu năm trước mình bước vào đây là một chàng trai trẻ chưa biết gì nhiều về cuộc sống.

Sáu năm sau bước ra, tôi đã là một người khác.

Biết chịu đựng hơn.
Biết sống có trách nhiệm hơn.
Biết quý những điều bình dị hơn.

Nhiều năm trôi qua rồi.

Bây giờ mỗi lần mùa đông về, trời trở lạnh, tôi lại nhớ đời lính.

Nhớ tiếng còi sáng sớm.
Nhớ những đêm trực rét buốt.
Nhớ cảnh anh em ngồi quanh bếp lửa cười nói trong doanh trại.