Sống như Anh – Lời thề quyết tử trên pháp trường

Nguyễn Văn Trỗi sinh ra tại xã Điện Tiến, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Ông vào Sài Gòn làm thợ điện và sớm giác ngộ cách mạng, trở thành chiến sĩ biệt động thuộc Biệt động Sài Gòn (Đoàn 68).

Tháng 5/1964, nhận được tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sẽ sang Sài Gòn để thị sát chiến trường và bàn kế hoạch mở rộng chiến tranh, Nguyễn Văn Trỗi cùng đồng đội nhận nhiệm vụ gài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) nhằm tiêu diệt tên trùm chiến tranh này. Tuy nhiên, khi công việc chuẩn bị sắp hoàn thành thì kế hoạch bị lộ, ông bị chính quyền Sài Gòn bắt giữ vào đêm 9/5/1964.

Trong suốt mấy tháng bị giam cầm tại khám Chí Hòa, mặc cho quân địch dùng đủ mọi hình thức tra tấn dã man và dụ dỗ, Nguyễn Văn Trỗi vẫn kiên quyết không khai báo bất kỳ thông tin nào về tổ chức biệt động. Ngày 15/10/1964, chính quyền Sài Gòn đưa ông ra xử bắn tại sân sau nhà giam Chí Hòa.

Tại pháp trường, trước đông đảo phóng viên trong và ngoài nước, Nguyễn Văn Trỗi đã giật phắt dải băng đen bịt mắt, thẳng thắn tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ và hô vang các khẩu hiệu cách mạng: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm!". Khí tiết lẫm liệt của ông trước họng súng kẻ thù đã trở thành biểu tượng bất tử của thanh niên Việt Nam trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước.