Sư đoàn 324 ở vòng ngoài chiến dịch

Trong ký ức của người cựu chiến binh Nguyễn Thanh Tỉnh, Sư đoàn 324 gắn với những năm tháng đầu tiên ông bước vào chiến trường miền Nam và đặc biệt là mùa Xuân năm 1968. Ông kể rằng khi tham gia chiến dịch Mậu Thân tại Huế, đơn vị của ông thuộc Sư đoàn 324 hoạt động ở vòng ngoài, trong khi các lực lượng chủ lực trực tiếp thực hiện nhiệm vụ ở khu vực bên trong.

Đó là một cách kể giản dị của người đã trực tiếp trải qua chiến trường, nhưng phía sau lời kể ấy là cả một bài học về cách tổ chức và phối hợp lực lượng trong chiến tranh.

Từ người cán bộ Đoàn đến người lính Sư đoàn 324

Trước khi trở thành người lính, ông từng là một thanh niên tích cực tham gia công tác cách mạng ở địa phương. Khi mới 18 tuổi, ông đã bắt đầu tham gia công tác và từng đảm nhiệm công việc của một cán bộ Đoàn.

Đó là những năm đất nước còn chiến tranh. Tuổi trẻ của ông gắn với phong trào thanh niên, với công việc chung và với tinh thần sẵn sàng đóng góp cho quê hương.

Năm 1967, ông chính thức vào chiến trường.

Khi ấy, ông khoảng 25 tuổi, chưa lập gia đình và trong lòng vẫn có người thương nơi quê nhà. Nhưng trước hoàn cảnh đất nước, ông đã gác lại những tình cảm riêng để lên đường.

Từ một cán bộ Đoàn ở quê hương, ông trở thành người lính.

Và Sư đoàn 324 trở thành một phần quan trọng trong hành trình binh nghiệp của ông.

Mùa Xuân Mậu Thân và nhiệm vụ ở vòng ngoài

Năm 1968, ông tham gia trận chiến đầu tiên trong chiến dịch Mậu Thân tại Huế.

Đây là một dấu mốc đặc biệt đối với người lính trẻ.

Ông không trực tiếp kể về mình như một người ở vị trí trung tâm của trận đánh. Trái lại, ông giải thích rất rõ rằng đơn vị của ông thuộc Sư đoàn 324 và hoạt động ở vòng ngoài, còn lực lượng ở bên trong mới là những đơn vị trực tiếp tiến công vào khu vực mục tiêu.

Theo lời ông, trong chiến đấu có lực lượng trực tiếp và lực lượng phối hợp, hỗ trợ phía sau. Mỗi lực lượng có một nhiệm vụ riêng, nhưng tất cả đều nằm trong một đội hình chung.

Điều đó cho thấy một chiến dịch lớn không phải là câu chuyện của riêng một đơn vị.

Một trận đánh muốn thành công cần sự phối hợp của nhiều lực lượng.

Có những đơn vị trực tiếp tiến công.

Có những đơn vị hoạt động ở vòng ngoài.

Có những lực lượng thực hiện nhiệm vụ bảo đảm, phối hợp và hỗ trợ.

Mỗi vị trí đều có ý nghĩa trong toàn bộ thế trận.

Đối với người lính trẻ thuộc Sư đoàn 324 khi ấy, nhiệm vụ ở vòng ngoài không có nghĩa là đứng ngoài cuộc chiến.

Ngược lại, đó vẫn là chiến trường.

Vẫn là những ngày hành quân.

Vẫn là sự căng thẳng của chiến đấu.

Và vẫn là nguy hiểm luôn hiện hữu.

Một người lính ở vòng ngoài cũng đối diện với chiến tranh

Khi kể lại những năm tháng ấy, ông không chỉ nhắc đến một chiến dịch.

Ông nhắc đến cả 10 năm ở chiến trường miền Nam.

Mười năm ấy, theo lời ông, gần như chỉ có một công việc: chiến đấu.

Có những ngày cao điểm, ông cùng đồng đội phải trải qua 5–6 trận đánh.

Ngày đi đánh.

Đêm cũng đi đánh.

Trong hoàn cảnh ấy, ranh giới giữa một ngày bình thường và một ngày chiến đấu gần như không còn.

Người lính phải luôn sẵn sàng nhận nhiệm vụ.

Và mỗi nhiệm vụ đều có thể là một thử thách sinh tử.

Ông kể rằng đồng đội thường nói với nhau: một ngày chiến đấu năm trận mà vẫn trở về được thì quả thật là may mắn.

Câu nói ấy nghe như một lời đùa giữa những người lính, nhưng phía sau là sự khắc nghiệt của thực tế.

Bởi trong chiến tranh, không ai biết chắc ngày mai ai còn, ai mất.

120 người và những mất mát không thể đong đếm

Một trong những ký ức khiến ông day dứt nhất là câu chuyện về một đại đội mà ông từng làm Đại đội trưởng.

Khi ấy, ông ra Vĩnh Phú nhận quân bổ sung.

Đại đội có đúng 120 chàng trai trẻ.

Ông nhớ họ là những người trẻ trung, khỏe mạnh, đầy sức sống.

Họ đến chiến trường mang theo sức trẻ của mình.

Nhưng chiến tranh nhanh chóng cho thấy sự khốc liệt.

Chỉ sau một vài trận đánh, đại đội 120 người chỉ còn khoảng 20–23 người còn sống. Những người còn lại hy sinh hoặc bị thương.

Một con số rất lớn đã biến mất khỏi đội hình.

Nhưng với người lính từng trực tiếp chứng kiến, đó không bao giờ chỉ là một con số.

Đó là 120 cuộc đời.

120 gia đình.

120 quê hương.

Và rất nhiều ước mơ chưa kịp hoàn thành.

Những người đã hy sinh không còn cơ hội trở về với gia đình. Những người bị thương phải mang theo những dấu tích của chiến tranh suốt phần đời còn lại.

Vì vậy, khi nhìn lại, ông nói rằng chiến tranh là điều vô cùng và không có một cái giá nào có thể bù đắp hết những mất mát ấy.

Những người lính ở vòng ngoài và ký ức đồng đội

Điều đáng nhớ trong câu chuyện của ông là khi nói về chiến tranh, ông không đặt mình vào vị trí của một người kể về chiến công.

Ông nói nhiều hơn về đồng đội.

Những người từng ở bên ông.

Những người cùng hành quân.

Những người cùng chiến đấu.

Và những người đã không thể trở về.

Có khi hôm nay vừa gặp nhau, ngày mai đã nghe tin người đồng đội hy sinh.

Trong chiến trường, những câu hỏi giữa những người lính đôi khi chỉ đơn giản:

“Thằng A, thằng B còn sống không?”

Nhưng đó là câu hỏi chứa đựng cả nỗi đau của một thế hệ.

Bởi mỗi cái tên được hỏi đến đều là một người bạn, một người đồng đội, một người con của một gia đình.

Từ chiến trường miền Nam đến những nhiệm vụ sau năm 1975

Sau năm 1975, khi miền Nam được giải phóng, người lính năm xưa tiếp tục nhận nhiệm vụ.

Với kinh nghiệm chiến đấu, ông được điều động ra Bắc làm công tác tham mưu tác chiến, tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Như vậy, hành trình của ông không dừng lại ở chiến dịch Mậu Thân hay những năm tháng tại miền Nam.

Gần 30 năm trong quân ngũ, ông tiếp tục cống hiến trong nhiều nhiệm vụ khác nhau.

Đến khi nghỉ hưu, trở về địa phương, ông vẫn tiếp tục tham gia công tác cơ sở. Ông từng làm Trưởng xóm, Bí thư xóm và phụ trách Hội Người cao tuổi.

Đó là sự tiếp nối của một tinh thần trách nhiệm đã được hình thành từ những năm ông còn là cán bộ Đoàn.

Ký ức để hiểu giá trị hòa bình

Hôm nay, ở tuổi 87, ông nhìn thế hệ trẻ bằng niềm vui.

Ông vui vì các cháu được sống trong hòa bình.

Được khỏe mạnh.

Được học tập.

Được vui chơi.

Được theo đuổi những ước mơ mà thế hệ ông từng phải gác lại.

Ông nói rằng hòa bình và tự do là hạnh phúc nhất.

Đó là lời nói của một người từng đi qua chiến tranh, từng chứng kiến đồng đội hy sinh và từng dành một phần lớn tuổi trẻ cho quân ngũ.

Câu chuyện về Sư đoàn 324 ở vòng ngoài chiến dịch vì thế không chỉ là câu chuyện về một vị trí chiến đấu.

Đó còn là câu chuyện về những con người đứng phía sau những trận đánh được ghi trong lịch sử.

Những người lính ở vòng ngoài vẫn phải chiến đấu.

Vẫn phải chịu đựng gian khổ.

Vẫn phải đối diện với hiểm nguy.

Và vẫn có những người nằm lại.

Lịch sử được làm nên không chỉ bởi những cái tên xuất hiện ở tuyến đầu, mà còn bởi những đơn vị, những người lính âm thầm thực hiện nhiệm vụ của mình trong cả một đội hình rộng lớn.

Sư đoàn 324 và những người lính ở vòng ngoài năm ấy đã góp một phần vào ký ức của mùa Xuân 1968.

Người lính trẻ năm nào giờ đã bước sang tuổi 87.

Nhưng ký ức về những năm tháng chiến đấu vẫn còn đó.

Ông kể lại để thế hệ sau hiểu rằng mỗi chiến dịch là kết quả của sự phối hợp giữa rất nhiều lực lượng, và mỗi người lính, dù ở vị trí nào, đều có phần trách nhiệm của mình trong lịch sử.

Và trên hết, ông muốn những người trẻ hôm nay hiểu được một điều giản dị:

Hòa bình không tự nhiên mà có.

Để có những ngày tháng bình yên hôm nay, đã từng có biết bao người trẻ rời quê hương, gác lại gia đình, tình yêu và những ước mơ riêng, khoác lên mình màu áo lính và bước vào chiến trường.

Có người trở về.

Có người mang thương tích.

Và có người mãi mãi nằm lại.

Ký ức về Sư đoàn 324 ở vòng ngoài chiến dịch vì thế không chỉ là một lát cắt quân sự của lịch sử, mà còn là câu chuyện về một thế hệ đã sống, chiến đấu và cống hiến tuổi xuân của mình cho ngày đất nước được hòa bình.