SÙNG DÚNG LÙ – NGƯỜI XÃ ĐỘI TRƯỞNG MỘT MÌNH VÀO HANG ĐÁ THUYẾT PHỤC TRÙM PH

Giữa miền đá xám vùng cao Đồng Văn, nơi những bản làng người Mông nằm cheo leo giữa núi non hiểm trở, có một người cán bộ dân quân đã dành nhiều năm cuộc đời để bảo vệ sự bình yên của quê hương. Ông không chỉ cầm súng chống lại các toán phỉ mà còn từng một mình bước vào hang đá, đối diện với tên trùm phỉ nguy hiểm để thuyết phục hắn buông súng.

Người ấy là Sùng Dúng Lù, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sùng Dúng Lù sinh năm 1923, dân tộc Mông, quê ở xã Vần Chải, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang. Năm 1947, giữa những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tham gia lực lượng dân quân.

Cuộc sống nơi vùng cao biên giới khi ấy đầy bất ổn. Các toán phỉ thường xuyên hoạt động, cướp bóc, giết người và chống phá chính quyền. Trong hoàn cảnh đó, Sùng Dúng Lù cùng dân quân địa phương bám bản, bảo vệ nhân dân, tham gia tiễu phỉ và giữ gìn an ninh.

Đến năm 1959, ông đảm nhiệm cương vị Xã đội trưởng xã Vần Chải.

Một trong những việc đầu tiên ông chú trọng là củng cố lực lượng dân quân. Từ một đội dân quân chỉ có 18 người, dưới sự vận động và tổ chức của ông, lực lượng phát triển lên 47 người, được huấn luyện quân sự, giáo dục chính trị và duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Nhưng thử thách lớn nhanh chóng xuất hiện.

Tháng 11-1959, một toán gồm 38 tên phỉ kéo vào Vần Chải. Chúng giết người, cướp của, tuyên truyền xuyên tạc chính sách của chính quyền và tìm cách khống chế địa phương.

Nỗi sợ hãi bao trùm các bản. Nhiều gia đình phải bỏ nhà chạy vào rừng.

Trong lúc ấy, Sùng Dúng Lù cùng một số dân quân quyết định ở lại bám địa bàn.

Ông bí mật theo dõi hoạt động của toán phỉ, tìm cách vượt khỏi sự kiểm soát của chúng để lên huyện báo cáo tình hình. Sau đó, chính Sùng Dúng Lù dẫn đường đưa bộ đội trở về Vần Chải, phối hợp cùng dân quân truy quét toán phỉ.

Khi tình hình tạm ổn, ông lại vào rừng tìm những gia đình đang lẩn trốn, giải thích và vận động bà con trở về bản tiếp tục làm ăn.

Tuy nhiên, tên cầm đầu Vàng Vạn Ly đã trốn thoát.

Ly tiếp tục lén lút hoạt động và trở thành mối đe dọa đối với cuộc sống của người dân. Huyện đội giao cho Sùng Dúng Lù nhiệm vụ truy tìm tên trùm phỉ này.

Suốt nửa tháng, ông len lỏi qua núi rừng, lần theo từng dấu vết.

Nhưng thay vì chỉ tìm cách sử dụng vũ lực, Sùng Dúng Lù chọn thêm một con đường khác.

Ông tìm gặp vợ và con dâu của Vàng Vạn Ly, kiên trì giải thích chính sách của Đảng và Nhà nước, phân tích để họ hiểu rằng tiếp tục chống đối chỉ khiến gia đình và bản làng thêm đau khổ.

Từ những cuộc vận động ấy, ông dần xác định được nơi Ly đang ẩn náu: một hang đá trên núi Sảo Há.

Lực lượng dân quân nhanh chóng bao vây hang.

Hoàn toàn có thể tổ chức tiến công, nhưng Sùng Dúng Lù quyết định thử một cách ít đổ máu hơn.

Ông nói với đồng đội ở bên ngoài rồi một mình bước vào hang đá.

Bên trong là tên trùm phỉ đang có vũ khí trong tay.

Ban đầu, Vàng Vạn Ly rất ngoan cố, thậm chí có ý định giết ông. Nhưng Sùng Dúng Lù vẫn bình tĩnh. Không bỏ chạy, cũng không dùng lời đe dọa, ông kiên trì phân tích phải trái, giải thích chính sách và chỉ ra con đường trở về.

Cuộc đối thoại giữa hai con người giữa hang núi kéo dài trong căng thẳng.

Cuối cùng, sự bình tĩnh và những lời thuyết phục của người xã đội trưởng đã có kết quả.

Vàng Vạn Ly đồng ý ra hàng.

Không chỉ một mình Ly, ba người khác cũng theo hắn bước ra khỏi hang, giao nộp 7 khẩu súng trường cùng một số đạn dược.

Một cuộc đối đầu tưởng như phải kết thúc bằng tiếng súng đã được giải quyết bằng lòng dũng cảm và khả năng vận động con người.

Sau khi toán phỉ bị giải quyết, những gia đình từng phải chạy vào rừng lần lượt trở về. Bản làng Vần Chải lại có tiếng nói cười, người dân yên tâm lao động sản xuất.

Nhưng câu chuyện về Sùng Dúng Lù không dừng lại ở việc giữ súng bảo vệ bản.

Ông hiểu rằng muốn vùng cao thực sự ổn định thì đời sống của người dân phải được cải thiện.

Vì vậy, chính người xã đội trưởng ấy lại đi đầu trong vận động đồng bào định canh, định cư, đưa một bộ phận người Mông xuống vùng thấp sản xuất và học hỏi kinh nghiệm canh tác để nâng cao năng suất lúa.

Ông không chỉ vận động bằng lời nói mà tự mình làm trước để bà con nhìn thấy kết quả.

Những thay đổi dần xuất hiện trên ruộng nương.

Đời sống nhân dân Vần Chải từng bước được cải thiện. Theo tư liệu, trước năm 1963, mỗi năm xã phải mua hơn 6 tấn thóc của Nhà nước để cứu đói. Sau những chuyển biến trong sản xuất, tình trạng ấy từng bước được khắc phục.

Từ một người dân quân tham gia cách mạng năm 1947, Sùng Dúng Lù trở thành người xã đội trưởng có uy tín đối với đồng bào. Trong ông hội tụ hai phẩm chất tưởng như đối lập: kiên quyết trước kẻ chống phá nhưng kiên trì thuyết phục khi còn cơ hội đưa con người trở về.

Với những đóng góp trong chiến đấu, xây dựng dân quân và bảo vệ địa bàn biên giới, Sùng Dúng Lù được tặng nhiều phần thưởng, trong đó có Huân chương Chiến công hạng Ba.

Ngày 1-1-1967, ông được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Giữa những chiến công của người xã đội trưởng vùng cao, có lẽ hình ảnh đáng nhớ nhất vẫn là khoảnh khắc ông một mình bước vào hang đá Sảo Há.

Ông bước vào nơi ấy không chỉ bằng lòng can đảm của một người chiến sĩ.

Ông còn mang theo niềm tin rằng có những cuộc chiến thắng không nhất thiết phải kết thúc bằng tiếng súng; đôi khi, lòng dũng cảm lớn nhất chính là dám đối diện với đối phương và mở cho họ một con đường trở về.