Sĩ Phu Huỳnh Thúc Kháng Và Khí Tiết Sáng Ngời Nơi Côn Đảo Địa Ngục
Sĩ Phu Huỳnh Thúc Kháng Và Khí Tiết Sáng Ngời Nơi Côn Đảo Địa Ngục
Nhắc đến những tấm gương chí sĩ yêu nước tiêu biểu của phong trào Duy Tân đầu thế kỷ XX, không thể không nhắc đến cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876–1947). Vốn là bậc túc nho thông minh, sớm đỗ Tiến sĩ năm 1904, thay vì chọn con đường quan lộ vinh thân phì gia, cụ lại dấn thân trọn vẹn vào sự nghiệp canh tân đất nước với chủ trương khai dân trí, chấn dân khí và phát triển dân sinh. Cả cuộc đời cụ từ những năm tháng vận động cách mạng công khai đến khi đảm nhận các trọng trách lớn trong chính quyền non trẻ đều là biểu tượng rực rỡ của tinh thần bất khuất, ý chí sắt đá và lòng yêu nước nồng nàn. Hành trình ấy được minh chứng rõ nét qua quãng thời gian mười ba năm đầy gian khổ tại nhà tù Côn Đảo (1908–1921). Tháng 2 năm 1908, giữa lúc phong trào chống sưu thuế ở Trung Kỳ bị thực dân Pháp và phong kiến đàn áp khốc liệt, cụ bị bắt, chịu nhiều đòn tra tấn dã man tại nhà lao Hội An trước khi bị đày ra "địa ngục trần gian". Thế nhưng, gông cùm và sức nặng của lao động khổ sai chưa bao giờ khuất phục được ý chí của người sĩ phu đất Quảng. Trái lại, trong hoàn cảnh ngục tù tăm tối ấy, cụ vẫn cùng các đồng chí biến nơi đây thành không gian rèn luyện tinh thần. Cụ chủ động tự học tiếng Pháp, miệt mài nghiên cứu sách báo để nắm bắt thời cuộc, cùng các sĩ phu ngâm thơ, xướng họa và bàn luận chính sự nhằm giữ vững ý chí chiến đấu. Chính tinh thần lạc quan, bản lĩnh hiên ngang và tình đoàn kết sắt son ấy đã giúp cụ cùng các tù chính trị vượt qua mười ba năm đoạn trường, để rồi khi trở về vào tháng 2 năm 1921, khí tiết và tư tưởng canh tân của cụ lại càng tỏa sáng mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Câu chuyện về quãng đời lưu đày của cụ Huỳnh Thúc Kháng để lại bài học vô cùng sâu sắc về bản lĩnh sống và tinh thần thép của người trí thức cách mạng. Qua đó, thế hệ hôm nay càng thêm kính trọng, biết ơn những hy sinh thầm lặng của cha ông, đồng thời tự nhắc nhở bản thân phải luôn kiên định, giữ vững lập trường và sống có trách nhiệm trước vận mệnh của Tổ quốc.
