Sự ra đời của chùa Một Cột (Diên Hựu tự – Năm 1049)
Bối cảnh lịch sử: Vua Lý Thái Tông tuổi đã cao nhưng muộn mằn đường con cái nối dõi tông đường, ngày đêm lo lắng cho vận mệnh vương triều. Ông thường xuyên lui tới các chùa chiền tụng kinh niệm Phật cầu tự.
Chi tiết sự kiện: Một đêm năm 1049, vua nằm mộng thấy một cảnh tượng kỳ lạ: Phật Bà Quan Âm ngồi trên tòa hoa sen sáng rực giữa một hồ nước hình vuông, đưa tay dắt nhà vua lên tòa. Tỉnh dậy, vua đem giấc mơ kể lại cho bách quan nghe. Nhiều cận thần cho rằng đó là điềm gở, nhưng Thiền sư Thiền Tuệ đã tinh ý giải mã ngược lại: Đó là điềm lành, Phật Bà muốn ban phúc cho nhà vua và đất nước. Thiền sư khuyên vua nên dựng một ngôi chùa để hiện thực hóa giấc mơ đó.
Kết cục & Ý nghĩa: Vua Lý Thái Tông cho dựng một cột đá lớn giữa hồ Linh Chiểu, trên đỉnh cột đặt một tòa sen gỗ chạm trổ tinh xảo, bên trong thờ tượng Phật Bà Quan Âm đúng như trong giấc chiêm bao, đặt tên chùa là Diên Hựu (Kéo dài tuổi thọ). Không lâu sau, hoàng hậu hạ sinh thái tử. Ngôi chùa Một Cột trở thành một kiệt tác kiến trúc độc nhất vô nhị, biểu tượng cho sự hòa quyện tuyệt đối giữa Phật giáo và vương quyền thời Lý.
