Sự Hình Thành và Hoạt động của Mặt trận Dân chủ Đông Dương tại Trà Vinh (1936-1939)

Giai đoạn 1936-1939 là một thời kỳ mang tính bước ngoặt trong lịch sử cách mạng Việt Nam nói chung và tại Trà Vinh nói riêng. Trên trường quốc tế, sự trỗi dậy của chủ nghĩa phát xít đã đặt ra nguy cơ chiến tranh toàn cầu, đòi hỏi các lực lượng dân chủ và cộng sản phải đoàn kết trong một mặt trận chung. Tại Pháp, thắng lợi của Mặt trận Bình dân vào tháng 5/1936 đã tạo ra một không gian chính trị mới cho các thuộc địa. Trong bối cảnh đó, Đảng Cộng sản Đông Dương đã thể hiện sự nhạy bén chiến lược khi quyết định tạm gác các khẩu hiệu chống đế quốc trực diện để chuyển sang kết hợp các hình thức đấu tranh công khai, hợp pháp và nửa hợp pháp, tập trung vào các yêu sách dân sinh, dân chủ. Tại Trà Vinh, giai đoạn này minh chứng cho sự chuyển mình mạnh mẽ của phong trào, từ thời kỳ xây dựng cơ sở bí mật sang một cao trào đấu tranh quần chúng rộng lớn, trở thành một cuộc "tập dượt" chính trị vô cùng quý báu cho những thắng lợi cách mạng sau này.

1. Bối cảnh và Sự ra đời của các Ủy ban Hành động (1935 - 1936)

Trước năm 1936, hệ thống tổ chức của Đảng Cộng sản tại Trà Vinh vẫn còn trong giai đoạn sơ khởi. Dù hệ thống tổ chức Đảng đã được kiện toàn thêm một bước, với sự xuất hiện của các đảng viên cộng sản tại những địa bàn trước đây chưa có như Tiểu Cần và Trà Cú, nhưng các đảng bộ cấp quận vẫn chưa được thành lập, cơ sở quần chúng còn mỏng. Trong bối cảnh đó, việc thành lập các Ủy ban hành động theo chủ trương của Trung ương Đảng là một bước đi mang tầm chiến lược, có ý nghĩa quyết định trong việc tập hợp, giác ngộ và tổ chức quần chúng, mở đường cho một cao trào đấu tranh hoàn toàn mới.

1.1. Bối cảnh Quốc tế và Chủ trương của Đảng

Năm 1935, tình hình thế giới trở nên vô cùng căng thẳng trước nguy cơ chiến tranh do chủ nghĩa phát xít gây ra. Đánh giá đúng tình hình, Đảng Cộng sản Đông Dương tại Hội nghị tháng 7/1935 đã đưa ra một quyết định chiến lược quan trọng: tạm gác lại các khẩu hiệu có tính đối kháng cao như "đánh đổ đế quốc" để thành lập một Mặt trận Nhân dân Phản đế rộng rãi. Sự điều chỉnh này cho thấy một tư duy chiến lược linh hoạt: nhận diện kẻ thù chính, trước mắt là chủ nghĩa phát xít, và đoàn kết mọi lực lượng có thể để đấu tranh đòi tự do, dân chủ và bảo vệ hòa bình.

Cơ hội lịch sử mở ra vào tháng 6/1936, khi Chính phủ Mặt trận Bình dân Pháp lên cầm quyền và quyết định thành lập Ủy ban điều tra tình hình các thuộc địa. Đây chính là thời cơ thuận lợi để các lực lượng cách mạng tại Đông Dương công khai hóa các yêu sách của mình và huy động quần chúng tham gia đấu tranh.

1.2. Thành lập các Ủy ban Hành động tại Trà Vinh

Thực thi chủ trương của Đảng, ngày 26/7/1936, Ban Chấp hành Trung ương ra chỉ thị nhấn mạnh: "Việc thành lập Mặt trận Dân tộc Phản đế không thể trì hoãn thêm một phút...". Hưởng ứng lời kêu gọi đó, ngày 13/8/1936, Ủy ban hành động tại Sài Gòn ra đời, tạo ra một hình mẫu và nguồn cổ vũ lớn.

Tại Trà Vinh, dưới sự chỉ đạo của Đảng, các Ủy ban hành động đã được thành lập một cách nhanh chóng và có hệ thống:

• Cuối tháng 8/1936: Ủy ban hành động đầu tiên của tỉnh được thành lập tại huyện Tiểu Cần.

• Tháng 9/1936: Ủy ban hành động cấp tỉnh được thành lập do đồng chí Dương Quang Đông làm Chủ tịch.

Các Ủy ban hành động đã nhanh chóng phổ biến sâu rộng trong quần chúng các mục tiêu đấu tranh cụ thể, bao gồm: tự do đi lại, tự do hội họp, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng; ân xá chính trị phạm; ban hành luật lao động với ngày làm 8 giờ; cấm cướp đoạt ruộng đất và mở mang giáo dục.

Sự ra đời của các Ủy ban hành động đã kiến tạo nên một nền tảng tổ chức ban đầu, chính thức mở đường cho một giai đoạn đấu tranh quần chúng sôi nổi, có định hướng và mục tiêu rõ ràng tại Trà Vinh.