Sống mãi những ký ức về đồng đội

Sau chiến tranh, Đại tá Hán Văn Quảng có nhiều dịp trở lại sân bay Thành Sơn (Phan Rang), nơi ghi dấu ấn trận đánh đặc biệt của Phi đội Quyết thắng. Mỗi lần trở lại, ký ức ông thêm bồi hồi vì những kỷ niệm xưa. Dù chiến tranh đã lùi xa nửa thế kỷ, trong tâm trí của người phi công ngày nào vẫn là hình ảnh khó phai về đồng đội từng “vào sinh ra tử”, đặc biệt với những người đã hy sinh.

Các phi công Nguyễn Văn Lục, Hán Văn Quảng, Từ Đễ trong dịp được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 2015. (Ảnh NVCC)

Một trong số đó là người đồng đội thân thiết của Hán Văn Quảng - phi công Nguyễn Văn Bảy (B). Ông kể: “Anh Bảy (B) là người Cà Mau, cùng trúng tuyển phi công với tôi năm 1965. Dù lớn hơn tôi 3 tuổi, nhưng hai anh em hợp tính nhau lắm”. Trong mắt ông Quảng, người bạn gốc miền nam ấy sống rất tình cảm. Nguyễn Văn Bảy (B) luôn coi ông Quảng như em trai. Cuộc sống của họ trong quân đội có nhiều sự trùng hợp thú vị: Cùng trúng tuyển vào phi công một năm, cùng được cử sang Liên Xô đào tạo gần 3 năm; cùng vào Đại đội 4 của Trung đoàn 923, hay cùng được các chuyên gia Cuba hướng dẫn bay biển.

Trong lịch sử của Trung đoàn 923, Nguyễn Văn Bảy (B) cũng được nhớ tới là phi công lập chiến công xuất sắc trong trận “không đối hạm” trên vùng biển Quảng Bình. Ngày 19/4/1972, đúng 16 giờ 5 phút, hai chiếc máy bay MiG-17 do các phi công Lê Xuân Dị và Nguyễn Văn Bảy (B) xuất kích từ sân bay Khe Gát (Quảng Bình). Khi bay qua cửa Lý Hòa, phát hiện mục tiêu, lúc 16 giờ 13 phút, Lê Xuân Dị nhanh chóng cắt bom vào tàu Khu trục hộ tống USS Higbee theo phương pháp ném bom “thia lia”. Tàu khu trục hộ tống USS Higbee phát nổ, tạo nên một cột khói lớn, bị hư hỏng nặng, dàn pháo trên boong tàu bị phá hủy. Chiếc MiG-17 thứ 2 do Nguyễn Văn Bảy (B) tiếp tục bay vòng ra biển, khi đến gần cửa Dinh thì phát hiện đội hình địch. Nguyễn Văn Bảy (B) cho máy bay lướt qua phía trên tàu địch rồi vòng lại và cắt bom vào tuần dương hạm USS Oklahoma City.

Trận “không đối hạm” ngày 19/4/1972 là trận đánh đầu tiên mà MiG-17 của chúng ta tấn công chiến hạm Mỹ, khiến cho hải quân Mỹ không dám đánh phá bờ biển Quảng Bình trong nhiều tháng.

Hoàn thành nhiệm vụ đánh biển đặc biệt đó, Nguyễn Văn Bảy (B) trở lại Hà Nội gặp Hán Văn Quảng. “Thấy tôi đang trực ở sân bay Gia Lâm đã 20 ngày liền vì khi đó thiếu phi công, dù mới đi đánh biển về, anh Bảy (B) vẫn nhiệt tình bảo trực thay cho tôi. Sự quan tâm đồng đội của anh ấy đáng quý biết bao, tình cảm ấy không bao giờ tôi quên”, ông Quảng bùi ngùi.

Ngày 6/5/1972, biên đội MiG-17 của Nguyễn Văn Lục và Nguyễn Văn Bảy (B) không chiến với 24 máy bay cường kích của Mỹ tại bầu trời Thanh Hóa, nhằm ngăn chặn không quân Mỹ bắn phá miền bắc. Phi công Nguyễn Văn Bảy (B) đã chiến đấu dũng cảm, bắn rơi 1 chiếc A6. Nhưng do lực lượng hai bên không cân sức, máy bay bị trúng đạn, phi công Nguyễn Văn Bảy (B) đã anh dũng hy sinh khi máy bay lao xuống ngọn núi Pu Ví, xã Tân Thành, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa. “Thật đau xót khi anh ấy hy sinh khi còn quá trẻ, mới 29 tuổi”, ông Quảng nghẹn ngào nói.

Vào năm 1994, để ghi nhận chiến công xuất sắc của phi công Nguyễn Văn Bảy (B), Nhà nước đã truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Một đồng đội khác trong Phi đội Quyết thắng cũng luôn hiện diện trong ký ức của Đại tá Hán Văn Quảng là phi công Hoàng Mai Vượng. Ông Vượng cùng ở Đại đội 4, tham gia chiến đấu với Hán Văn Quảng nhiều năm. Sinh ra ở vùng đất Diễn Châu (Nghệ An), phi công Hoàng Mai Vượng trong cảm nhận của Hán Văn Quảng là người trung thực, tốt tính và sống tình cảm. Họ đã cùng bay chiến đấu với nhau suốt từ năm 1969, cùng thực hiện trận quyết chiến vào sân bay Tân Sơn Nhất vào cuối tháng 4/1975.

Hòa bình lập lại, phi công Hoàng Mai Vượng tiếp tục thực hiện nhiệm vụ canh giữ bầu trời và tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Năm 1976, phi công Hoàng Mại Vượng đã hy sinh trong khi bay làm nhiệm vụ. Sau này, vào tháng 7/2014, Chủ tịch nước đã có quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ-phi công Hoàng Mai Vượng.

Vào mỗi dịp tháng tư lịch sử, cựu phi công của Phi đội Quyết thắng vẫn luôn cùng đồng đội tổ chức những buổi gặp mặt với những bạn bè cùng chiến đấu một thời, để ôn lại những kỷ niệm đầy gian khổ, khó khăn trong thời chiến tranh.

Đã tròn nửa thập kỷ sau khoảng khắc tiếng bom vang lên ở sân bay Tân Sơn Nhất, “Ở thời điểm này, chúng tôi nhớ nhất tới các đồng đội, các cấp chỉ huy - những người bảo đảm máy bay, phục vụ các ngành đã tạo điều kiện cho chúng tôi có chuyến bay đáng nhớ năm đó. Với tinh thần ‘thần tốc, táo bạo’, chỉ trong mấy ngày, chúng tôi đã được huấn luyện và cất cánh đi đánh sân bay Tân Sơn Nhất. Trong trận đánh đó, đồng đội của chúng tôi, từ cán bộ chỉ huy, lãnh đạo cho đến những cán bộ phục vụ ở dưới mặt đất đã ‘nâng cánh cho chúng tôi bay’, hoàn thành nhiệm vụ đặc biệt là đánh thẳng vào sào huyệt của ngụy quyền Sài Gòn góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch mùa xuân năm 1975”, Đại tá Hán Văn Quảng nhấn mạnh.

Trận đánh của Phi đội Quyết thắng vào sân bay Tân Sơn Nhất ngày 28/4/1975 khẳng định thêm sự góp mặt của Không quân nhân dân Việt Nam vào Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, thể hiện trọn vẹn ý nghĩa lớn lao khi tất cả các binh chủng đều tham gia vào Đại thắng mùa Xuân 1975, nối liền một dải non sông.

------------------------

Ngày xuất bản: 9/4/2025
Tổ chức sản xuất: TRƯỜNG SƠN
Nội dung: THẢO LÊ - NGÂN ANH
Trình bày: NGỌC DIỆP
Ảnh: THÀNH ĐẠT, BÁO NHÂN DÂN, HỮU VIỆT