SAU SONG SẮT NHÀ LAO HỘI AN – NGỌN LỬA CÁCH MẠNG KHÔNG TẮT

Trong những năm tháng trước Cách mạng Tháng Tám, nhà lao Hội An là một trong những nơi giam giữ khốc liệt nhất ở Trung Trung Bộ. Thực dân Pháp đưa về đây nhiều cán bộ, đảng viên và quần chúng yêu nước hoạt động tại Quảng Nam – Đà Nẵng, với âm mưu dùng lao tù để bẻ gãy tinh thần cách mạng.

Cuộc sống trong nhà lao vô cùng khắc nghiệt. Tù nhân bị giam trong những phòng chật hẹp, thiếu ánh sáng, thiếu nước sạch, thường xuyên chịu đòn roi và chế độ lao dịch nặng nề. Dù trong hoàn cảnh bị khổ sai và thiếu thốn đủ điều, những người cộng sản vẫn không cho phép mình gục ngã.

Ban ngày, họ làm những công việc nặng nhọc, bị đày đoạ cả tinh thầy lẫn thể xác; ban đêm, trong ánh đèn dầu leo lét, các chiến sĩ lặng lẽ tổ chức học tập, trao đổi tài liệu, truyền cho nhau những bài học về chủ nghĩa Mác – Lênin, về con đường giải phóng dân tộc. Những mảnh giấy vụn, than củi, vách tường nhà giam trở thành phương tiện ghi chép quý giá để truyền cho nhau những tư liệu cách mạng.

Để đối phó với sự kiểm soát gắt gao của cai ngục, các bài học được chuyển thành hình thức kể chuyện, hát ru, ám hiệu. Tinh thần đoàn kết được đặt lên hàng đầu: người khỏe đỡ đần người yếu, những phần ăn ít ỏi được san sẻ cho người bệnh yếu. Chính tình đồng chí ấy đã giúp họ vượt qua những tháng ngày tăm tối nhất giữa chốn lao tù tối tăm.

Nhiều chiến sĩ từng bị giam tại nhà lao Hội An sau này trở thành cán bộ nòng cốt của phong trào cách mạng Quảng Nam – Đà Nẵng. Ngọn lửa họ mang theo từ nhà tù không chỉ những vết sẹo trên thân thể, mà còn là một ý chí thép, một niềm tin sắt son vào thắng lợi tất yếu của cách mạng.

Nhà lao Hội An – nơi từng được xây dựng để dập tắt phong trào yêu nước – cuối cùng lại trở thành chứng nhân lịch sử cho tinh thần bất khuất của những người con đất Việt. Ngọn lửa cách mạng được thắp lên sau song sắt năm xưa vẫn âm thầm cháy, soi sáng con đường hôm nay và mai sau.