SP KHTN - AHLLVTND Lý Tự Trọng

Tháng 3 năm 2026, khi cả nước hướng về cột mốc kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản (TNCS) Hồ Chí Minh, chúng ta không thể không nhắc đến người đoàn viên đầu tiên - anh hùng liệt sĩ Lý Tự Trọng. Trong bối cảnh thực hiện các đợt cao điểm khai thác thông tin về nhân chứng lịch sử, hình tượng Lý Tự Trọng hiện lên như một điểm tựa tinh thần vững chãi, một biểu tượng của trí tuệ và lòng quả cảm mà thế hệ trẻ hôm nay cần soi rọi.

Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng) sinh ngày 20/10/1914 tại bản Mạy, tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan. Anh sinh ra trong một gia đình Việt kiều yêu nước gốc Hà Tĩnh, nơi đây là vùng đất địa linh nhân kiệt với truyền thống khoa bảng và đấu tranh kiên cường. Ngay từ nhỏ, Trọng đã sớm tiếp xúc với những câu chuyện về nỗi đau mất nước và tinh thần yêu nước từ người cha là cụ Lê Hữu Đáp (Lê Quý).

Năm 1926, khi mới 12 tuổi, bước ngoặt vĩ đại đã đến với cuộc đời anh. Nhờ sự nhạy bén và trí thông minh vượt trội, Lê Hữu Trọng là một trong bảy thiếu niên ưu tú được tổ chức chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) để đào tạo tại lớp huấn luyện chính trị do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc (khi đó lấy tên là Lý Thụy) trực tiếp giảng dạy. Tại đây, anh được Bác Hồ đặt cho tên mới là Lý Tự Trọng. Họ “Lý” được lấy theo họ của Bác lúc bấy giờ để tạo vỏ bọc gia đình, còn “Tự Trọng” vừa là lời nhắc nhở về phẩm giá, vừa là hy vọng về một cá nhân tự lực, tự cường.

Trong môi trường giáo dục của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, Lý Tự Trọng nhanh chóng bộc lộ tố chất của một nhà hoạt động chính trị chuyên nghiệp. Anh không chỉ tiếp thu nhanh chóng các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin mà còn rèn luyện kỹ năng ngoại ngữ xuất sắc, nói thành thạo tiếng Trung và tiếng Pháp. Đây chính là vũ khí quan trọng giúp anh vượt qua những mạng lưới mật thám dày đặc sau này.

Năm 1929, giữa lúc phong trào cách mạng trong nước đang sục sôi, Lý Tự Trọng được phái về Sài Gòn hoạt động. Với bí danh “Trọng Con”, anh được giao trọng trách thiết lập đường dây liên lạc, vận chuyển tài liệu mật từ các tàu buôn quốc tế tại cảng Sài Gòn về cho Tổng bộ.

Đây là giai đoạn thử thách bản lĩnh chính trị khốc liệt nhất. Sài Gòn bấy giờ là trung tâm đầu não của thực dân Pháp tại Đông Dương, nơi mật thám Pháp (Sureté) thiết lập mạng lưới theo dõi gắt gao. Lý Tự Trọng đã hóa thân thành nhiều vai diễn khác nhau: từ người bồi bàn tại các nhà hàng sang trọng, người bán báo trên phố, cho đến người làm thuê tại bến cảng. Sự thông minh, khéo léo và khả năng nói tiếng Pháp như người bản xứ đã giúp anh “ẩn mình” hiệu quả ngay trước mắt kẻ thù.

Không chỉ làm nhiệm vụ giao liên, anh còn là hạt nhân quan trọng trong việc tuyên truyền, giác ngộ thanh niên công nhân tại bến cảng Nhà Rồng và các xưởng máy lớn. Anh chính là người đã nhen nhóm những tổ chức Đoàn đầu tiên tại khu vực Nam Kỳ, đặt nền móng cho sự ra đời chính thức của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh vào ngày 26/3/1931.

Ngày 8/2/1931 là một dấu mốc không thể quên trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Tại sân bóng Larégnère (nay là khu vực sân vận động Tao Đàn, Sài Gòn), trong một buổi mít tinh kỷ niệm một năm khởi nghĩa Yên Bái, đồng chí Phan Bôi đang diễn thuyết thì tên thanh tra mật thám Barbier bất ngờ ập đến bắt giữ (Phan Bôi là người được giao trọng trách diễn thuyết trước đám đông quần chúng để kêu gọi tinh thần đấu tranh).

Trong giây phút ngàn cân treo sợi tóc, để bảo vệ đồng chí và bảo đảm an toàn cho quần chúng, Lý Tự Trọng đã dũng cảm rút súng bắn hạ tên mật thám khét tiếng này. Hành động nổ súng của anh không phải là sự bốc đồng của tuổi trẻ, mà là một quyết định chiến thuật sắc bén nhằm bảo vệ hạt giống cách mạng. Anh đã bị bắt ngay sau đó, nhưng phát súng ấy đã làm rúng động chính quyền thực dân và tiếp thêm luồng sinh khí mạnh mẽ cho phong trào đấu tranh của thế hệ thanh niên Sài Gòn.

Khoảng thời gian Lý Tự Trọng bị giam cầm tại Khám Lớn Sài Gòn là minh chứng hùng hồn nhất cho câu nói “uy vũ bất năng khuất”. Thực dân Pháp đã dùng mọi thủ đoạn tra tấn tàn bạo nhất: từ điện giật, đóng đinh vào móng tay cho đến việc dùng các biện pháp tâm lý đánh vào tuổi trẻ. Tuy nhiên, chúng đã hoàn toàn thất bại.

Ngay cả trong những giờ phút đen tối nhất của lao tù, Lý Tự Trọng vẫn giữ vững phong thái của một sĩ phu thời đại mới. Anh dành thời gian để đọc Kim Vân Kiều truyện, học ngoại ngữ và động viên các đồng chí cùng cảnh ngộ. Sự bình tĩnh đến lạ lùng của anh đã khiến các viên cai ngục và thậm chí là các luật sư người Pháp phải kiêng dè, nể phục. Họ không thể hiểu nổi điều gì đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn trong cơ thể mảnh khảnh của một thanh niên mới 17 tuổi.

Ngày 20/11/1931, thực dân Pháp mở phiên tòa đại hình xét xử Lý Tự Trọng. Trước tòa, các luật sư bào chữa cố gắng xin giảm án cho anh với lý do “chưa đến tuổi trưởng thành, hành động thiếu suy nghĩ”. Chính lúc đó, Lý Tự Trọng đã đứng thẳng người, dõng dạc ngắt lời và tuyên bố câu nói đã đi vào lịch sử:

“Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi hiểu việc tôi làm. Tôi làm vì mục đích cách mạng. Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đã đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!”

Đây không chỉ là lời đối đáp tại tòa, mà là một bản tuyên ngôn chính trị của cả một thế hệ. Câu nói này đã xác lập một chân lý: Tuổi trẻ không đo bằng thời gian sống mà đo bằng lý tưởng sống. Nó khẳng định rằng thanh niên không phải là đối tượng thụ động, mà là lực lượng tiên phong, có tư duy độc lập và trách nhiệm tự thân đối với vận mệnh dân tộc.

Rạng sáng ngày 21/11/1931, Lý Tự Trọng bị đưa ra máy chém. Anh hy sinh khi mới 17 tuổi, nhưng sự hy sinh đó đã gieo mầm cho hàng triệu đóa hoa cách mạng rực rỡ sau này.

Trải qua 95 năm (1931 - 2026), lời tuyên bố của Lý Tự Trọng vẫn còn nguyên giá trị thời sự. “Con đường cách mạng” trong thời đại ngày nay đã mang những hình thái mới, nhưng bản chất vẫn là sự cống hiến và phụng sự dân tộc. Trong kỷ nguyên kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, con đường của thanh niên là làm chủ công nghệ, đổi mới sáng tạo để đưa Việt Nam vươn tầm quốc tế. Giữ gìn bản sắc dân tộc trước làn sóng toàn cầu hóa, biến giá trị truyền thống thành sức mạnh mềm của quốc gia. Thanh niên hiện đại không thờ ơ trước những vấn đề của xã hội, biết dấn thân vì cộng đồng, bảo vệ môi trường và xây dựng đất nước phồn vinh.

Hướng tới đại lễ kỷ niệm vào tháng 3/2026, việc triển khai các đợt cao điểm khai thác thông tin về nhân chứng lịch sử chính là cách để chúng ta kết nối sợi dây liên lạc giữa quá khứ hào hùng và tương lai rạng rỡ. Những câu chuyện về Lý Tự Trọng cần được lan tỏa không chỉ bằng văn bản mà bằng sự chuyển hóa trong hành động của mỗi đoàn viên, thanh niên.

Anh hùng Lý Tự Trọng đã sống một cuộc đời tuy ngắn ngủi về số năm nhưng vĩ đại về tầm vóc. Anh ngã xuống để màu áo xanh của Đoàn mãi mãi rực rỡ trên khắp nẻo đường đất nước. Nhân dịp 95 năm ngày thành lập Đoàn, chúng ta - những trụ cột tương lai của đất nước - xin hứa sẽ tiếp nối ngọn lửa ấy, giữ vững niềm tin và trí tuệ để viết tiếp những trang sử vàng cho dân tộc Việt Nam.

Tinh thần Lý Tự Trọng sẽ mãi mãi là ngọn hải đăng, soi sáng con đường cho thế hệ thanh niên Việt Nam tiến bước vào kỷ nguyên của sự phát triển và hội nhập toàn cầu.