Soái ca Điện Biên Phủ, anh hùng Phùng Văn Khầu
Có những con người, cuộc đời họ giống như một bản anh hùng ca – không chỉ rực sáng trong chiến tranh mà còn lặng lẽ tỏa sáng trong thời bình. Đại tá Phùng Văn Khầu (1929 – 2021), Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, chính là một con người như thế. Ông sinh ra tại xã Đức Hồng, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, trong một gia đình nghèo khó. Tuổi thơ của ông là những ngày tháng thiếu thốn, mồ côi cha mẹ từ sớm, phải đi ở đợ, làm thuê để sinh tồn. Chính cuộc sống cơ cực ấy đã hun đúc trong ông một ý chí mạnh mẽ, một lòng căm ghét áp bức và sớm giác ngộ cách mạng. Mới 16 tuổi, ông đã tham gia Việt Minh, và chỉ một năm sau, ở tuổi 17, ông tình nguyện nhập ngũ, bắt đầu hành trình của một người lính. Những ngày đầu trong quân ngũ, vì thể lực nhỏ bé, ông được phân công làm “anh nuôi”. Không biết chữ, nhưng ông lại có cách rất riêng để hoàn thành nhiệm vụ dùng sỏi để phân biệt mệnh giá tiền, tính toán chi tiêu cho đơn vị một cách chính xác, tiết kiệm được hàng trăm đồng – một con số rất lớn trong hoàn cảnh lúc bấy giờ. Từ những việc tưởng chừng nhỏ bé ấy, người ta đã thấy rõ sự thông minh, trách nhiệm và phẩm chất của một người lính Cụ Hồ.
Tên tuổi Phùng Văn Khầu thực sự đi vào lịch sử trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Khi ấy, ông là Khẩu đội trưởng Sơn pháo 75 ly, được giao nhiệm vụ trấn giữ Đồi E1 – một trong những điểm nóng ác liệt nhất chiến trường. Ngày 30 tháng 3 năm 1954, khẩu đội của ông đã tiêu diệt 4 lô cốt địch chỉ với 22 viên đạn, vượt xa yêu cầu cấp trên đề ra, thể hiện sự chính xác và bản lĩnh chiến đấu tuyệt vời.
Nhưng khoảnh khắc làm nên huyền thoại của ông là ngày 23 tháng 4 năm 1954. Trong một trận phản công dữ dội của quân Pháp, hầm pháo bị sập, 18 chiến sĩ hi sinh và bị thương, chỉ còn lại một mình ông bên khẩu pháo. Giữa cảnh hoang tàn, bom đạn dồn dập, người lính trẻ đã bật khóc – không phải vì sợ hãi, mà vì đau đớn khi đồng đội ngã xuống. Nhưng ngay sau đó, ông đứng dậy, một mình nạp đạn, chỉnh hướng, ngắm bắn. Từng phát pháo được bắn ra trong ý chí không khuất phục.
Kết quả, ông đã tiêu diệt 4 khẩu pháo 105 ly và 2 khẩu đại liên của địch, mở đường cho bộ binh ta tiến lên làm chủ trận địa. Một con người, một khẩu pháo, giữ vững cả một quả đồi – đó không chỉ là chiến công, mà là biểu tượng của ý chí con người Việt Nam trong chiến tranh.
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông vinh dự được Bác Hồ trực tiếp tuyên dương và trao Huy hiệu Anh hùng. Trước sự ghi nhận lớn lao ấy, ông chỉ khiêm tốn nói: “Thưa Bác, thành tích của cháu còn nhỏ bé…”. Sự khiêm nhường ấy theo ông suốt cả cuộc đời.
Không dừng lại ở đó, ông tiếp tục tham gia chiến đấu trong những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, có mặt tại nhiều chiến trường như Khe Sanh, Tà Cơn, Hạ Lào, Quảng Trị… Ở đâu, ông cũng giữ vững phẩm chất của một người lính: dũng cảm, kiên cường và luôn đặt nhiệm vụ lên trên hết.
Không chỉ là một người lính anh hùng, Phùng Văn Khầu còn được nhiều người nhớ đến với vẻ ngoài điển trai, chân chất, nên được gọi thân thương là “soái ca Điện Biên Phủ”. Nhưng phía sau danh xưng ấy là một câu chuyện tình giản dị mà sâu sắc. Ông và bà Hà Thị Cay đến với nhau bằng những lá thư nhờ người khác viết hộ. Đám cưới của họ chỉ vỏn vẹn 12 đồng, vài bao thuốc và nửa cân chè – nhưng lại đầy ắp tình nghĩa và sự thủy chung.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Năm 1986, ông nghỉ hưu tại Sơn Tây, nhưng chưa bao giờ “nghỉ” cống hiến. Ông mở lớp dạy toán miễn phí cho trẻ em, tham gia công tác khuyến học, và đặc biệt là kiên trì đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng tại địa phương. Nhờ sự bền bỉ của ông cùng người dân, hàng trăm nghìn mét vuông đất bị thu hồi sai phạm đã được lấy lại, mang về cho ngân sách Nhà nước hàng chục tỷ đồng.
Từ chiến hào đến đời thường, ông vẫn luôn là người đi đầu – một người lính đúng nghĩa, không bao giờ lùi bước trước bất kỳ khó khăn nào.
Suốt cuộc đời mình, Đại tá Phùng Văn Khầu luôn khắc ghi lời dạy của Bác Hồ: “Chiến sĩ Điện Biên phải khiêm tốn, giản dị, trung thực, dũng cảm.” Và ông đã sống trọn vẹn với những giá trị ấy – không khoa trương, không đòi hỏi, chỉ lặng lẽ cống hiến.
Ông qua đời ngày 25 tháng 8 năm 2021, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng đồng đội và nhân dân. Cuộc đời ông là minh chứng rõ ràng rằng một người anh hùng không chỉ được tạo nên bởi chiến công, mà còn bởi cách họ sống sau vinh quang.
Phùng Văn Khầu – một cái tên, một cuộc đời – đủ để khiến mỗi người khi nhắc đến đều phải cúi đầu trân trọng.
Nguồn: Phục Hồi Ảnh Cũ Vĩnh Ký
