Sự kết hợp giữa lòng từ bi và ý chí sắt đá vì độc lập dân tộc.

Ni trưởng Thích nữ Diệu Thông, tên thật là Phạm Thị Bạch Liên, sinh năm 1931 tại quận Lai Vung, tỉnh Sa Đéc (nay là huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp). Tuy nhiên, nhiều người lại quen thuộc với tên gọi sư cô Huyền Trang – nhân vật trong phim, đã đi vào ký ức của công chúng về một người phụ nữ Việt Nam kiên cường, bất khuất, dù bị khảo tra khắc nghiệt nhưng vẫn bền lòng, chặt dạ với cách mạng, với non sông.

Với vỏ bọc hoàn hảo khi bà tu hành tại chùa Phước Huệ (Sa Đéc) trước khi lên Sài Gòn và sự hỗ trợ của gia đình, bà xây dựng chùa Bổn Nguyện (sau là chùa Tam Bảo, Quận 11) làm căn cứ bí mật cho lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định (F100). Bà quan niệm rất giản dị nhưng sâu sắc: “Cách mạng là cách xa cái mạng của mình, cũng có nghĩa là vô ngã”.

Dưới lớp áo lam sòng và tay cầm bình bát đi khất thực, bà đã thực hiện những nhiệm vụ mà kẻ thù không thể ngờ tới: Làm nhang, đèn bán lấy tiền nuôi quân và kinh phí hoạt động cho đội biệt động. Thâm nhập vào hàng ngũ địch, vẽ sơ đồ các mục tiêu quan trọng. Dẫn dắt đội nữ “Diên Hồng” tấn công tòa nhà Thượng viện Ngụy, đặt thuốc nổ thành công khiến hàng chục quan chức địch thương vong. Tham gia đánh Trạm biến điện Phú Thọ (1969) và cư xá hạ sĩ quan Poloma (1969).

Dù bị địch bắt bớ, tra khảo và thậm chí san bằng ngôi chùa căn cứ, bà vẫn giữ vững khí tiết cho đến ngày giải phóng.

Được trao tặng các Danh hiệu cao quý: Huân chương Kháng chiến hạng Nhất; Kỷ niệm chương Tình báo quốc phòng Việt Nam; Danh hiệu “Hiền tài nước Việt” (2021).

Chiếc áo lam bà từng mặc hiện được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ, như một biểu tượng của sự can trường và đức hy sinh.

Hình ảnh ni sư với bình bát trên tay nhưng trong lòng là sơ đồ tác chiến là một trong những hình tượng đẹp nhất của lịch sử kháng chiến Việt Nam. Đó là sự kết hợp giữa lòng từ bi và ý chí sắt đá vì độc lập dân tộc.