Sứ mệnh khai hoang lấn biển và sự ra đời của hai huyện Tiền Hải, Kim Sơn

Bên cạnh tài năng quân sự và chính trị, Nguyễn Công Trứ còn được hậu thế tôn vinh là một nhà kinh tế học thực tiễn xuất sắc, người tiên phong trong công cuộc khai hoang lấn biển vĩ đại của triều Nguyễn. Nhận thấy hàng vạn hécta đất ven biển ở các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ bị bỏ hoang vu, lãng phí trong khi đời sống nhân dân lầm than, đói kém, ông đã dâng sớ lên triều đình xin kế hoạch lập ấp, khai hoang. Được vua Minh Mạng chuẩn y, ông trực tiếp xắn tay áo xuống đồng bãi sình lầy, cùng dân nghèo ăn vận giản dị, ngày đêm bám sát thực địa để vạch lối, đắp đê, ngăn mặn, rửa phì nhiêu cho đất.

Bằng tầm nhìn chiến lược sắc bén và sự quyết đoán táo bạo, chỉ trong một thời gian ngắn, Nguyễn Công Trứ đã biến những vùng đất sình lầy ngập mặn thành những vựa lúa trù phú. Kết quả vĩ đại của công cuộc này là sự ra đời của hai huyện mới: Tiền Hải (tỉnh Thái Bình) vào năm 1828 và Kim Sơn (tỉnh Ninh Bình) vào năm 1829. Những làng mạc trù phú, những con đường thẳng tắp và những cánh đồng lúa thẳng cánh cò bay được hình thành từ đôi tay và khối óc của ông cùng hàng vạn lưu dân nghèo khó.

Công cuộc khai hoang lấn biển không chỉ giải quyết triệt để nạn đói giảm bớt gánh nặng xã hội thời bấy giờ mà còn làm thay đổi hoàn toàn cục diện kinh tế vùng đồng bằng Bắc Bộ. Nguyễn Công Trứ đã chứng minh ông không chỉ là một vị quan văn võ song toàn trên chiến trường mà còn là một nhà tổ chức kinh tế tài ba, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc lâu dài cho nhân dân muôn đời sau.