Sống và đi giữa lòng dân

Nguyễn Duy Hưng tên thật là Trần Văn Dung, còn được gọi là Sáu Hưng hay Sáu Bạc vì tóc ông bạc từ rất sớm. Ông sinh tại Tam Kỳ (Quảng Nam). Năm 1950, Nguyễn Duy Hưng là cán bộ tổ chức của Thành ủy Đà Nẵng, được phân công giữ chức Bí thư kiêm Chủ tịch khu Nam, là cửa ngõ phía Nam của Đà Nẵng. Cơ quan Thành ủy Đà Nẵng lúc đó đứng chân tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam. Nhận công tác ở đây, Sáu Hưng không ngờ khoảng cách địa lý chỉ mấy chục cây số nhưng phải xa vợ và hai con hơn 20 năm. Đến ngày đoàn tụ, ông mới biết Trần Văn Sâm-con trai đầu đã nhập ngũ và hy sinh trong trận chống địch càn quét thị xã Tam Kỳ.

Cuối năm 1955, kẻ thù liên tiếp mở các chiến dịch để bắt toàn dân “tố cộng”, xem tố cộng là “quốc sách”. Trước sự hiểm độc của kẻ thù, một số cán bộ phải rời khỏi địa bàn hoặc ra miền Bắc. Lúc này, khu Nam Đà Nẵng chỉ còn lại Sáu Hưng và Tường Vân. Không lâu sau đó, Sáu Hưng cũng bị bắt cùng với một số đồng chí khác. Mặc cho địch dụ dỗ rồi tra tấn bằng đủ mọi ngón đòn, ông vẫn một mực khai tên là Đoàn Am, hồi cư kiếm sống. Bất lực, chúng chuyển ông đến nhà lao Con Gà (Đà Nẵng). Ở đây, Sáu Hưng nắm được thông tin một cán bộ không chịu nổi sự tra tấn của địch đã khai ra nhiều cơ sở và đồng chí của mình. Lợi dụng lúc địch sơ hở, ông lập mưu vượt ngục về lại cơ quan Thành ủy Đà Nẵng báo tin. Thành ủy vừa chuyển địa điểm đêm hôm trước thì sáng hôm sau có tên Việt gian chỉ điểm, dẫn lính về vây bắt mấy gia đình cơ sở.

Những năm tháng nằm hầm bí mật và ở tù đã khiến sức khỏe của Sáu Hưng giảm sút. Cuối năm 1957, ông được tổ chức đưa ra miền Bắc chữa bệnh. Năm 1959, Nghị quyết 15 của Đảng được thông qua và khẳng định, nhiệm vụ cơ bản của cách mạng miền Nam là giải phóng miền Nam. Đường lối của Đảng như ánh sáng soi đường đã đưa ông cùng những người con miền Nam trở về chiến đấu. Bấy giờ ở Quảng Nam, Đà Nẵng đang bị địch bố ráp gắt gao, buộc ta phải gây dựng lại phong trào cách mạng. Âm thầm, lặng lẽ, Sáu Hưng len lỏi giữa ranh giới địch-ta để chỉ đạo, gây dựng lại cơ sở. Hiểm nguy luôn rình rập, chỉ cần một sơ hở hay có kẻ phản bội thì cơ sở cách mạng bị lộ, cán bộ, quần chúng cách mạng bị địch bắt tù đày hoặc phải hy sinh. Sáu Hưng đi đến đâu, nhân dân biết, địch cũng biết nhưng chúng không làm gì được ông. Ông không ngại đi đến từng nhà dân để nắm thông tin.

Có lần, Sáu Hưng theo đội công tác xuống thôn Lỗ Giáng (nay thuộc phường Hòa Xuân, quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng). Sau khi làm việc với cơ sở, ông ở lại một mình. Mang trong người khẩu súng K59 và một ít tiền, Sáu Hưng băng qua cánh đồng vắng, tìm đến nhà cơ sở cũ để bắt mối liên lạc. Vùng nào phong trào yếu, ở đâu còn vùng trắng... thì Sáu Hưng về. Gây dựng lại cơ sở, ông lên căn cứ xin tăng cường thêm cán bộ để bàn giao và tiếp tục chuyển sang địa bàn khác. Nếu cuộc đời người lính được ghi dấu bởi những kỷ niệm trận mạc thì đối với người cán bộ hoạt động trong vùng địch, đi gây dựng phong trào là lòng tin của dân đối với Đảng. Ông Sáu Hưng nhớ lại: “Năm 1961, nghe tin tôi về Hóa Sơn, nhiều người dân đã làm lý lịch có dán ảnh gửi cho tôi. Lúc đó, tôi vừa mừng vừa lo, mừng vì dân rất tin cách mạng, lo vì nếu địch phát hiện thì dễ dẫn đến hy sinh, tù đày...”.

Đối phó với phong trào cách mạng đang lên, Mỹ-ngụy triển khai ấp chiến lược, “tát nước bắt cá”. Tương kế tựu kế, Sáu Hưng đề xuất với các đồng chí cán bộ lãnh đạo tỉnh Quảng Đà về việc xây dựng bàn đạp tại Hòa Đa (nay thuộc quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng). Cấp trên đồng ý và giao nhiệm vụ cho Sáu Hưng, Sáu Nhỏ, Bảy Minh bám địa bàn. Nhiệm vụ mới và khó là làm thuần khiết địa bàn. Một vùng đất còn địch-ta lẫn lộn, để làm trong sạch địa bàn trước hết phải trừng trị những tên chống cộng khét tiếng, những tên trở mặt hai mang luôn gây khó khăn, o ép nhân dân. Đội công tác đã mở màn bằng việc xử tử tên thôn trưởng. Sau vụ này, tình hình có vẻ an toàn, thậm chí có thôn cán bộ về hoạt động có thể xuất hiện công khai. Cùng với việc xây dựng cơ sở trong dân, qua theo dõi lực lượng khuân vác ở cảng Đà Nẵng, Sáu Hưng còn chỉ đạo thành lập một chi bộ tại đây với 4 đảng viên. Khi ta chủ trương tách Đà Nẵng ra khỏi Quảng Đà, Sáu Hưng là Ủy viên Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng, Bí thư Quận ủy quận Nhì, phụ trách cánh Đông. Với cương vị công tác mới, ông không chỉ lo gây dựng phong trào, chỉ đạo diệt ác, phá kềm... mà còn phối hợp với lực lượng vũ trang làm tốt công tác bảo đảm cho bộ đội tác chiến trên địa bàn.

Hơn 20 năm lăn lộn trong vùng địch, Sáu Hưng đã để lại trong lòng nhân dân sự yêu mến, tin cậy, đi đến đâu ông cũng được nhân dân đùm bọc, chở che. Nghe tin ông về, địch điên cuồng vây ráp. Chúng chỉ biết ông là Sáu Bạc nên rêu rao ai bắt được hoặc cung cấp thông tin về người cán bộ dong dỏng cao, mái đầu bạc sẽ thưởng 30 nghìn đô-la Mỹ. Nhằm che mắt chúng, Sáu Hưng cải dạng, nhuộm tóc đen, đeo kính trắng, dáng vẻ trí thức. Ở đâu có kẻ phản bội có vẻ nhận ra, lập tức Sáu Hưng được nhân dân thông báo kịp thời. Vì vậy, khi tổng kết cuộc đời tham gia hoạt động cách mạng của mình, ông luôn nhấn mạnh: “Tôi sống và đi giữa lòng dân Đà Nẵng”. Đối với các nhà nghiên cứu lịch sử đấu tranh cách mạng của thành phố biển miền Trung này, họ tìm đến ông để “nhìn thấy” sự kiên trung bất khuất, lòng chung thủy vẹn tròn của người dân xứ Quảng.

Đất nước hòa bình, ông Sáu Hưng chuyển sang giữ chức Bí thư Đảng ủy Cảng Đà Nẵng cho đến lúc nghỉ hưu. Tháng 11-2016, người cán bộ cộng sản kiên trung ấy đã về với đất mẹ vĩnh hằng.