SP KHTN - AHLLVTND Nguyễn Văn Trỗi

Giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, biết bao người thanh niên đã sẵn sàng gác lại tuổi trẻ, ước mơ và hạnh phúc riêng để đứng lên chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Trong số đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Trỗi chính là biểu tượng ngời sáng cho lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và ý chí bất khuất của thế hệ trẻ Việt Nam thời chống Mỹ. Dù cuộc đời ngắn ngủi, nhưng tên tuổi của anh đã trở thành nguồn cảm hứng lớn lao, một minh chứng tiêu biểu cho tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Tiểu sử và quá trình hoạt động cách mạng Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình lao động nghèo. Chứng kiến cảnh quê hương chịu nhiều đau thương do chiến tranh từ thuở nhỏ, trong anh đã sớm hun đúc lòng yêu nước và tinh thần căm thù giặc sâu sắc. Đầu những năm 1960, anh vào Sài Gòn làm nghề thợ điện. Thấu hiểu sâu sắc cảnh áp bức, bất công dưới chế độ Mỹ - ngụy, anh đã chủ động tham gia phong trào cách mạng đô thị và trở thành chiến sĩ biệt động thuộc cánh quân Sài Gòn - Gia Định. Nhờ công việc thợ điện, anh thuận lợi trong việc đi lại, xây dựng cơ sở bí mật và chuẩn bị cho các kế hoạch tấn công nội đô. Nhiệm vụ nổi bật nhất trong cuộc đời hoạt động của Nguyễn Văn Trỗi diễn ra vào tháng 5 năm 1964. Nhận được tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sang thăm miền Nam Việt Nam để vạch mưu đồ chiến tranh, lực lượng biệt động Sài Gòn quyết định đặt mìn tại cầu Công Lý – nơi phái đoàn Mỹ sẽ đi qua – nhằm tiêu diệt sinh lực địch và biểu dương ý chí chiến đấu của quân dân ta. Dù biết khu vực này được canh gác nghiêm ngặt và nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm, Nguyễn Văn Trỗi vẫn quả cảm nhận trách nhiệm trực tiếp gài mìn. Tuy nhiên, vào ngày 9/5/1964, khi đang chuẩn bị thực hiện kế hoạch, anh không may bị lực lượng an ninh Sài Gòn phát hiện và bắt giữ. Khí tiết người chiến sĩ và phút giây bất tử Sau khi bị bắt, Nguyễn Văn Trỗi phải chịu đựng những trận đòn roi tra tấn hiểm độc, tàn khốc nhất của chính quyền Sài Gòn. Địch sử dụng mọi cực hình cả về thể xác lẫn tinh thần nhằm khai thác thông tin về tổ chức biệt động, nhưng kẻ thù đã hoàn toàn bất lực trước ý chí sắt đá của người chiến sĩ cộng sản. Anh giữ vững khí tiết, tuyệt đối không khai báo, luôn thể hiện thái độ bình tĩnh, lạc quan và niềm tin mãnh liệt vào ngày mai thắng lợi. Tinh thần bất khuất của anh đã gây xúc động lớn trong nước và quốc tế. Thậm chí, một nhóm du kích Venezuela tại thủ đô Caracas đã bắt sống một sĩ quan Mỹ để yêu cầu đổi mạng, đòi tự do cho Nguyễn Văn Trỗi. Trước sức ép của dư luận, Mỹ - ngụy vờ tuyên bố hoãn thi hành án, nhưng sau đó đã lật lọng. Ngày 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra pháp trường tại khám Chí Hòa (Sài Gòn) khi mới 24 tuổi. Trước họng súng kẻ thù, anh vẫn giữ phong thái hiên ngang, lẫm liệt. Anh chủ động giật phắt băng đen bịt mắt vì muốn trực tiếp đối diện với quân thù. Trước lúc loạt đạn nổ, anh dõng dạc hô vang: "Đả đảo đế quốc Mỹ!" "Hồ Chí Minh muôn năm!" (ba lần) "Việt Nam muôn năm!" Sự hy sinh oanh liệt của anh đã trở thành một biểu tượng vĩ đại của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tiếp thêm ngọn lửa chiến đấu cho hàng triệu thanh niên nước nhà.

Bài thơ “Hãy nhớ lấy lời tôi!” của Tố Hữu đã dựng lên tượng đài bất khuất về người chiến sĩ cách mạng Nguyễn Văn Trỗi trong giây phút hi sinh dưới họng súng của chính quyền Sài Gòn.

“Có những phút làm nên lịch sử

Có cái chết hóa thành bất tử

Có những lời hơn mọi bài ca

Có con người như chân lý sinh ra.

Nguyễn Văn Trỗi!

Anh đã chết rồi

Anh còn sống mãi

Chết như sống, anh hùng, vĩ đại.

Hỡi người Anh đã khép chặt đôi môi

Tiếng Anh hô: “Hãy nhớ lấy lời tôi!”

Đã vang dội. Và ánh đôi mắt sáng

Của Anh đã chói ngời trên báo Đảng.

Nghìn năm sau sẽ nhớ lại hôm qua

Một sáng mùa thu, giữa khám Chí Hòa

Anh đi, giữa hai tên gác ngục

Và sau chúng, một người linh mục.

Anh bước lên, nhức nhói chân đau,

Dáng hiên ngang vẫn ngẩng cao đầu

Quần áo trắng một màu thanh khiết

Thân gầy yếu mạnh hơn cái chết.

Bầy giết thuê và lũ viết thuê

Hai hàng đen, súng cắm lưỡi lê

Anh bước tới, mắt nhìn, bình thản

Như chính Anh là người xử án.

Cỏ trong vườn mát dưới chân Anh

Đời vẫn tươi màu lá rau xanh

Đây miếng đất của Anh đòi giải phóng

Đây máu thịt của Anh đòi cuộc sống.

Anh thét to: “Ta có tội gì đây?”

Chúng trói Anh vào cọc, mấy vòng dây

Mười họng súng. Một băng đen bịt mắt.

Anh thét lớn: “Chính Mỹ kia là giặc!”

Và tay Anh giật phắt mảnh băng đen

Anh muốn thiêu, bằng mắt, lũ đê hèn

Với cái chết, Anh muốn nhìn giáp mặt

Như ngọn lửa không bao giờ dập tắt!

Chúng run lên, xông trói chặt Anh hơn

Đôi môi Anh đã khô cháy căm hờn:

Phải chiến đấu như một người cộng sản

Trái tim lớn không sợ gì súng đạn!

Lệnh: Hàng đầu quỳ xuống! Một giây thôi.

Anh thét lên: Hãy nhớ lấy lời tôi:

Đả đảo đế quốc Mỹ!

Đả đảo Nguyễn Khánh!

Hồ Chí Minh muôn năm!

Hồ Chí Minh muôn năm!

Hồ Chí Minh muôn năm!

Phút giây thiêng, Anh gọi Bác ba lần!

Súng đã nổ, mười viên đạn Mỹ.

Anh gục xuống. Không! Anh thẳng dậy:

Anh hãy còn hô: Việt Nam muôn năm!

Máu tim Anh nhuộm đỏ đất Anh nằm!

Mắt đã nhắm, không một lời rên rỉ.

Anh chết vậy, như thiên thần yên nghỉ.

Chẳng cần đâu, cây thánh giá sắt tây

Của tay tên linh mục ném bên thây!

Anh đã chết, Anh Trỗi ơi, có biết

Máu kêu máu, ở trên đời, tha thiết!

Du kích quân Ca-ra-cát đã vì Anh

Bắt một tên giặc Mỹ giữa đô thành.

Anh đã chết. Anh chẳng còn thấy nữa

Lửa kêu lửa, giữa miền Nam rực lửa

Như trái tim Anh, ôi lửa nào bằng!

Phút cuối cùng, chói lọi khối sao băng...

Hãy nhớ lấy lời tôi!

Nguyễn Văn Trỗi

Lời Anh dặn, chúng tôi xin nhớ:

Hãy sống chết quang vinh

Trước kẻ thù không sợ

Vì Tổ Quốc hy sinh

Như lời Anh, người thợ.”

Bài thơ khắc họa hình ảnh Nguyễn Văn Trỗi với tư thế hiên ngang, bất khuất trước pháp trường. Dù bị trói, bị bịt mắt và đối diện với cái chết, anh vẫn giữ vững khí phách của người chiến sĩ cách mạng, dõng dạc hô vang những khẩu hiệu yêu nước và niềm tin vào Bác Hồ, vào thắng lợi của dân tộc.

Qua ngòi bút giàu cảm xúc của Tố Hữu, hình tượng Nguyễn Văn Trỗi hiện lên không chỉ là một con người bình thường mà đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước, của tinh thần dám sống và hi sinh vì Tổ quốc.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày người anh hùng ngã xuống, nhưng tên tuổi và sự hy sinh của Nguyễn Văn Trỗi vẫn luôn được Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đời đời ghi nhớ, tôn vinh với lòng biết ơn sâu sắc nhất. Anh đã được truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Thành đồng hạng Nhất.

Hình ảnh người thợ điện kiên trung ấy đã đi vào đời sống văn hóa, lịch sử và hiện hữu khắp mọi miền Tổ quốc. Tên của anh được trân trọng đặt cho nhiều trường học, danh lam, và những con đường huyết mạch tại các tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng... Đặc biệt, cầu Công Lý năm xưa – nơi anh từng thực hiện nhiệm vụ – nay đã có một tượng đài kỷ niệm trang nghiêm ghi dấu chiến công của anh. Ngay tại quê hương Quảng Nam, Nhà lưu niệm Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi cũng được xây dựng, trở thành "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Không chỉ ở trong nước, tinh thần Nguyễn Văn Trỗi còn lan tỏa ra thế giới, trở thành biểu tượng chống đế quốc chung của các dân tộc cánh tả. Để đáp lại tình đoàn kết quốc tế năm xưa của các chiến sĩ du kích Caracas, một ngôi trường lớn cùng một quảng trường tại thủ đô Havana (Cuba) đã được vinh dự mang tên Nguyễn Văn Trỗi, khẳng định tầm vóc của một người anh hùng không biên giới.

Cảm nghĩ về anh hùng Nguyễn Văn Trỗi