SỐNG ĐẾN NĂM 2000 LÀ ĐIỀU MẸ KHÔNG NGỜ - Viết về Mẹ VNAH Võ Thị Đối

Sinh trưởng trong gia đình không có con trai, khi người chị cả và hai em gái lập gia đình, mẹ Võ Thị Đối, sinh năm 1926 phải gánh vác phụng dưỡng cha mẹ già trên ngôi nhà ven Kinh Xáng Chợ Lách ở ấp Bình An, xã Hòa Nghĩa.

Cũng như bao gia đình khác, khi Pháp trở lại chiếm Chợ Lách (ngày mùng 2 tết năm Bính Tuất – 1946) Mẹ cùng cả nước tham gia kháng chiến. Nhà của Mẹ là nơi cơ quan huyện, xã thường luân phiên đóng quân, Mẹ là người cấp dưỡng tự nguyện trong những tháng năm phong trào kháng chiến ở quê nhà của Mẹ lên cao. Hơn 100 giạ lúa và một “mái đầm” mắm hết sạch Mẹ phục vụ cho những người yêu nước.

Trong thời gian đó, thương Huỳnh Thành Châu (Thợ Mười) một cán bộ vệ quốc đoàn hiền lành, siêng năng trong công tác, được tập thể và gia đình chấp thuận, Mẹ trở thành bạn đời thủy chung cùng ông chia ngọt xẻ bùi, cũng như cay đắng trong suốt chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp.

Năm 1947, đồn Vingcent Chợ Lách bị ta đánh chiếm. Năm 1948, tên Tây Lé (Le Mettre) cùng cai tổng Sơn dẫn lính càn quét giải tỏa áp lực quanh Thị trấn Chợ Lách và trục đường thủy Kinh Xáng, nhà Mẹ bị giặc cướp sạch. Lính Cao Đài lùa 13 con bò, cùng những vật gia bảo như: bộ ghế trường kỷ, tủ cẩn xà cừ, ngựa gỗ bị giặc khiêng xuống tàu, nhìn theo mà lòng Mẹ đau như cắt… Mẹ bỏ nhà dẫn mẹ già cùng con nhỏ tản cư qua Phú Long một thời gian… tiếp tục nuôi chồng đi kháng chiến.

Hiệp định đình chiến 1954 được ký kết, chồng Mẹ được phân công ở lại Miền Nam. Trong sáu năm đấu tranh chính trị, ông được tổ chức điều lắng sang các xã Mỹ An, An Phước (thuộc huyện Măng Thít ngày nay). Ông đã cùng tổ chức phát động bà con ở đây đấu tranh với địch, đòi ngụy quyền miền Nam thi hành Hiệp định, đòi hiệp thương tổng tuyển cử để thống nhất hai miền.

Phong trào Đồng Khởi ở miền Nam bùng nổ, ông được Huyện ủy Chợ Lách phân công sản xuất vũ khí tự tạo ở công trường huyện để phục vụ bộ đội huyện mới thành lập chiến đấu. Người con gái đầu lòng cũng theo cha, chị học y tá và phục vụ đơn vị lực lượng vũ trang huyện.

Tháng 02/1961, khi địch càn quét xã An Phước, do bị bọn phản bội chỉ điểm, ông bị địch bắt. Chúng dùng mọi cực hình tàn bạo để khảo tra, nhưng không sao khai thác được gì ở ông. Biết quê ông ở Hòa Nghĩa, địch đưa ông từ khám lớn Vĩnh Long về quê nhà và tên quận trưởng Lê Phú Nhuận ra lệnh cho bọn dân vệ xã Hòa Nghĩa bắn ông vào xế trưa ngày 17/04/1961.

Không thể yên lặng cắp sách đến trường khi hai vai gánh nặng “thù nhà, nợ nước”, Mẹ tiễn người con trai thứ ba – đồng chí Lê Minh vào bộ đội đặc công huyện. Do yêu cầu của chiến trường chung, anh lên tỉnh rồi về Quân khu 8, anh là cán bộ đại đội đặc công.

Ngày 1/9/1966 khu vực nhà của Mẹ được Huyện đội chọn làm trận địa phục kích đánh bọn dân vệ xã Hòa Nghĩa. Mẹ cùng gia đình tìm mọi cách đảm bảo bí mật cho bộ đội. Khoảng 10 giờ trưa, bọn địch bị ta diệt gọn, bắt sống 23 tù binh và ta rút lui an toàn. Khi đến thu dọn chiến trường, chúng hèn hạ bắt heo, gà, vịt, gạo thóc và đốt cháy trụi nhà Mẹ. Bọn biệt kích truy lùng Mẹ, gặp Mẹ ở đuôi cồn lớn Hòa Nghĩa, chúng đánh đập Mẹ rất dã man, tên Tám Quắn còn chĩa súng định bắn Mẹ, nhưng nhờ một lính dân vệ đẩy lệch nòng súng, Mẹ thoát chết.

Khi chuẩn bị tổng tiến công và nổi dậy đồng loạt xuân Mậu Thân 1968, trong hàng ngũ lực lượng cách mạng ở Chợ Lách có con rể thứ tư và người con trai thứ năm của Mẹ. Niềm vui quê hương được giải phóng của xuân Mậu Thân năm 1968 có công lao thành tích của con, rể và gia đình Mẹ.

Tháng 06/1962, Mẹ nhận được tin đồng chí Vân (rể thứ hai) cán bộ binh vận huyện hy sinh trong một trận địch càn quét. Tháng 03/1969 Mẹ đau xót, trong nỗi đau của người con gái thứ tư mất chồng, anh hy sinh trong khi làm nhiệm vụ ở xã nhà. Tiếp đến tháng 11/1972 anh Lê Phương (con trai thứ năm) hy sinh trong một trận đơn vị lực lượng vũ trang huyện chống địch càn quét. Nhận giấy báo tử về con mà lòng Mẹ đau như cắt, hòa trong nỗi đau khi quê Mẹ bị địch bình định chiếm đóng trong mưu đồ Việt Nam hóa chiến tranh! Nước mắt khóc con rể chưa ráo thì tiếp đến giấy báo tử gửi về: đồng chí Lê Minh (con trai thứ ba) của Mẹ hy sinh trên chiến trường Mỹ Tho, đến nay anh yên nghỉ nơi nào Mẹ vẫn chưa biết được.

Mẹ âm thầm đau khổ nuôi các đứa con còn lại trưởng thành trong hoàn cảnh quê hương đầy bóng giặc. Nhưng mỗi khi cán bộ về bám trụ, làm gì có lợi cho cách mạng Mẹ và các con của Mẹ không từ nan.

Từ đó đến nay, do nhiều lần bị đánh đập và những vết thương lòng đau âm ỉ, sức khỏe của Mẹ yếu kém dù con, dâu, cháu hết lòng chăm sóc. Mẹ được Chủ tịch nước tuyên dương Bà Mẹ Việt Nam anh hùng ngày 24 tháng 4 năm 1995, ngày vinh quang của đời Mẹ, nhưng vì sức khỏe yếu kém, Mẹ không đến trực tiếp lễ đài để tự tay đón nhận phần thưởng cao quý đó. Giã từ Mẹ ra về, tôi nhớ mãi lời Mẹ: “Mẹ không ngờ được thấy năm 2000. Tự đáy lòng tôi: “Mẹ vẫn sống mãi trong lòng con, cháu và tất cả chúng con!”

*Mẹ Võ Thị Đối qua đời vào năm 2007.