Sống dưới lòng đất – Những năm tháng kiên cường ở Vịnh Mốc
Câu chuyện về bà Phạm Thị Nhàn – một người con của vùng biển Vĩnh Linh, từng sinh sống và trưởng thành trong lòng Địa đạo Vịnh Mốc – nơi được ví như “ngôi làng dưới lòng đất” trong những năm chiến tranh ác liệt.
Ngôi làng nằm sâu trong lòng đất Những năm 1965–1972, vùng Vĩnh Linh trở thành trọng điểm đánh phá dữ dội. Bom đạn liên tiếp dội xuống làng mạc ven biển. Để bảo toàn lực lượng và duy trì cuộc sống, người dân đã đào nên hệ thống địa đạo Vịnh Mốc sâu trong lòng đất đỏ bazan. Bà Phạm Thị Nhàn sinh năm 1956. Khi địa đạo được hoàn thiện, bà mới chỉ là một cô bé. Tuổi thơ của bà gắn liền với những đường hầm dài hun hút, ánh đèn dầu leo lét và tiếng bom nổ vọng từ mặt đất. Bà kể: “Chúng tôi ăn, ngủ, học tập dưới lòng đất. Ban ngày nghe tiếng bom rung chuyển, ban đêm mới tranh thủ lên mặt đất lấy nước, tăng gia.” Địa đạo không chỉ là nơi trú ẩn mà còn có giếng nước, phòng họp, trạm y tế và cả nơi sinh em bé. Trong những năm ấy, nhiều trẻ em đã chào đời ngay trong lòng đất. “Chật chội, thiếu ánh sáng, nhưng ai cũng thương nhau, đùm bọc nhau để sống,” bà Nhàn nhớ lại. Ý chí không khuất phục Mặc dù bom đạn tàn phá nặng nề, người dân Vịnh Mốc vẫn quyết tâm bám đất, bám làng. Họ không di tản hoàn toàn mà chọn cách thích nghi, biến lòng đất thành mái nhà. Bà Nhàn kể rằng điều khiến bà nhớ nhất không phải là sợ hãi, mà là tinh thần đoàn kết của cả cộng đồng. “Khi bom rơi, người lớn che chở cho trẻ con. Khi có người bị thương, cả địa đạo cùng lo.” Chính tinh thần ấy đã giúp người dân nơi đây vượt qua những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh. Từ ký ức đau thương đến điểm đến lịch sử Sau ngày đất nước hòa bình, địa đạo Vịnh Mốc được bảo tồn như một di tích lịch sử đặc biệt. Du khách trong và ngoài nước khi đến đây đều không khỏi xúc động khi bước vào những đường hầm sâu dưới lòng đất.
Với bà Phạm Thị Nhàn, mỗi lần quay lại địa đạo là một lần ký ức ùa về. Nhưng bà không buồn, mà cảm thấy tự hào. “Tụi tôi đã sống sót, đã giữ được làng, giữ được quê.” Câu chuyện của bà giúp thế hệ trẻ hôm nay hiểu rằng hòa bình được xây dựng từ ý chí kiên cường và tinh thần bám trụ của những con người bình dị. Địa đạo Vịnh Mốc không chỉ là công trình quân sự. Đó là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, của niềm tin và lòng yêu quê hương sâu sắc của người dân Quảng Trị.
