SỨC MẠNH TUỔI TRẺ CỦA ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN TRẦN VĂN ƠN

1946 – Rời quê vào Sài Gòn học tập

Sau khi học xong tiểu học ở thị xã Mỹ Tho, năm 1946, khi mới 15 tuổi, Trần Văn Ơn theo gia đình vào Sài Gòn sinh sống. Đây là bước ngoặt quan trọng, bởi Sài Gòn lúc bấy giờ là trung tâm của phong trào đấu tranh học sinh – sinh viên. Tại đây, anh theo học tại Trường Pétrus Ký (nay là THPT Lê Hồng Phong), một ngôi trường nổi tiếng với truyền thống yêu nước. Anh tham gia phong trào học sinh yêu nước tại trường và gia nhập Hội học sinh, sinh viên Việt Nam - Nam Bộ. Anh là hội viên mật của Đoàn học sinh kháng chiến nội thành đồng thời nhận nhiệm vụ tuyên truyền, vận động học sinh trong trường tham gia vào các hoạt động chống thực dân Pháp và chính quyền thân Pháp. Anh được coi là một cột trụ của phong trào học sinh yêu nước của Trường Pétrus Ký.

1948–1949 – Tham gia phong trào học sinh yêu nước

Trong môi trường mới, Trần Văn Ơn nhanh chóng hòa mình vào các hoạt động bí mật của Tổng hội Sinh viên Sài Gòn. Anh tham gia rải truyền đơn, tổ chức mít tinh, vận động học sinh phản đối chính quyền thực dân – bù nhìn.
Nhờ sự nhiệt huyết, dũng cảm và khả năng tổ chức, ông được tín nhiệm giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong phong trào.

Ngày 18/05/49, Đội vũ trang Diệt ác Trừ gian đã thi hành án tử hình với hai tên mật vụ Nguyễn Văn Minh và Trần Tấn Phát. Thực dân Pháp và tay sai càng hốt hoảng càng hung hãn phát xít. Ngày 1/11/1949, ban lãnh đạo học sinh Cứu quốc Sài Gòn gồm 5 đồng chí là học sinh các trường Petrus Ký và Gia Long bị địch bắt. Ở trong tù mặc dù bị địch tra tấn, mọi người đều giữ vững khí tiết.

Đầu năm 1950 – Cao trào đấu tranh và sự kiện lịch sử 9/1

Trước tình hình đó, Tổng hội Sinh viên Sài Gòn phát động cuộc biểu tình lớn vào ngày 9/1/1950 nhằm đòi trả tự do cho những người bị bắt. Ngày 9/01/1950, 2000 học sinh và phụ huynh trường Petrus Ký và Gia Long kéo đến Sở Giáo dục Saigon đòi trả tự do cho 5 học sinh bị bắt. Đến 10 giờ sáng có thêm HS các trường Phước Kiến (Chợ Lớn), Taberd, .. và một số trường tư thục cũng xuống đường hỗ trợ. Cùng ngày, đồng bào đình công bãi thị, công chức không đến sở. Một phái đoàn đại biểu các đoàn thể nhân dân do luật sư Nguyễn Hữu Thọ kéo vào dinh Thủ hiến Trần Văn Hữu đưa kiến nghị đòi trả tự do cho các HS bị bắt.

Trần Văn Ơn là một trong những người trực tiếp tham gia tổ chức và dẫn dắt đoàn biểu tình. Khi cuộc tuần hành diễn ra, thực dân Pháp đã đàn áp dã man. Trần Văn Ơn đã dũng cảm đương đầu với dùi cui, che chở cho học sinh nhỏ tuổi và các nữ sinh thoát ra ngoài. Trước nguy cơ bị bắt, anh đã đạp đỗ hàng rào sắt hướng dẫn cho các bạn rút lui. Trong lúc hỗ trợ đồng đội thoát khỏi vòng vây, ông bị bắn trọng thương, trước cơn thập tử nhất sinh, anh còn nói: “Anh em kết chặt hàng ngũ, cố gắng lên,...”. Anh được đưa vào bệnh viện Chợ Rẫy để cứu chữa nhưng sau đó đã hy sinh ngay trong ngày hôm ấy, khi mới 19 tuổi.

Sau ngày hy sinh – Biểu tượng của phong trào học sinh – sinh viên

Sự ra đi của Trần Văn Ơn đã gây chấn động mạnh mẽ. Ngày 12/1/1950, lễ truy điệu anh tại Sài Gòn thu hút hơn 25.000 người, trở thành một trong những cuộc xuống đường lớn nhất của học sinh – sinh viên thời bấy giờ.
Từ đó, ngày9/1 hằng năm được chọn làm Ngày truyền thống Học sinh – Sinh viên Việt Nam, để tưởng nhớ tinh thần bất khuất của ông và các thế hệ học sinh yêu nước.

2000 – Được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Gần 50 năm sau ngày hy sinh, Ngày 23-3-2000, Trần Văn Ơn được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận sự cống hiến và tấm gương sáng ngời của anh đối với lịch sử cách mạng Việt Nam.

Ý nghĩa lịch sử và giá trị tinh thần

Cuộc đời ngắn ngủi của Trần Văn Ơn là minh chứng cho sức mạnh của tuổi trẻ Việt Nam trong những thời khắc quyết định của dân tộc. Anh không chỉ là một học sinh dũng cảm mà còn là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý chí đấu tranh vì tự do.