Sơn Ton: Người Con Dân Tộc Khmer Trà Vinh – Anh Hùng Quân Đội Gặp Bác Hồ và Khai Sinh Phong Trào Du Kích

Anh hùng Quân đội Sơn Ton sinh năm 1933 tại xã Lưu Nghiệp Anh, huyện Trà Cú (Trà Vinh). Xuất thân trong gia đình nông dân nghèo, thuở nhỏ ông phải đi làm thuê nhưng đã sớm nuôi trong mình lòng căm thù giặc sâu sắc và tham gia hoạt động cách mạng tại xã An Thạnh Nhì (nay thuộc huyện Cù Lao Dung, Sóc Trăng).

Với lòng dũng cảm và tinh thần yêu nước cháy bỏng, ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông đã khai sinh tăng thêm ba tuổi để được sớm gia nhập đội du kích.

Du Kích Trẻ Tuổi Gieo Rắc Nỗi Khiếp Sợ Cho Địch

Ông Sơn Ton đã trở thành hạt nhân quan trọng trong việc xây dựng và phát triển nhiều cơ sở cách mạng, biến những phum sóc đồng bào Khmer thành một phong trào chiến tranh du kích mạnh mẽ.

Đầu năm 1952, dù đội du kích xã chỉ còn lại ông và một cán bộ trước những cuộc càn quét cấp tiểu đoàn có máy bay yểm trợ của địch, họ vẫn kiên cường chiến đấu. Cuối năm đó, ông tổ chức một trận phục kích táo bạo: Gài lựu đạn rồi dụ địch lọt vào, tiêu diệt nhiều tên. Chiến công này đã khích lệ tinh thần đồng bào, khiến phong trào du kích xã lớn mạnh, tổ chức được 15 trung đội dân quân và 15 tiểu đội du kích thường xuyên tập luyện sẵn sàng đánh địch.

Năm 1953, ông được điều lên đội du kích tập trung của huyện Long Phú. Chỉ trong vòng hơn 7 tháng ngắn ngủi, đơn vị của ông đã lập thành tích xuất sắc, tiêu diệt 67 tên địch, bắt sống 100 tên, đồng thời vận động hàng chục binh lính địch trở về với nhân dân và nhiều thanh niên tòng quân.

Với những chiến công dũng cảm, ông Sơn Ton vinh dự được bầu là Chiến sĩ thi đua giết giặc lập công của Phân liên khu miền Tây Nam Bộ năm 1953, được tặng Huân chương Chiến công hạng nhì và Huy hiệu Thành đồng Tổ quốc.

Anh Hùng Tuổi 22 và Cuộc Gặp Lịch Sử Với Bác Hồ

Năm 1954, ông được phân công theo đoàn chiến sĩ thi đua của miền Nam tập kết ra Bắc. Năm 1955, ở tuổi 22, ông là Tiểu đội trưởng đặc công và vinh dự được kết nạp Đảng.

Tháng 8 năm 1955, ông Sơn Ton được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tặng thưởng Huân chương Quân công hạng ba và danh hiệu Anh hùng Quân đội (nay là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân) vì đã có nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Pháp.

Khoảnh khắc vinh dự nhất đến trong dịp tham dự Đại hội Thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 1955. Trong buổi thảo luận tổ, ông đã được gặp trực tiếp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông xúc động kể lại:

"Khi nghe Bác hỏi, trong đợt tuyên dương Anh hùng vừa rồi có một cháu là người Khmer Nam Bộ, thì tôi đứng nghiêm và nói: 'Dạ thưa Bác, chính cháu là người dân tộc Khmer ở Nam Bộ'. Bác hỏi thăm từ cái ăn, cái mặc cho đến sinh hoạt học tập, rồi quay sang hỏi các anh em dân tộc thiểu số trong tổ có hiểu hết từ ngữ của những vấn đề đang thảo luận không..."

Cuộc gặp gỡ này đã tiếp thêm niềm tin mãnh liệt cho người Anh hùng trẻ tuổi về sự nghiệp xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập và giàu mạnh.

Từ Chiến Trường Đến Đời Thường

Sau hai năm học tại Trường Lục quân (khóa 10), ông tiếp tục phục vụ quân đội với cấp bậc Thiếu úy và Trung đội phó, tham gia xây dựng lực lượng quân đội chính quy và huấn luyện bộ đội "đi B" phục vụ chiến trường miền Nam.

Sau ngày đất nước thống nhất (1975), Anh hùng Sơn Ton trở về Quân khu 9, làm Phó ban Chính sách của Tỉnh đội Hậu Giang. Khi Chiến tranh biên giới Tây Nam nổ ra, ông lại lên đường sang Campuchia, làm trợ lý chính sách cho Đoàn 978 giúp nước bạn chống lại chế độ diệt chủng Pol Pot.

Cuối năm 1983, ông về hưu với cấp bậc Trung tá. Về với đời thường, ông vẫn tích cực tham gia công tác xã hội, có thời gian làm Chi hội trưởng Hội Cựu chiến binh, nhiệt tình giúp đỡ đồng đội ổn định cuộc sống.

Dù phải trải qua khó khăn khi người vợ — Bác sĩ Nguyễn Thị Kim Lê, một học sinh miền Nam tập kết ra Bắc — qua đời sớm, ông vẫn kiên cường chăm lo cho ba người con trưởng thành, học hành đến nơi đến chốn. Cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng Sơn Ton là minh chứng hùng hồn cho tinh thần quả cảm và đức hy sinh của người con dân tộc Khmer đối với đất nước.