SƠN BẰNG NHỚ MỘT NGƯỜI CON

Mỗi vùng quê đều có những người con mà khi nhắc đến tên họ, người dân lại nhớ đến một phần lịch sử của chính quê hương mình. Với Sơn Bằng, Hương Sơn, Hà Tĩnh, Hồ Thị Cúc là một người con như thế. Chị sinh năm 1944 tại Nương Bao, xã Sơn Bằng, bên dòng Ngàn Phố. Tuổi thơ của chị trải qua nhiều mất mát. Nạn đói năm 1945 đã cướp đi cha và bà nội khi chị còn rất nhỏ. Sau đó, chị được ông nội và người thân chăm sóc. Từ một cô gái quê, Hồ Thị Cúc trưởng thành trong những năm đất nước còn nhiều khó khăn. Khi chiến tranh diễn ra, chị trở thành thanh niên xung phong và được phân công làm nhiệm vụ tại Ngã ba Đồng Lộc. Đó là một nơi cách quê hương Sơn Bằng không quá xa về mặt địa lý nhưng lại là một thế giới hoàn toàn khác với những ngày bình yên bên dòng Ngàn Phố. Ở Đồng Lộc, chị cùng đồng đội phải đối diện với bom đạn và làm việc để giữ cho tuyến đường được thông suốt. Tiểu đội 4, Đại đội 552 gồm mười cô gái tuổi từ 17 đến 24, do Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng và Hồ Thị Cúc làm Tiểu đội phó. Các chị cùng nhau san lấp hố bom, sửa đường và thực hiện nhiệm vụ bảo đảm giao thông. Đó là những công việc tưởng như thầm lặng nhưng có ý nghĩa lớn đối với tuyến vận tải. Ngày 24/7/1968, Hồ Thị Cúc cùng chín đồng đội hy sinh. Từ ngày ấy, Sơn Bằng có thêm một câu chuyện để kể về người con gái của mình. Chị không trở về với quê hương theo cách những người trẻ thường trở về. Chị trở về bằng ký ức, bằng tên tuổi và bằng những câu chuyện được kể qua nhiều thế hệ. Mỗi khi nhắc đến Hồ Thị Cúc, người ta lại nhớ đến một cô gái Hương Sơn đã đi vào lịch sử Ngã ba Đồng Lộc. Điều đó khiến câu chuyện quê hương trở nên đặc biệt. Một vùng quê không chỉ được nhớ bởi cảnh đẹp, những dòng sông hay những mùa lúa. Quê hương còn được nhớ bởi những con người đã sống và cống hiến. Hồ Thị Cúc chính là một trong những người góp phần làm nên ký ức ấy. Hơn nửa thế kỷ sau, thế hệ trẻ có thể đến Sơn Bằng, đến Ngã ba Đồng Lộc và tìm hiểu về chị. Những người sinh sau năm 1968 không thể gặp chị, nhưng có thể biết về chị qua lịch sử. Các em có thể hiểu rằng ngay trong những vùng quê bình dị của Hà Tĩnh, từng có những cô gái rất trẻ đã sống một cuộc đời có ý nghĩa lớn lao. Hồ Thị Cúc đã ra đi khi mới 24 tuổi. Nếu chị còn sống, có lẽ cuộc đời đã có một câu chuyện khác. Nhưng lịch sử đã chọn cho chị một con đường đặc biệt. Và Sơn Bằng hôm nay có quyền tự hào về người con gái ấy. Tự hào không phải vì chiến tranh, mà vì trong những năm tháng khó khăn nhất, quê hương đã có những người trẻ biết đặt trách nhiệm với đất nước lên trên lợi ích riêng. Câu chuyện về Hồ Thị Cúc vì thế vừa là câu chuyện của một con người, vừa là câu chuyện của quê hương. Từ dòng Ngàn Phố đến Ngã ba Đồng Lộc, hành trình của chị đã trở thành một phần của lịch sử Hà Tĩnh. Sơn Bằng nhớ một người con. Và đất nước nhớ một cô gái mang tên Hồ Thị Cúc.