SỰ MƯU TRÍ TRONG TỪNG MÉT GIAO THÔNG HÀO
Hệ thống giao thông hào trong làng không chỉ là công trình phòng thủ, mà là kết tinh của trí tuệ, kinh nghiệm và sự sáng tạo của quân dân địa phương trong chiến tranh.
Với người ngoài, giao thông hào chỉ là những rãnh đất ngoằn ngoèo. Nhưng với ông Võ Ngọc Thanh và đồng đội, mỗi mét hào đều là một quyết định sống còn.
Những ngày đầu về bám làng, việc đầu tiên không phải là nổ súng, mà là đào hào. Đào ban đêm, lấp dấu ban ngày. Đất không đổ thành đống mà rải mỏng khắp vườn, hòa vào luống khoai, bờ rào để địch không phát hiện.
Giao thông hào không đi thẳng. Nó uốn lượn theo hàng tre, vòng qua gốc mít, chui dưới chuồng trâu, nối từ nhà này sang nhà khác. Có đoạn chỉ đủ một người bò, có đoạn mở rộng để làm điểm trú ẩn cho dân khi pháo kích.
Ông Thanh nhớ rõ từng khúc hào do chính tay mình đào. Có đoạn đào xong phải sửa lại vì dễ bị đạn xuyên. Có đoạn phải hạ thấp để tránh mảnh pháo. Mỗi lần chỉnh sửa là một lần rút kinh nghiệm từ thực tế.
Khi trận đánh nổ ra, giao thông hào phát huy tác dụng rõ rệt. Bộ đội và du kích di chuyển nhanh, kín, xuất hiện bất ngờ rồi biến mất. Địch có pháo mạnh nhưng không biết bắn vào đâu, bởi mục tiêu luôn thay đổi.
Có lúc, chính những đoạn hào đã cứu sống cả tổ chiến đấu khi pháo rơi sát bên. Người trong hào nghe rõ tiếng đất đá đổ xuống, nhưng vẫn an toàn.
“Không có hào, không trụ nổi,” ông Thanh khẳng định.
Sau này, khi nhớ lại, ông hiểu rằng: chiến tranh nhân dân không chỉ là con người, mà còn là cách con người sáng tạo ra không gian chiến đấu của mình. Và trong từng mét giao thông hào ấy, có trí tuệ, mồ hôi và cả niềm tin sắt đá vào ngày mai.
