Sự ra đời của các Trung đoàn tự vệ tại Móng cái, tỉnh Quảng ninh

Tại Quảng Ninh, từ tháng 9/1978 đến tháng 12/1978, tỉnh đã
tiếp nhận 10.000 lao động thuộc thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải
Hưng cũ, số lao động trên được bố trí vào các nông trường, lâm
trường tại một số huyện, xã giáp ranh biên giới Việt - Trung. Riêng
lực lượng gần 6.000 người của Hải Phòng được xắp xếp vào 3 nông,
lâm, công trường, hưởng chế độ công nhân viên Nhà nước gồm:
- Lâm trường Xuân Khu (Hải Sơn, Móng Cái) làm nhiệm vụ
trồng, chăm sóc rừng với quân số là 1.560 người.
- Nông trường Hải Hòa (Móng Cái) làm nhiệm vụ chăn nuôi,
tăng gia với quân số 2.200 người.
- Công trường thủy lợi hồ Quất Đông (Móng Cái) làm nhiệm
vụ xây dựng hồ Quất Đông với quân số 2.200 người.
Cuối năm 1978, tình hình chiến sự vùng biên giới Tây Nam và
biên giới phía Bắc diễn biến phức tạp. Đảng, Nhà nước chủ trương
thành lập lực lượng tự vệ trong các cơ quan, doanh nghiệp Nhà
nước, có quy mô từ đại đội đến sư đoàn để sẵn sàng chiến đấu bảo
vệ Tổ quốc. Xuất phát từ chủ trương đó, tại huyện Hải Ninh (nay
là Móng Cái), 3 trung đoàn tự vệ được thành lập là:
- Trung đoàn tự vệ của lâm trường Xuân Khu.
- Trung đoàn tự vệ của nông trường Hải Hòa.
- Trung đoàn tự vệ của thủy lợi Quất Đông.
Cả 3 Trung đoàn này được Quân khu III trang bị vũ khí bộ
binh và phòng không (pháo cao xạ 37, 57 ly) và phân công sĩ quan
chỉ huy về phụ trách, vừa làm nhiệm vụ sản xuất, vừa sẵn sàng
chiến đấu. Riêng lực lượng lao động của Hải Hưng vẫn làm nhiệm
vụ sản xuất, không thành lập đơn vị tự vệ.
Ngày 17/2/1979, chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra. Tại Móng
Cái, Quảng Ninh, đa số các đơn vị tự vệ đã sát cánh cùng quân dân
địa phương chiến đấu dũng cảm, đánh trả quân Trung Quốc xâm
lược, 25 tự vệ Lâm trường Hải Sơn, quê Tiên Lãng và Tủy Nguyên
(Hải Phòng), đã anh dũng hy sinh, 47 người khác bị thương…
Với những thành tích xuất sắc đó, Lâm trường Hải Sơn và
Nông trường Hải Hòa được Tỉnh ủy, UBND tỉnh Quảng Ninh và
Bộ Tư lệnh đặc khu Quảng Ninh tặng cờ Đơn vị quyết thắng và
bằng khen. Cuối năm 1982, các đơn vị trên lần lượt giải thể, hầu
hết công nhân của 3 đơn vị trở về quê ở Hải Phòng sinh sống, một
số ở lại lập nghiệp tại Quảng Ninh.
Tành lập Ban liên lạc “Trung đoàn Tự vệ E 371”:
Hơn hai mươi năm sau, ngày 25/9/2004, đại biểu đại diện cho
các Trung đoàn tự vệ nói trên đã thống nhất thành lập Ban liên
lạc lâm thời và lấy tên là “Trung đoàn Tự vệ E 371” (Teo Chỉ thị
371/1978/CT-TTg ngày 15/7/1978 của Chính phủ), đồng thời từ
đó kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xét công nhận “Trung
đoàn 371” là đơn vị Tanh niên xung phong.
Ngày 16/2/2009, UBND TP Hải Phòng đã “công nhận lực lượng
lao động được huy động, điều động từ các địa phương của thành phố
Hải Phòng theo tinh thần Chỉ thị số 371/TTg ngày 15/7/1978 và Chỉ
thị 421/TTg ngày 21/8/1978 của Tủ tướng Chính phủ tăng cường
lực lượng lao động cho biên giới trong các năm 1978-1979 là Tanh
niên xung phong và nay là cựu TNXP”.
Ngày 4/3/2009, Văn phòng Chính phủ có Công văn số 1333/
VPCP-KGVX thông báo ý kiến của Phó Tủ tướng Nguyễn Sinh
Hùng đồng ý với phương án giải quyết trên của UBND thành phố
Hải Phòng về việc giải quyết kiến nghị của Ban liên lạc “Trung
đoàn 371”.