Bài viết

Sư đoàn 316 - trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử

Gia Lai17/05/2026Ban Biên tập tổng hợp2 lượt xem0 lượt chia sẻ

Sư đoàn 316 - trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử

Tham gia chiến dịch Tây Nguyên, Sư đoàn 316 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, đóng vai trò là lực lượng chủ chốt trong cuộc tiến công giải phóng thị xã Buôn Ma Thuột, trận mở màn then chốt của Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975.Ngay sau Chiến dịch Tây Nguyên, Quân đoàn 3 được thành lập; Sư đoàn 316 đứng trong đội hình Quân đoàn chuẩn bị cho những cuộc tiến công lớn. Sau thắng lợi to lớn của Chiến dịch Tây Nguyên, Bộ Chính trị nhận định: “Thời cơ chiến lược lớn đã tới… quyết tâm thực hiện giải phóng miền Nam”. Sức mạnh của cả dân tộc được huy động cho cuộc quyết chiến, quyết thắng cuối cùng. Ngày 3/4/1975, Sư đoàn 316 nhận lệnh hành quân từ Tây Nguyên vào Trảng Bàng (Tây Ninh). Đến ngày 5/4, Sư đoàn tới vị trí tập kết, nhận nhiệm vụ chuẩn bị chiến đấu. Tại đây, Bộ Tư lệnh Quân đoàn 3 giao nhiệm vụ cho Sư đoàn sẵng sàng đánh địch theo hai phương án. Một là, tiến công tiêu diệt Đồng Dù, mở đường tiến vào sân bay Tân Sơn Nhất. Hai là, chốt chặn địch trên đường từ Trà Võ đến Đồng Dù, tiến tới tiêu diệt Sư đoàn 25 ngụy, không cho chúng kịp trở về tăng cường lực lượng cho Sài Gòn. Thực hiện ý định trên, Sư đoàn trực tiếp giao nhiệm vụ cho Trung đoàn 148 phụ trách đánh Đồng Dù - Sở Chỉ huy Sư đoàn 25 ngụy. Ngày 9/4, trong lúc Trung đoàn 148 đang làm công tác chuẩn bị chiến đấu, Sư đoàn nhận chỉ thị mới của Quân đoàn, bàn giao nhiệm vụ đánh Đồng Dù cho Sư đoàn 320. Sư đoàn 316 chuyển sang nhiệm vụ kiềm chế giữ chân và tiêu diệt số quân của Sư đoàn 25 ngụy còn lại ở phía Tây Ninh, không cho chúng co cụm về Củ Chi, giúp đỡ nhân dân xây dựng chính quyền cách mạng trong khu vực từ Trà Võ đến Đồng Dù.
Tổ mũi nhọn của Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 148, Sư đoàn 316 tấn công
Sư đoàn 25 ngụy ở Bầu Nâu, Trà Võ trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, tháng 4/1975.
Ảnh: Bảo tàng Quân khu 2
Thực hiện nhiệm vụ này, Trung đoàn 148 được giao đánh chặn lực lượng Sư đoàn 25 ngụy, không cho chúng di chuyển từ Tây Ninh về Đồng Dù; Trung đoàn 174 vừa chốt chặn vừa đánh vận động tiêu diệt số quân địch ở Trảng Bàng, Phước Mỹ; Trung đoàn 149 làm lực lượng cơ động chung, đồng thời sẵn sàng đánh các các điểm Phước Hiệp, Suối Sâu, Trảng Bàng khi trên các hướng chính của Chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu nổ súng. Ngoài ra, Sư đoàn luôn phải sẵn sàng đưa nhanh lực lượng vào tham gia chiến đấu trong nội đô Sài Gòn khi có lệnh. Đêm ngày 9/4, Trung đoàn 148 bí mật vượt sông Sài Gòn qua cầu Bến Củi, tiến vào bám sát các vị trí địch. Ngày 12/4, đại bộ phận lực lượng của Sư đoàn lần lượt hành quân vào các khu vực theo kế hoạch. Từ ngày 13-18/4, Trung đoàn 148 bắt đầu đánh những trận nhỏ lẻ, chặn giao thông địch trên đoạn đường từ Trà Võ đi Gò Dầu. Ngày 19/4, được tin địch có hiện tượng dồn các lực lượng thuộc Sư đoàn 25 về Tây Ninh, tập trung xung quanh Gò Dầu, Củ Chi để tăng cường cho tuyến phòng thủ ngoại vi Tây Bắc Sài Gòn, lập tức Trung đoàn 148 được lệnh đẩy mạnh hoạt động. Ngày 20/4, Trung đoàn 148 đánh địch tại Bầu Nâu, Trà Võ, sau đó đập tan cuộc phản kích của 2 tiểu đoàn địch. Trong đợt tấn công này, Trung đoàn 148 đã diệt 485 tên địch. Sau đó, Trung đoàn rút ra thực hiện kế hoạch kiềm chế, cắt đứt đoạn Đường 22 giữa 2 vị trí này. Đến lúc này, Sư đoàn 25 ngụy thực sự lâm vào tình trạng bị vây hãm. Ngày 22/4, Trung đoàn 148 tiếp tục vây địch ở Bầu Nâu, Trà Võ, đánh bật địch khỏi Tân An, chia cắt giao thông tại cầu Cẩm An. Các Trung đoàn 149 và 174 cũng bắt đầu vây ép trên hướng Phước Mỹ, Suối Sâu, Phước Hiệp, Trảng Bàng.
Trung đoàn 149 (Trung đoàn 98) Sư đoàn 316 truy kích địch ở Trảng Bàng, Tây Ninh trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, tháng 4/1975.
Ảnh: Bảo tàng Quân khu 2 Đêm ngày 27/4, Sư đoàn triển khai toàn bộ lực lượng hoạt động xung quanh các vị trí của địch, hình thành thế bao vây, giam hãm và sẵn sàng tiêu diệt Sư đoàn 25 ngụy trên dọc đường từ Trà Võ đến Trảng Bàng. Trung đoàn 148 được lệnh đánh tiếp Bầu Nâu, Trà Võ; Trung đoàn 174 đánh Trung Hưng, Phước Mỹ; Trung đoàn 149 đánh thị trấn Trảng Bàng. 9 giờ sáng ngày 28/4, Trung đoàn 174 đánh tan 1 tiểu đoàn địch từ Đồng Dù, Củ Chi lên giải tỏa cho Phước Mỹ, Trung Hưng, diệt 60 tên, đánh chiếm đồn bảo an Cây Chôm, sau đó đánh tan tiếp 1 tiểu đoàn địch từ Phước Mỹ ra phản kích. Chiều 28/4, Trung đoàn 149 vây đánh Trảng Bàng, đánh lui 1 tiểu đoàn địch, diệt 42 tên. Cùng lúc, pháo binh ta bắn mạnh vào Trảng Bàng, tạo điều kiện cho bộ binh áp sát thắt chặt vòng vây. Một bộ phận địch đã ra hàng. Trong lúc ta đang tiếp cận số hàng binh thì từ một vị trí kế cận, địch xả súng bắn mạnh vào số binh lính đang ra hàng, số này bỏ chạy tán loạn. Ta vẫn chưa chiếm được đồn. Trung đoàn 149 tiếp tục chiến đấu tiêu diệt các khu kế cận đồn, các cụm bảo an, dân vệ cùng các hỏa điểm lẻ của địch. Kết hợp tác chiến với địch vận, ta đã gọi hàng được 103 tên, diệt 23 tên. Cũng trong ngày 28/4, tại Bầu Nâu, Trà Võ, Trung đoàn 148 đánh chiếm cầu Cam, vây chặt và pháo kích Bầu Nâu, Trà Võ, Bến Kéo, Bến Mương. Trời đã tối, Sư đoàn lệnh cho các đơn vị bám giữ, áp sát các đồn không cho quân địch chạy thoát, đồng thời tích cực chuẩn bị mọi mặt để tiêu diệt quân địch trong ngày hôm sau. Đêm ngày 28, Trung đoàn 149 đánh bật địch tại cầu Trảng Chùa (phía đông Trảng Bàng). 7 giờ sáng hôm sau, một bộ phận thiết giáp địch gồm 7 xe bất ngờ thoát ra ngoài Trảng Bàng chạy về phía Lào Táo, bị Tiểu đoàn 3 Trung đoàn 174 chặn đánh và diệt 2 chiếc. Số còn lại chạy sang Phước Mỹ bị Tiểu đoàn 1 diệt tiếp 2 chiếc và bắt 3 chiếc còn lại. Ngày 29/4, Tiểu đoàn 3 Trung đoàn 174 chớp thời cơ đánh chiếm Trung Hòa, rồi Lào Táo, diệt 37 tên, bắt sống 260 tên; tiếp đó cùng với Tiểu đoàn 1 đánh sang Phước Hiệp, Đồng Chùa. Như vậy tới đây, ta đã giải phóng toàn bộ khu vực Trung Hòa, Lào Táo, Suối Sâu, Phước Hiệp, Đồng Chùa. Trên hướng Trảng Bàng, sau khi để lọt một bộ phận thiết giáp địch, Trung đoàn 149 điều chỉnh đội hình, tiến hành bao vây chặt hơn. Sau đó, ta đánh sập cầu Trảng Chùa; địch đưa quân ra thăm dò bị ta chặn đánh. Tiếp theo, Tiểu đoàn 8 đánh chiếm khu trường học; Tiểu đoàn 9 đánh chiếm khu chợ, đồn cảnh sát, khu hành chính. Sau đó, cả 2 Tiểu đoàn cùng tiến công mạnh mẽ vào Sở Chỉ huy Chi khu theo hướng đông và nam đông nam. 15 giờ 15 phút ngày 29/4, ta hoàn toàn làm chủ khu vực Sở Chỉ huy Chi khu Trảng Bàng, phát triển chiếm trận địa pháo, diệt 37 tên, bắt 248 tên, thu nhiều vũ khí các loại. Liên đoàn biệt động 32 địch bị Trung đoàn 148 đánh từ Gò Dầu rút chạy về Trảng Bàng, thấy chi khu đã mất, chúng tìm đường chạy về Đồng Dù, bị Tiểu đoàn 7 chặn đánh, diệt 39 tên, gọi hàng 260 tên. Số còn lại bỏ chạy, cả liên đoàn địch bị tan rã.
Đại đội 1, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 174, Sư đoàn 316 tiêu diệt ấp Trung Hưng trong Chiến dịch
Hồ Chí Minh năm 1975.
Ảnh: Bảo tàng Quân khu 2 Tại Bầu Nâu, Trà Võ, Trung đoàn 148 tiến công mạnh vào số quân địch bị vây hãm. Chỉ sau hơn 1 giờ chiến đấu, ta đã làm chủ hoàn toàn Bầu Nâu, Trà Võ. Sau đó, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 148 tiến đánh Bến Mương. Trận đánh kéo dài suốt đêm, đến 7 giờ 30 phút ngày hôm sau, địch đã tháo chạy. Ta tiếp tục truy kích về hướng Gò Dầu, bao vây địch ở Bến Đền rồi tiến đánh, bắt sống 477 tên… 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, Dương Văn Minh nhân danh Chính phủ Sài Gòn tuyên bố đầu hang vô điều kiện. Từ đêm ngày 30/4, Sư đoàn chuyển sang làm nhiệm vụ lùng quét bọn tàn quân trong khu vực tác chiến, ổn định đời sống nhân dân, giữ gìn trật tự an ninh xã hội vùng mới giải phóng. Tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh, Sư đoàn 316 đã loại khỏi vòng chiến đấu 6.715 tên địch, hoàn thành nhiệm vụ giam chân và tiêu diệt hầu hết Sư đoàn 25 ngụy, đánh tan lực lượng cảnh sát, bảo an, dân vệ, giải phóng 2 quận Gò Dầu, Trảng Bàng và một phần quận Củ Chi cùng nhiều ấp, xã từ Tây Ninh đến Phước Mỹ, bắn rơi 4 máy bay địch, thu và phá hủy rất nhiều vũ khí và trang bị chiến tranh của địch. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, Sư đoàn 316 đã cùng với quân và dân cả nước hoàn thành vẻ vang nhiệm vụ giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Cách mạng nước ta bước vào một kỷ nguyên mới, một quốc gia độc lập, thống nhất và đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Ngày 15/1/1976, Sư đoàn 316 được Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và huân chương Quân công hạng nhất. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Sư đoàn 316 đã từng bước trưởng thành, liên tục chiến đấu và chiến thắng. Đây là giai đoạn khẳng định sức mạnh, khả năng cơ động chiến đấu và chiến thắng của Sư đoàn. Đồng thời, đây cũng chính là những năm hào hùng khẳng định lòng trung thành tuyệt đối của lớp lớp cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự tin yêu của nhân dân. Trong lao động sản xuất góp phần làm thay đổi miền Tây Bắc Tổ quốc; trong chiến đấu thực hiện nghĩa vụ quốc tế trên chiến trường Bắc Lào; trong các cuộc hành quân thần tốc, tham gia các chiến dịch từ Tây Nguyên đến thành phố Hồ Chí Minh, ở đâu và bất cứ lúc nào cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 316 đều nêu cao tinh thần dũng cảm, kiên cường, bền bỉ, sáng tạo vượt qua mọi khó khăn cùng những gian khổ, hy sinh để giành chiến thắng, xứng đáng là một đơn vị anh hùng (1)./. Chú thích: 1.Lịch sử Sư đoàn 316 (1951-2011), Nxb QĐND, H.2011, tr.169-174Nguyễn Quang Trung (Bảo tàng Quân khu 2)

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn