SƯ ĐOÀN 565 - BỘ ĐỘI TRƯỜNG SƠN “CHIẾC NÔI” CỦA NHIỀU THẾ HỆ

Sư đoàn 565 tiền thân là “Đoàn chuyên gia quân sự giúp bạn Lào trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước được thành lập ngày 19/5/1965 tại huyện Đức Thọ tỉnh Hà Tĩnh” Từ khi tái lập Sư đoàn 565 (Đoàn 565) ngày 19/5/1975 Lực lượng chủ yếu của Sư đoàn bộ binh 968 bàn giao lại cuối năm 1974, trước khi hành quân về nước tham gia chiến trường Tây Nguyên. Đoàn 565 là đơn vị Công binh, tương đương cấp Sư đoàn. Trải qua bao năm tháng chiến đấu, xây dựng và trưởng thành, Sư đoàn 565 lập được nhiều thành tích rất đáng trân trọng, ngày càng trưởng thành vững mạnh.

Sau khi được tái lập Sư đoàn 565 (Tháng 5/1975 tại nước bạn Lào) thực hiện nhiệm vụ giúp bạn Lào. Năm 1976 kết thúc nhiệm vụ giúp bạn, Sư đoàn 565 hành quân về nước chuẩn bị nhận nhiệm vụ mới, đơn vị về nước đóng quân tại huyện Hướng Hóa tỉnh Quảng Trị. Sở Chỉ huy BTL Sư đoàn đóng quân ở khu vực Thác Cóc- Q300 ngã ba Đường 10 tỉnh Quảng Bình. Tháng 7 năm 1977 từ Thác Cóc di chuyển Sở Chỉ huy về Rào Đá (Q300) thuộc huyện Lệ Ninh (sáp nhập 2 huyện Lệ Thủy và Quảng Ninh) tỉnh Quảng Bình. Sư đoàn 565 được giao nhiệm vụ xây dựng kinh tế kết hợp Quốc phòng, tại khu Lâm – Nông- Công nghiệp Nam Long Đại (khai thác và chế biến gỗ, lâm sản, trồng rừng, làm đường lâm sinh) Lực lượng của Sư đoàn 565 lúc này gồm: 3 Trung đoàn trực thuộc (Trung đoàn 14; Trung đoàn 39 và Trung đoàn 245 nhiều Tiểu đoàn; Đại đội; Cơ quan trực thuộc) Trung đòan 245 là đơn vị Pháo cao xạ, sau khi tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh giải phóng hoàn toàn miền Nam, được Bộ quốc phòng điều động di chuyển từ miền Nam ra sáp nhập về Sư đoàn 565 Quân khu IV - Bộ quốc phòng (anh em thường gọi lính nhà tôn) do Trung tá: Phạm Xuân Huyên Trung đoàn trưởng, ngoài ra còn một số Tiểu đoàn, Đại đội trực thuộc như: Tiểu đoàn 33; Tiểu đoàn 29; Tiểu đoàn Quân y; Các Đại đội 12; 16, 17; 18 (178) Xưởng 32… Các cơ quan gồm: Tham mưu; Chính trị; Hậu cần; Kỹ thuật vật tư.

Tháng 4 năm 1977 do yêu cầu nhiệm vụ, một số đơn vị quân đội thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược “Xây dựng kinh tế và bảo vệ tổ quốc” Ban Tài vụ trực thuộc Phòng Hậu Cần Sư đoàn 565 kết thúc nhiệm vụ, được tách ra thành lập Phòng Kế toán Tài chính, trực thuộc Chỉ huy Sư đoàn. Quyền Trưởng Phòng do Trung úy: Trương Quang Chuyên đảm nhiệm.
Năm 1978 Sư đoàn 565 đang thực hiện nhiệm vụ tại Khu kinh tế Lâm, Nông, Công nghiệp Nam Long Đại, thuộc huyện Lệ Ninh tỉnh Quảng Bình. Do yêu cầu nhiệm vụ, tình hình Biên giới có nhiều biến động, phía Nam, phía Bắc…

Bộ Quốc Phòng điều động giao nhiệm vụ chuyển hướng Sư đoàn 565 sang làm đường 7B giúp bạn Lào. Cung đường đơn vị đảm nhiệm từ Cửa khẩu Nặm Cắn đến thị xã Bunxavẳn, (gần Cánh đồng Chum tỉnh Xiêng Khoảng- Lào). Chỉ huy sở Sư đoàn 565 đóng quân tại khu vực Bản Nọng Bết (Lào). Sư đoàn 565 được tiếp nhận thêm Trung đoàn 185 do Quân khu IV- Bộ quốc phòng điều động, bổ sung nhằm tăng cường lực lượng giúp bạn Lào. Thực hiện tư tưởng chỉ đạo “Giúp bạn là giúp mình”.

Nhiệm vụ giúp bạn Lào cơ bản hoàn thành trên tuyến hành lang phía Tây làm đường 7B, cuối năm 1980 Sư đoàn 565 nhận lệnh Bộ quốc Phòng điều động hành quân về tham gia xây dựng Nhà máy Thủy điện Hòa Bình trên Sông Đà. Trung đoàn 185 được tách ra bàn giao ở lại tiếp tục giúp bạn Lào, trực thuộc Binh đoàn 12. Sư đoàn 565 là đơn vị quân đội duy nhất được tham gia xây dựng Công trình Nhà máy Thủy điện Hòa Bình trên Sông Đà. Đồng thời thực hiện 2 nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Nhà máy Thủy điện Hòa Bình trên Sông Đà. Nhà máy Thủy điện Hòa Bình “Khởi công từ ngày 6/11/1979” cùng với hàng vạn công nhân và Chuyên gia Liên Xô, bộ đội… Một công trình Thế kỷ, thắm đượm tình Hữu nghị Việt- Xô, được mang tên công trình “Thanh niên cộng sản”.

Nhiệm vụ của Sư đoàn 565 trên công trình Thủy điện Hòa Bình trên Sông Đà rất vinh dự tự hào người lính Trường Sơn được đem sức mình tham gia xây dựng đất nước, một công trình thế kỷ; đồng thời gặp không ít khó khăn, vất vả, thách thức cán bộ chiến sĩ Sư đoàn, với tinh thần người lính Trường Sơn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước chuyên cầm súng, cầm cuốc, xẻng, chòong... Nay trong hòa bình tham gia xây dựng đất nước và bảo vệ tổ quốc, lần đầu tiếp cận với công nghệ mới, tiên tiến, có kỹ thuật cao, đòi hỏi mỗi cán bộ chiến sĩ phải nắm vững khoa học kỹ thuật mới, tiên tiến, sáng tạo trong thi công, xây dựng…

Lực lượng của Sư đoàn 565 tham gia trên công trường gồm 2 Trung đoàn; Trung đoàn 14 chuyên đào đường hầm; Trung đòan 39 chuyên thi công ngoài trời như: bạt xả ta luy, xây kè, đổ bê tông; Đoàn đường hầm được thành lập trực thuộc Trung đoàn 14; Tiểu đoàn 29 chuyên huấn luyện chiến sĩ mới, đào tạo thợ lành nghề các loại… hàng năm có hàng trăm chiến sĩ mới, thợ các loại được đào tạo cơ bản khi ra trường, cung cấp lực lượng lao động có tay nghề cao cho các đơn vị bạn trong Binh đoàn 12 và các đơn vị thi công khác;