Sự quan tâm của thế hệ trẻ

Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 là kết quả của sự đoàn kết, ý chí và tinh thần chiến đấu kiên cường của quân và dân Việt Nam. Đằng sau chiến thắng ấy là biết bao người lính đã không quản gian khổ, hiểm nguy, sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc. Anh hùng, liệt sĩ Trần Can là một trong những người tiêu biểu. Cuộc đời chiến đấu của ông gắn liền với nhiều thời khắc quan trọng của Chiến dịch Điện Biên Phủ, từ những ngày kéo pháo đầy gian khổ đến trận đánh Him Lam và ngày cuối cùng của chiến dịch.

Trần Can quê ở Sơn Thành, Yên Thành, Nghệ An. Năm 1951, ông nhập ngũ và được biên chế vào Đại đoàn 312. Là một người lính trẻ, ông từng bước trưởng thành trong môi trường chiến đấu. Năm 1952, Trần Can tham gia Chiến dịch Tây Bắc trong đội hình Trung đoàn 209. Những trận chiến đầu tiên đã giúp ông rèn luyện bản lĩnh và khả năng chỉ huy.

Trong trận đánh tại Bản Hoa, Trần Can đảm nhiệm nhiệm vụ xung kích. Ông dùng thủ pháo tiêu diệt ụ súng của địch, tạo điều kiện cho đơn vị tiến công. Khi tiểu đội bị thương vong nhiều, ông vẫn giữ vững tinh thần, phối hợp với các chiến sĩ ở tiểu đội khác để tiếp tục chiến đấu. Dưới sự chỉ huy của ông, tổ chiến đấu đã tiêu diệt ba ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy, bắt sống 22 tên địch và thu 17 khẩu súng các loại.

Những thành tích đó giúp Trần Can trở thành một trong những tiểu đội trưởng xuất sắc của Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Ông được đồng đội tin tưởng bởi sự gan dạ, quyết đoán và tinh thần luôn sẵn sàng nhận nhiệm vụ khó khăn.

Cuối năm 1953, quân ta bắt đầu chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ mở đường và kéo pháo vào trận địa. Đây là một nhiệm vụ hết sức gian khổ. Những khẩu pháo nặng phải được hàng trăm chiến sĩ dùng sức người đưa qua các con đường rừng núi hiểm trở. Trong quá trình đó, máy bay địch liên tục ném bom nhằm phá hoại tuyến đường.

Ngày 17-1-1954, Trung đoàn 209 bắt đầu kéo pháo từ Tuần Giáo vào trận địa. Sau 10 ngày đêm, 12 khẩu pháo được đưa đến nơi. Tuy nhiên, sau khi Bộ Chỉ huy Chiến dịch thay đổi phương án tác chiến từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, quân ta phải kéo pháo ra.

Đây lại là một thử thách lớn. Trong quá trình rút pháo, năm khẩu pháo do Tiểu đoàn 130 phụ trách đang ở lưng chừng dốc thì bị máy bay địch phát hiện. Bom napalm khiến cỏ cháy dữ dội, trong khi pháo địch bắn chặn đường rút. Trước tình hình đó, Trần Can dẫn đầu trung đội xông ra kéo pháo. Nhiều chiến sĩ khác cũng lập tức tham gia hỗ trợ.

Mặc dù điều kiện vô cùng nguy hiểm, những người lính vẫn quyết tâm đưa pháo ra khỏi khu vực. Cuối cùng, các khẩu pháo được cứu an toàn. Tuy nhiên, nhiệm vụ kéo pháo đã khiến Trung đoàn 209 chịu tổn thất lớn với 25 chiến sĩ hy sinh và 95 người bị thương. Đại đội 366, đơn vị của Trần Can, được Tổng tư lệnh Chiến dịch Võ Nguyên Giáp tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Ngày 13-3-1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức bắt đầu bằng trận đánh cứ điểm Him Lam. Tiểu đoàn 130 của Trần Can được giao nhiệm vụ đánh chiếm mỏm 3. Đúng 17 giờ, pháo binh ta đồng loạt nã đạn vào cứ điểm. Sau khi pháo chuyển làn, bộ binh nhanh chóng tiến lên.

Các chiến sĩ dùng bộc phá mở đường qua hàng rào phòng thủ. Chỉ sau một thời gian ngắn, Tiểu đoàn 130 đã mở được cửa mở. Đại đội 366 của Trần Can xung phong đánh chiếm tiền duyên, sau đó phát triển lên mỏm 3.

Đến khoảng 18 giờ 30 phút, quân ta đã chiếm được một phần mỏm 3 nhưng bị lô cốt số 6 chống trả quyết liệt. Trước tình thế ấy, Trần Can cùng đồng đội vẫn kiên quyết tiến công. Với sự phối hợp của các đơn vị, quân ta từng bước làm chủ cứ điểm.

Khi Him Lam được đánh chiếm, lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” được cắm trên nóc lô cốt chỉ huy. Đây là hình ảnh có ý nghĩa đặc biệt, đánh dấu thắng lợi đầu tiên của quân ta trong Chiến dịch Điện Biên Phủ và cổ vũ tinh thần chiến đấu của toàn quân.

Sau trận Him Lam, Trần Can tiếp tục tham gia các trận đánh tiếp theo. Ông đã chiến đấu từ những ngày đầu chuẩn bị cho chiến dịch cho đến những ngày cuối cùng. Ngày 7-5-1954, khi quân ta đang tiến đến thắng lợi hoàn toàn, Trần Can hy sinh.

Ông ra đi ngay trước giờ phút khải hoàn, nhưng những đóng góp của ông đã trở thành một phần của lịch sử. Từ người lính trẻ năm 1951, Trần Can trưởng thành qua chiến đấu và trở thành một người chỉ huy được đồng đội tin tưởng. Ông đã dành trọn tuổi trẻ cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Trần Can là hình ảnh đẹp của người chiến sĩ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến: dũng cảm trước hiểm nguy, kiên định trước khó khăn và luôn đặt nhiệm vụ chung lên trên bản thân. Câu chuyện về ông giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về giá trị của hòa bình và càng trân trọng những hy sinh của cha anh.