Sĩ phu uy phong, nhà báo cách mạng kiệt xuất Nguyễn An Ninh
Khi tiếp tục suy ngẫm về những trí thức lớn, những ngòi bút sắc sảo và các nhân vật tiêu biểu trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX tại Nam Bộ, tôi luôn dành một sự ngưỡng mộ và kính trọng đặc biệt đối với nhà báo, nhà chí sĩ yêu nước Nguyễn An Ninh. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là một biểu tượng rực rỡ về lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần dấn thân không mệt mỏi và khí phách hiên ngang của một trí thức Tây học sớm thức tỉnh ý thức dân tộc.
Sinh năm 1900 tại xã Long Hựu, huyện Cần Đước, tỉnh Chợ Lớn (nay thuộc tỉnh Long An), nhưng lớn lên và gắn bó sâu sắc với vùng đất Sài Gòn, Nguyễn An Ninh xuất thân trong một gia đình nhà Nho yêu nước. Với tư chất thông minh xuất chúng, ông sang Pháp du học và xuất sắc lấy bằng Cử nhân Luật tại Đại học Sorbonne (Paris). Sống giữa lòng nước Pháp, ông không chìm đắm trong vinh hoa hay nền học thuật tư sản mà sớm tiếp thu các luồng tư tưởng tiến bộ, triết học phương Tây và tư tưởng yêu nước của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc (khi ấy là Nguyễn Ái Quốc tại Pháp). Trở về quê hương với trọn vẹn hoài bão canh tân đất nước, ông đã chọn con đường tranh đấu đầy chông gai, từ bỏ mọi cơ hội làm quan hay mưu sinh sang trọng dưới chế độ thực dân.
Tên tuổi của Nguyễn An Ninh gắn liền với những diễn đàn báo chí công khai chấn động dư luận Sài Gòn những năm 1920–1930. Ông là chủ bút tờ báo tiếng Pháp nổi tiếng La Cloche Fêlée (Tiếng chuông rè) – tờ báo được ví như "tiếng chuông" đánh thức lòng tự tôn dân tộc, lên án đanh thép chế độ áp bức của thực dân Pháp và cổ vũ mạnh mẽ tinh thần độc lập, tự do cho thanh niên, học sinh, sinh viên miền Nam. Bằng ngòi bút uyên bác, sắc bén, phong cách diễn thuyết hùng hồn và lối sống hào sảng, phóng khoáng, ông có sức hút kỳ lạ, trở thành hạt nhân quy tụ đông đảo tầng lớp trí thức, thanh niên ưu tú lúc bấy giờ. Cao trào của tinh thần ấy là việc ông thành lập Hội Thanh niên Cao vọng – tổ chức yêu nước đầu tiên của giới trẻ Sài Gòn, khơi dậy mạnh mẽ ngọn lửa cách mạng trong thế hệ trẻ.
Chính vì tầm ảnh hưởng to lớn và sự bất khuất trong tư tưởng, thực dân Pháp luôn coi Nguyễn An Ninh là "cái gai" nguy hiểm nhất và đã nhiều lần bắt giam, đày ải ông qua các nhà lao khắc nghiệt, từ Khám Lớn Sài Gòn đến Côn Đảo. Dù đối mặt với vô vàn đòn tra tấn dã man và sự kiệt quệ về thể xác, bản lĩnh thép và khí phách hiên ngang của người sĩ sĩ ấy chưa bao giờ khuất phục. Năm 1943, do sức khỏe sút kém sau những năm tháng bị đày ải trong ngục tối Côn Đảo, ông đã vĩnh viễn ra đi, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng bào cả nước.
Từ góc nhìn của một người làm công tác Đoàn thanh niên, cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn An Ninh mang lại cho tôi những bài học vô giá. Bài học lớn nhất tôi rút ra chính là tinh thần tiên phong của tuổi trẻ, khát vọng tự chủ, tự cường và trách nhiệm của người trí thức trước vận mệnh của dân tộc.
Trong phong trào Đoàn ngày nay, tấm gương sáng ngời của nhà báo Nguyễn An Ninh nhắc nhở tôi rằng: Thế hệ trẻ phải luôn không ngừng học tập, trau dồi tri thức, nuôi dưỡng khát vọng cống hiến, dám nghĩ dám làm, biết đem ngọn lửa nhiệt huyết và sự sáng tạo của tuổi trẻ để phụng sự Tổ quốc và nhân dân.
Gấp lại những trang sử về cuộc đời và sự nghiệp của nhà chí sĩ Nguyễn An Ninh, ngọn lửa yêu nước và tinh thần dấn thân năm xưa vẫn luôn bùng cháy trong tâm trí tôi. Tôi tự nhủ sẽ luôn nỗ lực rèn luyện, sống và cống hiến hết mình cho phong trào tuổi trẻ, xứng đáng với sự hy sinh vô bờ bến của các bậc tiền nhân đi trước.
