Sùng Dúng Lù
1. Thời kỳ kháng chiến và dẹp phỉ
Tham gia dân quân từ năm 1947, ông trở thành Xã đội trưởng Vần Chải vào năm 1959, đóng vai trò nòng cốt bảo vệ an ninh biên giới.Khi hàng chục tên phỉ nổi dậy càn quét, chiếm đóng xã, ông đã khéo léo chỉ huy dân quân bám trụ, dẫn đường cho bộ đội tiêu diệt phỉ, đồng thời kiên trì bám bản vận động người dân trở về sản xuất. []Chiến công huyền thoại: Ông đã một mình, tay không bước vào hang núi (khu vực hang Sảo Há) để thuyết phục trùm phỉ và thuộc hạ ra đầu thú, đem lại bình yên cho bản làng. 2. Sự nghiệp phát triển kinh tế và xã hộiXóa bỏ đói nghèo: Ông đi đầu đưa đồng bào Mông xuống vùng thấp khai hoang, làm ruộng lúa nước thay vì phát rẫy trên cao. Xã Vần Chải từ chỗ phải nhận cứu đói hàng năm đã trở nên tự chủ được lương thực vào năm 1963.Uy tín lớn: Ông là hạt nhân đoàn kết, tích cực vận động nhân dân định canh định cư, thay đổi tập tục canh tác và xây dựng hợp tác xã. []3. Danh hiệu và di sảnNgày 01/01/1967, ông được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.Ông từ trần năm 1999. Ngày nay, câu chuyện cảm hóa phỉ của ông được lưu truyền như một huyền thoại, và gia đình ông hiện vẫn sinh sống tại xã Vần Chải – nơi được biết đến là một phần của Công viên Địa chất Toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn



