SỰ KIỆN GẠC MA, CÔ LIN, LEN ĐAO NĂM 1988 – CUỘC CHIẾN ĐẤU BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO

Rạng sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988, giữa vùng biển thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, một cuộc đối đầu vũ trang đã diễn ra tại khu vực Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao. Đó là một trận chiến diễn ra trong thời gian ngắn nhưng để lại hậu quả vô cùng đau thương: 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã hy sinh khi làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Hơn ba thập niên đã trôi qua, nhưng ngày 14 tháng 3 vẫn là một dấu mốc không thể quên trong lịch sử bảo vệ Trường Sa.

Trước khi trận chiến xảy ra, tình hình tại khu vực Trường Sa đã trở nên căng thẳng. Hải quân Việt Nam triển khai lực lượng ra các khu vực đóng giữ, đồng thời tổ chức vận chuyển vật liệu và xây dựng công trình nhằm củng cố sự hiện diện của Việt Nam trên các đảo, đá thuộc quần đảo Trường Sa. Trong số những con tàu thực hiện nhiệm vụ có các tàu vận tải, công binh như HQ-604, HQ-605 và HQ-505. Những người lính trên tàu ra biển với nhiệm vụ cụ thể của mình, mang theo vật liệu xây dựng và trang thiết bị, chứ không phải để tìm kiếm một cuộc đối đầu.

Nhưng khi lực lượng Việt Nam triển khai nhiệm vụ tại khu vực Gạc Ma, tình hình nhanh chóng trở nên căng thẳng. Các tàu chiến Trung Quốc xuất hiện và tìm cách ngăn cản hoạt động của Việt Nam. Trên bãi đá giữa biển khơi, những người lính Việt Nam vẫn phải bám vị trí, trong khi phía ngoài là những tàu chiến được trang bị hỏa lực mạnh. Khoảng cách giữa một nhiệm vụ xây dựng bình thường và một cuộc đụng độ vũ trang lúc ấy ngày càng bị thu hẹp.

Sáng 14 tháng 3, tại Gạc Ma, một nhóm cán bộ, chiến sĩ Việt Nam được triển khai lên bãi đá để bảo vệ lá cờ Tổ quốc và vị trí đang xây dựng. Giữa biển nước mênh mông, những người lính đứng bên nhau, trong tay chủ yếu là vũ khí bộ binh, trước mặt là lực lượng đối phương có tàu chiến và hỏa lực mạnh hơn. Tình thế đặc biệt nguy hiểm, nhưng họ vẫn giữ vị trí được giao. Hình ảnh những người lính kết thành vòng tròn bảo vệ lá cờ sau này trở thành biểu tượng thiêng liêng của sự kiện Gạc Ma.

Rồi tiếng súng vang lên. Cuộc đối đầu nhanh chóng biến thành một trận chiến không cân sức. Hỏa lực từ các tàu chiến Trung Quốc đánh vào lực lượng Việt Nam trên bãi đá và các tàu đang làm nhiệm vụ. Những người lính công binh và cán bộ, chiến sĩ Hải quân dù ở trong tình thế vô cùng bất lợi vẫn cố gắng giữ vị trí, bảo vệ đồng đội và lá cờ Tổ quốc.

Tại Gạc Ma, tàu HQ-604 bị bắn chìm. Nhiều cán bộ, chiến sĩ đang thực hiện nhiệm vụ trên tàu và trên bãi đá đã hy sinh. Trong số đó có những người tuổi đời còn rất trẻ, vừa rời quê hương chưa lâu. Họ đến Trường Sa để thực hiện một nhiệm vụ mà có lẽ không ai nghĩ rằng sẽ trở thành chuyến đi cuối cùng của cuộc đời mình.

Nhưng trận chiến không chỉ diễn ra ở Gạc Ma. Ở Cô Lin và Len Đao, các lực lượng Việt Nam cũng phải đối mặt với tình thế hết sức căng thẳng. Tàu HQ-605 làm nhiệm vụ tại khu vực Len Đao bị đối phương bắn chìm. Những người lính trên tàu phải chiến đấu và tìm cách cứu đồng đội giữa biển khơi. Cùng thời điểm đó, tại Cô Lin, tàu HQ-505 cũng bị đối phương bắn phá.

Trong tình thế ấy, một quyết định đặc biệt quan trọng được đưa ra. Thay vì để tàu rời khỏi khu vực, HQ-505 cơ động thẳng lên bãi Cô Lin. Con tàu vừa bị trúng đạn, vừa phải đối mặt với nguy cơ bị phá hủy, nhưng vẫn tiếp tục tiến về phía bãi đá. Khi tàu ủi thành công lên bãi, nó trở thành một công sự đặc biệt giữa biển, góp phần khẳng định và giữ vững vị trí Cô Lin. Chính hành động này đã trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu nhất của trận chiến ngày 14 tháng 3 năm 1988.

Trong khi đó, nhiệm vụ cứu hộ những người bị nạn cũng diễn ra trong điều kiện vô cùng nguy hiểm. Tàu HQ-671 đã vượt qua sự ngăn chặn, uy hiếp của đối phương để thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, cứu hộ cán bộ, chiến sĩ từ những con tàu Việt Nam bị bắn chìm. Giữa biển khơi đang căng thẳng, những người lính cứu hộ vẫn phải tiếp cận khu vực nguy hiểm để đưa đồng đội trở về.

Cuộc chiến diễn ra trong thời gian ngắn nhưng tổn thất đối với Việt Nam vô cùng lớn. 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã hy sinh. Máu của họ hòa vào biển cả trong khi họ đang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền của Tổ quốc. Nhiều người trong số đó mãi mãi không thể trở về quê hương, để lại phía sau cha mẹ, vợ con, anh chị em và những người đồng đội từng sát cánh bên nhau.

Trong những cái tên được nhắc đến khi nói về trận chiến ấy có Anh hùng Trần Văn Phương, người đã cùng đồng đội bảo vệ lá cờ trên Gạc Ma. Những lời nói và hành động của các chiến sĩ trong thời khắc cuối cùng đã trở thành biểu tượng về ý chí không lùi bước trước nguy hiểm. Nhưng đằng sau những biểu tượng ấy vẫn là những con người bằng xương bằng thịt, những người lính trẻ đã đứng giữa biển khơi và lựa chọn ở lại với vị trí được giao.

Kết thúc trận chiến, Việt Nam chịu tổn thất nặng nề. Gạc Ma bị Trung Quốc chiếm giữ, trong khi Việt Nam giữ được Cô Lin và Len Đao. Riêng việc HQ-505 cơ động lên Cô Lin đã góp phần quyết định vào việc giữ vị trí này. Sau sự kiện, Hải quân Việt Nam tiếp tục củng cố lực lượng, xây dựng công trình và tăng cường bảo vệ các vị trí còn giữ được tại Trường Sa.

Nhưng câu chuyện Gạc Ma không dừng lại ở buổi sáng ngày 14 tháng 3. Sau trận chiến, những người sống sót phải mang theo ký ức về đồng đội đã nằm lại giữa biển. Những con tàu từng tham gia nhiệm vụ năm ấy tiếp tục trở thành một phần của lịch sử Hải quân Việt Nam. Đặc biệt, HQ-505 được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; còn HQ-671, con tàu từng tham gia cứu hộ trong sự kiện Gạc Ma, về sau được công nhận là Bảo vật quốc gia.

Nhìn lại sự kiện Gạc Ma – Cô Lin – Len Đao, điều còn lại không chỉ là những con số hay những con tàu đã bị phá hủy. Đó là câu chuyện về những người lính đã đứng trước một tình thế đặc biệt khắc nghiệt và lựa chọn bảo vệ vị trí, bảo vệ lá cờ và bảo vệ chủ quyền. Họ không có trong tay những vũ khí mạnh nhất, nhưng họ có ý chí bám trụ và trách nhiệm với nhiệm vụ được giao.

Ba địa danh Gạc Ma – Cô Lin – Len Đao vì thế đã trở thành những cái tên gắn liền với một trong những sự kiện đau thương nhất của Hải quân Việt Nam sau năm 1975. Gạc Ma gắn với sự hy sinh của 64 cán bộ, chiến sĩ; Cô Lin gắn với hình ảnh HQ-505 ủi bãi giữ vị trí; Len Đao gắn với sự hy sinh của những người lính trên HQ-605 và cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền giữa trùng khơi.

Ngày nay, mỗi khi nhắc đến ngày 14 tháng 3 năm 1988, người Việt Nam không chỉ tưởng nhớ những người đã nằm lại mà còn nhắc nhau về giá trị của hòa bình và trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Tại Khu tưởng niệm các chiến sĩ Gạc Ma, hình ảnh “Những người nằm lại phía chân trời” trở thành biểu tượng để các thế hệ sau tưởng nhớ những người lính đã hy sinh.

Và có lẽ, điều khiến câu chuyện ấy còn mãi không nằm ở sự khốc liệt của trận chiến, mà ở hình ảnh những người lính trẻ đã ra đi giữa biển cả nhưng không rời bỏ vị trí của mình. Họ đã để lại tuổi xuân nơi đầu sóng, để từ đó những cái tên Gạc Ma, Cô Lin, Len Đao trở thành một phần ký ức thiêng liêng trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam.

64 người đã nằm lại phía chân trời, nhưng sự hy sinh của họ không chìm xuống cùng biển cả. Tên tuổi của họ vẫn được nhắc nhớ như một phần của lịch sử, nhắc các thế hệ hôm nay trân trọng hòa bình và luôn ghi nhớ những người đã hy sinh để bảo vệ Tổ quốc.