SP KHTN - ĐỒNG CHÍ NGUYỄN THỊ LỰU
Thời kỳ mà những làn gió thổi đều mang theo mùi thuốc súng ngột ngạt của chiến trường, nơi có những người chiến sĩ kiên cường bất khuất là những năm tháng dài đằng đẵng của những người mẹ mòn mỏi chờ con trở về là những trang sử hào hùng mãi sáng chói qua năm tháng và là khoảng thời gian mà mỗi bước đi, mỗi chặng đường của người lính đều in dấu bùn lầy và máu đỏ. Nhưng chiến tranh đã lùi xa, những dấu bùn lầy và máu đỏ năm xưa giờ đã đổi lấy màu xanh của hòa bình, để lại cho thế hệ trẻ hôm nay một bài học sâu sắc về lòng biết ơn.
Cuộc thi “Câu chuyện thời hoa lửa” không chỉ là dịp để nhìn lại những năm tháng chiến tranh đầy gian khổ của dân tộc, mà còn là cơ hội để thế hệ hôm nay hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, độc lập và tự do. Qua từng câu chuyện, từng nhân vật lịch sử được nhắc lại, những ký ức hào hùng của một thời “hoa lửa” như sống dậy, gợi lên niềm biết ơn đối với các thế hệ cha anh đã không tiếc máu xương vì Tổ quốc. Mỗi bài viết tham gia cuộc thi vì thế không đơn thuần là kể lại một câu chuyện lịch sử, mà còn là lời tri ân chân thành gửi đến những con người đã dành trọn tuổi xuân cho đất nước.
Giữa muôn vàn tấm gương cách mạng tiêu biểu ấy, hình ảnh đồng chí Nguyễn Thị Lựu nổi bật lên, để lại niềm xúc động và sự kính phục sâu sắc. Cuộc đời và sự nghiệp của bà chính là minh chứng oai hùng và sống động nhất cho 8 chữ vàng “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” mà Bác Hồ đã dành tặng phụ nữ Việt Nam. Chính vì lẽ đó, câu chuyện về ý chí sắt đá, tinh thần cống hiến của bà đã truyền cảm hứng mãnh liệt, vô cùng xứng đáng để được nhắc nhớ, lan tỏa và khắc ghi cho các thế hệ hôm nay.
Ít ai biết rằng, trước khi trở thành một bậc nữ kiệt kiên trung, người con gái ấy đã phải trải qua một tuổi thơ đầy thử thách. Sinh ra trong thời kỳ đất nước còn dưới ách đô hộ, đồng chí Nguyễn Thị Lựu sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng và tham gia hoạt động yêu nước từ khi còn rất trẻ. Trong suốt chặng đường hoạt động, dù nhiều lần bị địch bắt giam, tra tấn dã man trong lao tù, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cộng sản, một lòng son sắt với Đảng và nhân dân. Không chỉ kiên trung trong chiến đấu, bà còn có nhiều đóng góp cho phong trào phụ nữ, công tác đối ngoại và khối đại đoàn kết dân tộc sau này. Sự giản dị trong lối sống, tinh thần tận tụy cùng những cống hiến bền bỉ của bà đã để lại dấu ấn đẹp trong lòng nhiều thế hệ, trở thành biểu tượng cao đẹp của lòng yêu nước và đức hy sinh thầm lặng.
Vì tin lời thầy tướng số rằng Đỗ Thị Thưởng kỵ tuổi với mẹ, bà ngoại đã gửi bà cho một gia đình tá điền nuôi dưỡng. Đến năm 1916, bà mới được đón về sống cùng cha mẹ ruột. Bảy năm ấu thơ gắn bó với gia đình mẹ nuôi nghèo khó đã góp phần hình thành nên tính cách, lối suy nghĩ giản dị và sự đồng cảm sâu sắc của Nguyễn Thị Lựu đối với người lao động nghèo. Sinh ra trong cảnh nước mất nhà tan, chứng kiến những bất công xã hội cùng cuộc sống lầm than, bị bóc lột của nhân dân dưới ách địa chủ và thực dân Pháp, bà đã sớm trăn trở trước thời cuộc, nung nấu quyết tâm đóng góp sức mình để thay đổi vận mệnh của đất nước và dân tộc.
Chính chí hướng cao cả ấy đã thôi thúc người con gái Cao lãnh rời xa lũy tre làng thân quen, tìm đến nơi phố thị phồn hoa để tiếp cận với ánh sáng của chân lý. Sau khi đậu sơ học Pháp Việt và được cha mẹ cho lên Sài Gòn ở với người anh để tiếp tục việc học, Nguyễn Thị Lựu nhanh chóng được thu hút bởi các phong trào yêu nước, chịu ảnh hưởng mạnh từ phong trào lễ tang cụ Phan Châu Trinh - một đám tang lớn chưa từng có ở Sài Gòn, thể hiện sự giác ngộ của quần chúng và tấm lòng của đồng bào dành cho một chí sĩ yêu nước thương dân. Đồng thời, qua tiếp cận với sách báo tiến bộ ở Sài Gòn, nắm bắt tình hình, thời cuộc qua các tờ báo Tiếng chuông rè của Nguyễn An Ninh, tờ Việt Nam hồn…, Nguyễn Thị Lựu được giác ngộ và thoát ly gia đình để tham gia cách mạng.
Tham gia cách mạng từ năm 1927, năm 1928 đồng chí Nguyễn Thị Lựu được kết nạp vào tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội do Nguyễn Ái Quốc sáng lập, đảm nhiệm công tác phụ vận khi mới 18 tuổi. Sau đó bà thoát ly gia đình lên Sài Gòn cùng với đồng chí Lý Tự Trọng phụ trách liên lạc quốc tế ở Khánh Hội. Năm 1929, đồng chí được điều về Cần Thơ xây dựng cơ sở Nông hội ở Phong Hòa. Cuối năm 1929, bà được tổ chức điều về gây dựng cơ sở nông hội ở Phong Hoà Cần Thơ và được kết nạp vào Đảng cộng sản tại đây, lấy bí danh là Cửu. Năm 1930, Bà là đặc phái viên của Tỉnh ủy Mỹ Tho. Cuối năm 1930, đồng chí Nguyễn Thị Lựu được bầu vào Tỉnh ủy Mỹ Tho. Đầu năm 1931, Tỉnh ủy Mỹ Tho đưa đồng chí Nguyễn Thị Lựu về Sài Gòn và bổ sung vào Xứ ủy Nam Kỳ; đồng chí được bầu vào Ban Thường vụ Công hội Đỏ tại Sài Gòn - Chợ Lớn.
Trên con đường gian truân nhưng đầy hào quang ấy, tình yêu đôi lứa của những người chiến sĩ trẻ đã nở hoa, hòa quyện sắt son cùng với tình yêu Tổ quốc bao la. Trong thời gian hoạt động ở xã Phong Hoà bà Nguyễn Thị Lựu có hứa hôn với ông Nguyễn Văn Hanh (Tức Nhuận ) cùng hoạt động chung trong chi bộ Phong Hoà, nhưng năm 1931 cả 2 người cùng bị mật thám Pháp bắt tại Sài Gòn luc đang hoạt động cách mạng. Năm 1933 ông Hanh bị giặc đày ra Côn Đảo. Năm 1934 trong chuyến vượt đảo không thành, ông Hanh cùng 10 đồng chí đều hi sinh nên bà Nguyễn Thị Lựu buồn đau khôn xiết, giữ trọn lòng chung thuỷ với người yêu đến trọn đời, mặc dù chưa thành nghĩa vợ chồng.
Trong bài thơ “Nhớ người yêu” bà Lựu viết :
“…Cảnh xưa đây, bạn xưa đâu vắng .
Tình đôi ta, tình gắn nước non .
Anh dù chí nguyện chưa tròn.
Em nguyền tiếp bước sắc son vẹn lòng …”
Nỗi đau xé lòng khi mất đi người thương không làm bà quỵ ngã, mà trái lại, nó đã hóa thành một sức mạnh phi thường, tôi luyện nên ý chí sắt đá của người chiến sĩ cộng sản khi bước vào chặng đường thử thách tàn khốc nhất...Trong cao trào cách mạng những năm 1940, khi phong trào Nam Kỳ bị đàn áp khốc liệt, Nguyễn Thị Lựu bị thực dân Pháp bắt giam và đưa vào nhà tù khắc nghiệt. Kẻ địch dùng đủ mọi thủ đoạn từ tra tấn dã man, đánh đập đến dụ dỗ, mua chuộc nhằm khai thác thông tin và làm lung lay tinh thần của bà. Tuy nhiên, trước mọi cực hình, bà vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, kiên quyết không khai báo, không phản bội tổ chức. Không chỉ vậy, trong chốn lao tù, bà còn thể hiện bản lĩnh vững vàng khi động viên, khích lệ tinh thần các đồng chí cùng bị giam giữ, giữ gìn niềm tin vào thắng lợi của cách mạng.
Những tháng ngày bị địch giam cầm không làm suy yếu ý chí của bà mà ngược lại càng hun đúc thêm tinh thần kiên trung và lòng căm thù giặc sâu sắc của bà. Ở bà hội tụ rõ nét phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam thời chiến: dũng cảm, bền bỉ, thủy chung với lý tưởng cách mạng. Dù phải đối mặt với ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, bà vẫn một lòng sắt son, đặt lợi ích của cách mạng lên trên tất cả. Chính tinh thần bất khuất ấy đã làm sáng ngời hình ảnh của bà, trở thành biểu tượng tiêu biểu cho ý chí kiên trung của phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc.
Đi qua giông bão ngục tù với một thân thể đầy thương tích nhưng ý chí vẹn nguyên, ngay khi vừa được tự do, bà lập tức lao vào hoạt động và hòa mình vào dòng thác Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Từ một người con gái Hòa An giàu lòng yêu nước, bà đã được Đảng, nhân dân tín nhiệm giao phó nhiều trọng trách cốt cán suốt hai thời kỳ kháng chiến và xây dựng đất nước. Bà giữ nhiều trọng trách: Thường vụ Tổng Công hội Đỏ Xứ ủy Nam Kỳ khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn; Bí thư Ban Phụ vận kiêm Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn; Phó Chủ tịch Phong trào bảo vệ hoà bình TP. Sài Gòn - Chợ Lớn; Bí thư Ban Trí vận; Ủy viên Ủy ban Mặt trận Xứ ủy Nam Kỳ; Ủy viên Ban Thường vụ kiêm Ủy viên Đảng đoàn Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam; Phó Tổng thư ký kiêm Vụ trưởng Vụ Quốc tế Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Đại biểu Quốc hội các khóa II – III – IV. Dù ở bất kỳ vị trí nào, người ta vẫn thấy ở bà một lối sống giản dị, tinh thần làm việc tận tụy cùng sự bao dung, nhân ái, trở thành “bóng cả” che chở và dẫn dắt cho biết bao thế hệ phụ nữ.
Trong dòng chảy cuồn cuộn của lịch sử cách mạng Việt Nam, hình ảnh đồng chí Nguyễn Thị Lựu (Dì Tám Lựu) hiện lên trong tâm khảm nhân dân như một biểu tượng rạng ngời của lòng kiên trung, bất khuất và đức hy sinh vô bờ bến. Lòng tôi lay động tận cùng khi lật giở những trang tư liệu về người con gái đất Hòa An, Cao Lãnh; người đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân và hơn 60 năm cuộc đời cho độc lập dân tộc. Giữa những trận cuồng phong của đòn roi tra tấn và ngục tù thực dân – từ án tù 5 năm vào đầu năm 1931 đến những ngày tháng bị đày ải nơi “địa ngục trần gian” Bà Rá năm 1939 – ý chí của người chiến sĩ cộng sản ấy chưa một lần lung lay. Sự kiên cường của bà làm kẻ thù phải khiếp nhược, khiến đồng chí phải khâm phục, và thắp lên ngọn lửa tin yêu mãnh liệt trong lòng quần chúng nhân dân. Không chỉ là một nhà hoạt động cách mạng kiên cường, bà còn là người thủ lĩnh phụ nữ đầy tâm huyết, một “bóng cả” che chở, dẫn dắt phong trào phụ vận Sài Gòn - Chợ Lớn vượt qua những giai đoạn hiểm nghèo nhất. Đến hôm nay, khi đất nước đã hòa bình, nhân dân vẫn dành cho bà niềm biết ơn sâu sắc và lòng kính trọng thiêng liêng. Tên của bà không chỉ được khắc trên những con đường lịch sử hay những ngôi trường rộn vang tiếng cười trẻ thơ, mà đã hóa thân thành một tượng đài bất tử, một bài ca sắc son dâng hiến vẹn tròn cho non sông đất nước.
Để bày tỏ lòng kính yêu và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, chính quyền và nhân dân tỉnh Đồng Tháp đã trân trọng đặt tên bà cho một con đường và một ngôi trường học tại địa bàn Phường 4, thành phố Cao Lãnh (Trường THCS Nguyễn Thị Lựu). Hàng năm, Ủy ban Nhân dân thành phố Cao Lãnh đều tổ chức Lễ giỗ trang trọng để nhân dân và thế hệ trẻ đến dâng hương, tưởng nhớ.
Khép lại những trang sử vàng lấp lánh chiến công, và cũng là khép lại những thanh âm của một “thời hoa lửa” đầy kiêu hùng, lòng chúng ta không khỏi bồi hồi, kính cẩn nghiêng mình trước một tượng đài bất tử của lòng yêu nước. Cuộc đời của đồng chí Nguyễn Thị Lựu không chỉ là một câu chuyện lịch sử, mà là một bản hùng ca thầm lặng nhưng chói lọi, dệt bằng ý chí sắt đá “gan vàng dạ ngọc” trước đòn roi tra tấn tàn bạo của kẻ thù, và bằng sự cống hiến bền bỉ, vĩ đại từ những tờ báo tiến bộ đến diễn đàn Quốc hội. Bà đã dâng trọn cả tuổi xuân, hạnh phúc cá nhân và cả những giọt nước mắt kiên trinh cho nền độc lập của non sông. Công lao to lớn của bà không gói gọn trong những huân chương cao quý, mà đã hóa thân thành dáng hình xứ sở, thành đóa sen thuần khiết, ngát hương của đất trời Đồng Tháp, đời đời tỏa sáng và sưởi ấm tâm hồn của bao thế hệ nhân dân. Đứng trước ngọn lửa soi đường vĩ đại ấy, tuổi trẻ hôm nay nhận thức sâu sắc rằng: Mỗi phút giây hòa bình, mỗi khoảng trời tự do chúng em đang hít thở đều được đánh đổi bằng xương máu và thanh xuân của cha anh.
Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Lựu đã đánh thức trong chúng em một bài học lớn về lòng tự tôn dân tộc, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Giữa thời bình hôm nay, ngọn lửa của “thời hoa lửa” năm xưa sẽ được chúng em tiếp nối bằng tình yêu tri thức, bằng sự tử tế và nỗ lực hành động mỗi ngày. Xin nguyện mang theo tinh thần thép và trái tim hồng của bà, viết tiếp những trang sử rạng rỡ, dựng xây một Việt Nam hùng cường, để xứng đáng với sự hy sinh vô bờ bến của người nữ chí sĩ anh hùng
