SONG HÀO – NGƯỜI CHÍNH ỦY LUÔN ĐẶT CON NGƯỜI Ở TRUNG TÂM CỦA SỨC MẠNH QUÂN ĐỘI

1. Người cán bộ cách mạng từ cơ sở

Song Hào sinh ngày 20/8/1917, quê ở huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Ông tham gia hoạt động cách mạng từ sớm và trải qua nhiều năm đấu tranh trước Cách mạng Tháng Tám.

Tháng 8/1945, ông tham dự Hội nghị cán bộ Đảng toàn quốc và Đại hội Quốc dân tại Tân Trào, sau đó được giao nhiệm vụ phụ trách giành chính quyền ở Tuyên Quang và Hà Giang. Đây là thời điểm lịch sử mà cách mạng chuyển từ chuẩn bị sang giành chính quyền trên phạm vi cả nước.

Từ một cán bộ hoạt động cách mạng, Song Hào dần trưởng thành thành một nhà lãnh đạo chính trị - quân sự có ảnh hưởng lớn trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

2. Bước vào kháng chiến chống Pháp

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Song Hào được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng tại các chiến trường. Ông từng là Chính trị ủy viên Khu 10 và Liên khu 10, Chính ủy Mặt trận Tây Bắc và Chính ủy Chiến dịch Lê Hồng Phong 1.

Đây là những vị trí đòi hỏi người cán bộ chính trị không chỉ hiểu công tác tư tưởng mà còn phải nắm được tình hình quân sự. Một chính ủy phải cùng người chỉ huy quân sự tổ chức đơn vị, xây dựng quyết tâm chiến đấu và giữ vững tinh thần của bộ đội trong những hoàn cảnh khó khăn nhất.

Song Hào trưởng thành chính từ thực tiễn đó.

3. Chính ủy Đại đoàn 308

Từ năm 1951 đến 1955, Song Hào là Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Đại đoàn 308, đơn vị sau này được biết đến với tên gọi Đại đoàn Quân Tiên phong.

Đại đoàn 308 là một trong những đơn vị chủ lực quan trọng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đơn vị tham gia nhiều chiến dịch lớn trong kháng chiến chống Pháp như Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào và Điện Biên Phủ.

Trên cương vị chính ủy, Song Hào đặc biệt chú trọng công tác tư tưởng, tổ chức và xây dựng đoàn kết trong đơn vị. Báo Quân đội nhân dân ghi nhận ông thường xuyên tiếp xúc với cán bộ, chiến sĩ, động viên và kịp thời chấn chỉnh những hạn chế trong đơn vị.

4. Sức mạnh không chỉ nằm ở vũ khí

Song Hào có một quan niệm xuyên suốt: quân đội muốn chiến đấu tốt phải vững mạnh về chính trị.

Trong điều kiện chiến tranh, một đơn vị có thể thiếu thốn về vật chất, nhưng nếu cán bộ, chiến sĩ có niềm tin và quyết tâm thì vẫn có thể vượt qua những hoàn cảnh khắc nghiệt.

Đó không phải là cách nhìn phủ nhận vai trò của vũ khí hay chiến thuật. Ngược lại, ông hiểu rằng vũ khí chỉ phát huy tác dụng khi người sử dụng có bản lĩnh, tổ chức và tinh thần chiến đấu.

5. Đại đoàn 308 qua những chiến dịch lớn

Dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy và Bộ chỉ huy, Đại đoàn 308 ngày càng trưởng thành qua các chiến dịch.

Từ Chiến dịch Hòa Bình năm 1951–1952, Chiến dịch Tây Bắc năm 1952, Chiến dịch Thượng Lào năm 1953 đến Điện Biên Phủ năm 1954, đơn vị liên tục được thử thách trong những trận đánh lớn.

Mỗi chiến dịch lại đặt ra yêu cầu khác nhau. Có khi bộ đội phải chiến đấu trên địa hình rừng núi, có khi phải hành quân xa, vượt qua điều kiện hậu cần thiếu thốn. Trong mọi hoàn cảnh, công tác chính trị có nhiệm vụ giữ vững sự thống nhất về ý chí và hành động trong toàn đơn vị.

6. Điện Biên Phủ

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, Đại đoàn 308 là một trong những đơn vị chủ lực tham gia chiến dịch.

Sau khi tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt ngày 7/5/1954, chiến thắng đã tạo bước ngoặt quyết định đối với cuộc kháng chiến chống Pháp.

Đối với Song Hào, Điện Biên Phủ là một trong những dấu mốc quan trọng nhất của thời kỳ ông làm chính ủy Đại đoàn 308. Ông đã cùng tập thể lãnh đạo đơn vị duy trì quyết tâm chiến đấu, xây dựng kỷ luật và chăm lo đời sống tinh thần của bộ đội trong suốt quá trình chiến dịch.

7. Một người chính ủy gần gũi bộ đội

Một trong những nét được đồng đội nhắc nhiều khi nói về Song Hào là sự gần gũi với cán bộ, chiến sĩ.

Ông không chỉ làm việc trong cơ quan mà thường xuyên xuống đơn vị, nói chuyện với bộ đội, nghe phản ánh từ cơ sở. Chính sự sâu sát ấy giúp người cán bộ chính trị hiểu được tâm tư của chiến sĩ và kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh.

Báo Quân đội nhân dân đánh giá ông là người “trưởng thành từ cơ sở”, luôn sâu sát đơn vị và nhân dân.

8. Từ người chính ủy chiến trường đến Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị

Sau kháng chiến chống Pháp, Song Hào tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng.

Ngày 14/5/1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh bổ nhiệm ông làm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam. Đến năm 1961, ông được phân công làm Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị.

Ông giữ cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị từ 1961 đến 1977, một giai đoạn đặc biệt quan trọng khi quân đội bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ.

9. Xây dựng “trận địa tư tưởng”

Trong hơn 16 năm làm Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Song Hào dành nhiều tâm huyết cho công tác xây dựng quân đội về chính trị.

Ông chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, tổ chức các phong trào thi đua và củng cố niềm tin của bộ đội. Theo Báo Quân đội nhân dân, những quan điểm của ông về công tác chính trị và xây dựng quân đội vẫn được đánh giá có giá trị thực tiễn lâu dài.

Ông cũng coi công tác chính trị không phải nhiệm vụ riêng của cán bộ chính trị mà phải thấm sâu vào mọi hoạt động của quân đội.

10. Người đi qua hai cuộc kháng chiến

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Song Hào tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách, trong đó có Chính ủy Chiến dịch Quảng Trị năm 1972. Ông đồng thời giữ các chức vụ Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Sau năm 1977, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong Đảng và Nhà nước. Ông qua đời năm 2004, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử xây dựng quân đội.

Song Hào không phải là hình ảnh của một vị tướng chỉ được nhớ bởi một trận đánh. Ông được nhớ bởi cả một quan niệm về xây dựng quân đội: muốn có một đội quân mạnh thì trước hết phải xây dựng được những con người có niềm tin, kỷ luật, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm.