Sự ra đời và Vai trò của Đảng bộ Càng Long (1930-1939) (1)

--------------------------------------------------------------------------------1. Bối cảnh Lịch sử: Từ Toàn quốc đến Địa phươngSự ra đời của Đảng bộ Càng Long gắn liền với quá trình hình thành Đảng Cộng sản Việt Nam. Trước năm 1930, phong trào cộng sản trong nước tồn tại ba tổ chức hoạt động biệt lập:• Đông Dương Cộng sản Đảng: Thành lập ngày 17-6-1929 tại Bắc Kỳ.• An Nam Cộng sản Đảng: Thành lập vào mùa thu năm 1929 tại Nam Kỳ.• Đông Dương Cộng sản Liên đoàn: Thành lập ngày 1-1-1930 tại Trung Kỳ.Sự tồn tại của ba tổ chức riêng rẽ này tiềm ẩn "nguy cơ dẫn đến chia rẽ lớn", vì vậy, việc thống nhất thành một chính đảng duy nhất là một yêu cầu cấp bách của cách mạng Việt Nam.Đáp ứng yêu cầu đó, ngày 3-2-1930, dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị hợp nhất ba tổ chức cộng sản đã diễn ra tại Cửu Long (Hồng Kông, Trung Quốc), quyết định thành lập một Đảng duy nhất lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam.Ngay sau đó, các cấp bộ Đảng nhanh chóng được thiết lập. Tại Nam Kỳ, Xứ Ủy Nam Kỳ được thành lập vào cuối tháng 2-1930, gồm các đồng chí Ngô Gia Tự, Châu Văn Liêm, Ung Văn Khiêm, Hồ Huy Giáp... do đồng chí Ngô Gia Tự làm Bí thư. Từ sự chỉ đạo của Xứ Ủy, ngọn lửa cách mạng đã được thắp lên tại Trà Vinh, với Càng Long là nơi khởi đầu.--------------------------------------------------------------------------------2. Quá trình Thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên tại Càng LongDưới sự chỉ đạo trực tiếp của Xứ ủy Nam Kỳ, chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh Trà Vinh đã được thành lập tại Càng Long theo một quy trình chặt chẽ:1. Phái viên cấp trên: Giữa tháng 3-1930, hai đồng chí Ung Văn Khiêm và Hồ Huy Giáp được Xứ ủy cử đến Càng Long để xúc tiến thành lập tổ chức Đảng.2. Địa điểm và thành phần: Hội nghị thành lập được tổ chức tại nhà ông Nguyễn Kim Tián (ấp 3, xã An Trưởng). Các thành viên đầu tiên tham gia gồm: Mai Đăng Khóa, Nguyễn Phát Đạt, Đoàn Văn Quý, Lê Quang Lực, Dương Hảo Học.3. Kết quả: Hội nghị quyết định thành lập Chi bộ An Trưởng, đây chính là chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh Trà Vinh. Đồng chí Nguyễn Phát Đạt được cử làm Bí thư chi bộ đầu tiên. Về mặt tổ chức, Chi bộ An Trưởng trực thuộc Đặc khu ủy Hậu Giang.Sau khi ra đời, tổ chức Đảng tại Càng Long tiếp tục phát triển và hình thành các cấp ủy cao hơn:

Cấp Tổ chức	Lãnh đạo chủ chốt
Quận ủy Càng Long	Dương Hảo Học (Bí thư), Nguyễn Kim Tián (Phó Bí thư)
Tỉnh ủy Trà Vinh (Thành viên)	Dương Hảo Học

Ngay sau khi được thành lập, Đảng bộ Càng Long đã nhanh chóng thể hiện vai trò lãnh đạo tiên phong của mình thông qua một cuộc đấu tranh chính trị quy mô lớn, gây tiếng vang sâu rộng.--------------------------------------------------------------------------------3. Cuộc Biểu tình ngày 1 tháng 8 năm 1930: Biểu dương Lực lượng đầu tiênDưới sự lãnh đạo của Đảng bộ non trẻ, một cuộc tuần hành biểu dương lực lượng đã được lên kế hoạch và tổ chức chặt chẽ. Đêm 31-7-1930, khoảng 4.000 nông dân Càng Long tập hợp tại xã An Trưởng, rạng sáng ngày 1-8-1930 thì chia làm hai cánh tiến về quận lỵ. Cánh thứ nhất gồm 1.000 người do đồng chí Đoàn Văn Quý dẫn đầu; cánh chủ lực gồm 3.000 người do các đồng chí Nguyễn Văn Lẹ và Dương Hảo Học trực tiếp chỉ huy, tay cầm cờ đỏ búa liềm. Đoàn biểu tình vừa đi vừa giương cao cờ và hô vang các khẩu hiệu đòi quyền lợi.• Giảm tô, giảm tức, bỏ công lễ!• Giảm thuế thân và không làm xâu!• Đả đảo thực dân Pháp!• Hoan nghênh Đảng Cộng sản!Đã được mật báo từ trước, chính quyền thực dân cho lính mã tà dùng súng bắn chỉ thiên để uy hiếp, nhưng không thể dập tắt khí thế cách mạng của quần chúng. Đồng chí Nguyễn Văn Lẹ (Sáu Lẹ) đã dũng cảm, kiên cường đứng ra đối chất trực diện với Phó quận Trung. Khi Tỉnh trưởng Landron đem 4 xe cam nhông chở đầy lính đến đàn áp, chúng ra tay bắt bớ và đánh đập dã man những người đi đầu. Đồng chí Nguyễn Văn Lẹ bị bắt, bị chúng tra tấn đến mức "tróc da lưng, da đầu... chết đi sống lại nhiều lần", nhưng vẫn kiên cường tố cáo tội ác của kẻ thù. Nhiều phụ nữ đã anh dũng xông vào giải cứu cho đồng chí. Cuộc đối đầu diễn ra quyết liệt, buộc chính quyền thực dân phải lùi bước.Kết quả và tổn thất của cuộc biểu tình:• Thắng lợi đạt được: Chính quyền phải chấp nhận các yêu sách quan trọng: bỏ các loại tô phụ, công lễ; giảm xâu, bỏ thuế thủy lợi; và đặc biệt là giảm thuế thân từ 5 đồng xuống còn 4 đồng 5 cắc một xuất.• Tổn thất của cách mạng: 5 đồng chí đã hy sinh (tên tuổi được ghi vào sử sách), nhiều người bị thương và hàng chục người bị bắt, trong đó có các đồng chí lãnh đạo chủ chốt như Nguyễn Văn Lẹ, Dương Hảo Học và Đoàn Văn Quý.Dù có tổn thất đau thương, cuộc biểu tình ngày 1-8-1930 là một thắng lợi chính trị to lớn. Sự kiện này không chỉ gây tiếng vang khắp Nam Kỳ mà còn làm cho chính quyền thực dân phải hoảng sợ, buộc chúng phải nhượng bộ, qua đó khẳng định niềm tin tuyệt đối của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.--------------------------------------------------------------------------------4. Ý nghĩa Lịch sử của sự ra đời Đảng bộ Càng LongSự ra đời của Đảng bộ Càng Long và cuộc đấu tranh đầu tiên do Đảng bộ lãnh đạo mang những ý nghĩa lịch sử sâu sắc:1. Là ngọn cờ tiên phong: Chi bộ An Trưởng là chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh Trà Vinh. Sự ra đời của chi bộ đã chấm dứt thời kỳ đấu tranh tự phát, mở ra giai đoạn đấu tranh có tổ chức, có đường lối rõ ràng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản tại địa phương.2. Khẳng định sức mạnh đoàn kết: Cuộc biểu tình ngày 1-8-1930 là một cuộc biểu dương lực lượng hùng hậu của liên minh công - nông và khối đại đoàn kết dân tộc. Nó chứng minh rằng khi được tổ chức và lãnh đạo chặt chẽ, nhân dân có đủ sức mạnh để buộc kẻ thù phải lùi bước và chấp nhận yêu sách.3. Tạo tiền đề và cổ vũ phong trào: Thắng lợi và khí thế của cuộc đấu tranh ở Càng Long đã trở thành, như các tài liệu lịch sử ghi nhận, một "tiếng trống" cổ vũ mạnh mẽ cho phong trào cách mạng ở các quận khác trong tỉnh Trà Vinh và lan rộng ra toàn Nam Kỳ, thúc đẩy các cuộc đấu tranh chống áp bức, bóc lột của thực dân và phong kiến.