Sự giúp đỡ của Trung Quốc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước

Trên hành trình lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, Đảng và Nhà nước Việt Nam chủ trương giữ vững đường lối độc lập, tự chủ, đồng thời kiên trì tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ, giúp đỡ của quốc tế, đặc biệt là Liên Xô và Trung Quốc, nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp, đánh bại đế quốc Mỹ xâm lược. Phát huy tinh thần đoàn kết quốc tế, Trung Quốc đã ủng hộ, giúp đỡ nhiều mặt cho Việt Nam, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Ngay từ những ngày đầu kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược, Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam), đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định Liên Xô, Trung Quốc là chỗ dựa vững chắc cho công cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Từ đó, Đảng xác định một trong những nhiệm vụ quan trọng để cuộc kháng chiến giành thắng lợi là phải tranh thủ tối đa sự ủng hộ, giúp đỡ trên mọi phương diện của Trung Quốc. Tại Hội nghị Trung ương lần thứ 7 (tháng 3/1955), Đảng nhấn mạnh định hướng “củng cố không ngừng tình đoàn kết, hữu nghị với Liên Xô, Trung Quốc và các nước xã hội chủ nghĩa khác” [1].

Thực hiện chủ trương đó, từ năm 1956-1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh liên tục dẫn đầu đoàn đại biểu nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa đi thăm các nước xã hội chủ nghĩa, trong đó có Trung Quốc. Thông qua các chuyến thăm, đoàn Việt Nam Dân chủ cộng hòa bày tỏ mong muốn tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước, nhất là khối xã hội chủ nghĩa do Liên Xô và Trung Quốc đứng đầu.

Bằng sự hiểu biết sâu sắc và mối quan hệ chân thành, gần gũi với Trung Quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Mọi âm mưu của đế quốc Mỹ hòng chia rẽ Việt Nam với Trung Quốc và chia rẽ các nước xã hội chủ nghĩa, sẽ bị thất bại thảm hại” [2].

Trong quá trình thực hiện sách lược đoàn kết, tranh thủ sự ủng hộ, giúp đỡ quốc tế, giữa các nước xã hội chủ nghĩa, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn nhất quán quan điểm là phải giữ vững tinh thần độc lập, tự chủ và phát huy cao độ sức mạnh dân tộc: “Cần làm cho các nước xã hội chủ nghĩa và các đảng anh em, trước hết là Liên Xô và Trung Quốc, hiểu rõ quyết tâm chiến lược, khả năng chiến thắng và việc vận dụng sách lược của ta, do đó càng đồng tình và ủng hộ ba mặt đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao của ta, tích cực giúp đỡ ta về vật chất và phối hợp tốt với ta về mặt đấu tranh ngoại giao” [3].

Việt Nam luôn coi trọng vai trò của Trung Quốc trong quan hệ quốc tế, đề cao mối quan hệ truyền thống hữu nghị lâu đời giữa nhân dân hai nước cũng như vai trò của Trung Quốc đối với sự nghiệp chống Mỹ của nhân dân 3 nước Đông Dương. Khi các nước xã hội chủ nghĩa, nhất là Liên Xô và Trung Quốc đã xuất hiện những bất đồng, phần nào ảnh hưởng đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Việt Nam luôn chủ động, tế nhị trong quan hệ với 2 nước, không tham gia các cuộc tranh luận công khai giữa 2 bên, tránh gây ra những hiểu lầm không cần thiết.

Bằng đường lối đối ngoại phù hợp với thực tiễn quan hệ quốc tế, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã hạn chế đến mức thấp nhất tác động tiêu cực của mâu thuẫn giữa Liên Xô và Trung Quốc, tranh thủ được Trung Quốc từng bước đồng tình, đi đến ủng hộ đường lối, mục tiêu, lập trường và quyết tâm chiến đấu của nhân dân Việt Nam.

Trong cuộc đấu tranh chống Mỹ xâm lược của nhân dân Việt Nam, hàng viện trợ của Trung Quốc cho Việt Nam chủ yếu là vũ khí bộ binh, quân trang, quân dụng, lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, một phần nhiên liệu, phương tiện vận tải và một số xe quân sự, pháo và đạn pháo.

Những năm 1955-1975, tổng khối lượng viện trợ quân sự của Trung Quốc cho Việt Nam là 1.594.724 tấn [4]. Trong đó có nhiều loại vũ khí như: 2.227.677 súng bộ binh, 43.584 súng chống tăng, 24.134 súng cối các loại, 290 pháo hỏa tiễn, 1.376 pháo mặt đất, 3.229 pháo cao xạ, 1 trung đoàn tên lửa Hồng Kỳ, 480 đạn tên lửa K6810, 142 máy bay chiến đấu, 30 tàu chiến hải quân, 127 tàu vận tải hải quân, 552 xe tăng các loại, 360 xe vỏ thép, 322 xe xích kéo pháo, 6.524 xe chuyên dùng, 15 phao cầu, 3.430 xe máy công trình, 11 ống dẫn dầu, 36 thiết bị toàn bộ [5].

Không chỉ tăng cường sức mạnh cho Việt Nam đánh Mỹ bằng các nguồn viện trợ quân sự, Trung Quốc đã ủng hộ, giúp đỡ Việt Nam nâng cao tiềm lực trong các lĩnh vực khác thông qua các khoản viện trợ không hoàn lại và cho vay dài hạn với tổng số tiền là 2.872 triệu rúp; đáp ứng các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu cho Việt Nam như: sắt thép (40%), nhiên liệu lỏng (34%), phân bón (35%), máy kéo (10%), lương thực (62%), bông, sợi bông (87%) và hầu hết than mỡ, than cốc, phương tiện vận tải đường sắt [6].