Sống sót qua xoáy nước của dòng sông Thạch Hãn là một sự may mắn

Hay như trong ký ức của cựu chiến binh Phùng Huy Thịnh, “Mỗi lần ta vượt sông Thạch Hãn mà quân Mỹ phát hiện, chúng sẽ bắn pháo chơm (hay bây giờ còn gọi là pháo chùm). Trên không từ 70 đến 50 mét, chúng chụp những cái nón, chính là pháo chơm xuống, thế là một vạt lính đi hết. Những lần như thế, sự hy sinh là không thể đếm được”.

Theo một số tài liệu ghi lại, những ngày cuối cùng của chiến dịch, thời tiết bất lợi lại trở thành đồng minh của kẻ thù, càng đẩy cuộc chiến vào tình thế khắc nghiệt. Áp thấp nhiệt đới liên tục xảy ra, trời mưa lớn khiến nước sông Thạch Hãn dâng cao, toàn bộ thị xã Quảng Trị chìm trong biển nước. Lợi dụng tình hình ngập úng, địch tăng cường bắn phá vào các vị trí phòng ngự của ta. Bộ đội ta vừa phải ngâm mình trong nước, vừa chống chọi với thiên nhiên, vừa căng mình đánh trả các đợt tiến công của địch. Lương thực thiếu thốn, nước uống không đảm bảo, dịch bệnh hoành hành. Thể lực suy giảm nghiêm trọng khiến thương vong lên đến đỉnh điểm - có ngày lên tới hơn 100 người hy sinh. Thạch Hãn lúc này không còn là dòng sông bình dị, mà nó đã mang theo cả máu và những vết thương không thể nhìn thấy được - vết thương của da thịt và cả những ám ảnh khắc sâu trong tâm trí người lính.

Trước tình thế đó, để bảo toàn lực lượng, quân ta được lệnh rút lui khỏi Thành cổ sang phía bờ Bắc Thạch Hãn vào 18 giờ, ngày 16/9/1972 - ngày cuối cùng của chiến dịch 81 ngày đêm.

Đánh đổi cho những chiến công ấy là máu, là nước mắt, là sự hy sinh không thể đong đếm. Đặc biệt, trong giai đoạn rút quân ấy, hàng trăm chiến sĩ và thương binh sau nhiều ngày ngâm mình trong nước, đói rét và bệnh tật đã không còn đủ sức để chống chọi và vượt qua Thạch Hãn trở về. Và dòng sông, một lần nữa, ôm vào lòng những người con anh hùng của đất nước, lặng lẽ trở thành nơi an nghỉ vĩnh hằng của các chiến sĩ Thành cổ Quảng Trị. Hàng ngàn người con ưu tú của Tổ quốc, những người lính đã mãi mãi nằm lại ở tuổi mười tám, đôi mươi trong mùa hè đỏ lửa năm ấy. Họ chiến đấu với tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, họ ngã xuống để đất nước đứng lên. Xương máu của các anh đã quyện vào từng viên gạch Thành cổ, hòa vào từng hạt phù sa, từng con sóng nhỏ lăn tăn trên dòng Thạch Hãn - như một bản anh hùng ca không lời, để ngàn đời sau vẫn mãi khắc ghi.