Sùng Phái Sinh – người thắp lửa cách mạng trên đỉnh trời Tây Bắc

Câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân người Mông của Pú Nhung

Giữa những dãy núi trùng điệp của Tây Bắc, có một vùng đất mà mỗi tên bản, tên núi dường như đều gắn với một câu chuyện về lòng yêu nước.

Pú Nhung, vùng đất thuộc huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên ngày nay, từng là một trong những căn cứ cách mạng quan trọng ở vùng Tây Bắc. Đây cũng là quê hương của Vừ A Dính và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Sùng Phái Sinh. (Dien Bien Province Portal)

Sùng Phái Sinh sinh năm 1915, là người dân tộc Mông. Ông lớn lên giữa núi rừng, trong một thời kỳ mà đồng bào vùng cao phải chịu nhiều áp bức, cuộc sống nghèo khó và chiến tranh ngày càng lan rộng.

Không được học hành bài bản, nhưng ông có một thứ mà những người xung quanh đặc biệt tin tưởng:

Uy tín.

Và chính uy tín ấy đã giúp ông trở thành một trong những người đầu tiên thắp lên ngọn lửa cách mạng ở Pú Nhung.

Người con của núi rừng Pú Nhung

Pú Nhung nằm giữa địa hình núi non hiểm trở của Tuần Giáo.

Ngày nay, nơi đây thuộc tỉnh Điện Biên; trước đây vùng đất này thuộc tỉnh Lai Châu.

Nhưng vào những năm kháng chiến chống Pháp, Pú Nhung là một vùng đất đầy thử thách.

Quân Pháp tìm cách kiểm soát các bản làng.

Chúng càn quét, đốt phá nhà cửa, phá nương rẫy, bắt người dân đi lính và tìm cách chia rẽ đồng bào các dân tộc.

Nhân dân phải nhiều lần chạy lên rừng để tránh giặc.

Nhưng chạy mãi không thể là cách sống.

Muốn bảo vệ bản làng, phải có tổ chức.

Muốn có tổ chức, phải có người đứng ra tập hợp nhân dân.

Và trong những ngày tháng ấy, cái tên Sùng Phái Sinh ngày càng trở nên quen thuộc với người dân Pú Nhung.

Khi ngọn lửa cách mạng bắt đầu cháy

Khoảng năm 1949, phong trào cách mạng bắt đầu được xây dựng ở Pú Nhung.

Sùng Phái Sinh là một trong những người đầu tiên bí mật liên lạc với cán bộ, tuyên truyền và vận động đồng bào tham gia cách mạng. Ông cùng những người khác xây dựng cơ sở, vận động nhân dân nuôi giấu cán bộ và bảo vệ phong trào. (Tỉnh ủy Lai Châu)

Đó là một công việc không hề dễ dàng.

Bởi chỉ cần một người bị phát hiện, cả gia đình hoặc cả bản có thể bị liên lụy.

Người dân phải sống trong cảnh vừa sản xuất, vừa cảnh giác.

Nhưng Sùng Phái Sinh vẫn kiên trì.

Ông đi từ bản này sang bản khác.

Nói chuyện với người dân.

Giải thích cho họ hiểu vì sao phải đoàn kết.

Vận động thanh niên tham gia du kích.

Vận động người dân bảo vệ cán bộ.

Và từng bước biến Pú Nhung thành một căn cứ cách mạng ở vùng cao.

Đội du kích Pú Nhung

Cuối năm 1949, chính quyền kháng chiến ở Pú Nhung được xây dựng. Đầu năm 1950, đội du kích xã Pú Nhung ra đời.

Những người đầu tiên chỉ có vài chiến sĩ.

Trong số đó có Sùng Phái Sinh.

Ông trở thành đội trưởng.

Từ một nhóm nhỏ, đội du kích bắt đầu hoạt động giữa núi rừng.

Vũ khí của họ rất thiếu thốn.

Có khi chỉ là cung nỏ, tên thuốc độc, bẫy đá và những khẩu súng tự tạo. (Dien Bien Province Portal)

Nhưng họ có một lợi thế lớn:

Họ hiểu núi rừng và có nhân dân đứng phía sau.

Sùng Phái Sinh biết cách tận dụng địa hình.

Ông không đưa du kích đối đầu trực diện với lực lượng mạnh hơn.

Ông chọn cách đánh phù hợp với điều kiện của mình:

lấy ít đánh nhiều, dựa vào địa hình, bất ngờ xuất hiện rồi nhanh chóng rút vào rừng.

Những cách đánh ấy khiến quân địch nhiều lần gặp khó khăn.

Một người đội trưởng biết dùng núi rừng làm đồng minh

Với Sùng Phái Sinh, núi rừng không chỉ là nơi sinh sống.

Nó còn là một người bạn chiến đấu.

Ông biết con đường nào có thể đi.

Biết khe núi nào có thể ẩn quân.

Biết nơi nào có thể phục kích.

Biết lúc nào nên đánh và lúc nào phải rút.

Đội du kích Pú Nhung nhờ đó có thể gây tổn thất cho đối phương ngay cả khi vũ khí rất thô sơ.

Tài liệu của tỉnh Điện Biên ghi nhận đội du kích dưới sự chỉ huy của Sùng Phái Sinh từng chiến đấu tại các đồn Bản Chăn và Phiêng Pi, gây nhiều tiếng vang trong vùng. (Dien Bien Province Portal)

Nhưng điều khiến ông được nhớ đến không chỉ là khả năng chiến đấu.

Mà là khả năng giữ được lòng dân.

Khi một già làng, một đội trưởng trở thành chỗ dựa

Sùng Phái Sinh hiểu rằng không thể chỉ dựa vào những người cầm súng.

Muốn phong trào tồn tại, phải có lương thực.

Phải có cơ sở.

Phải có người đưa tin.

Phải có nơi trú ẩn.

Phải có người chăm sóc thương binh.

Và quan trọng nhất, phải có niềm tin.

Ông đã vận động nhân dân xây dựng cơ sở cách mạng ở nhiều bản.

Theo tư liệu của Báo Điện Biên Phủ, ông góp phần xây dựng cơ sở ở 16 bản, đồng thời tổ chức 50 tổ sản xuất lương thực, thực phẩm, vừa giúp dân chống đói vừa cung cấp cho bộ đội. (Dien Bien TV)

Đó là một chiến công ít khi được kể bằng tiếng súng.

Nhưng nếu không có những hạt ngô, hạt gạo ấy, những người lính trên chiến trường cũng khó có thể chiến đấu lâu dài.

Sùng Phái Sinh hiểu rằng bảo vệ cách mạng trước hết là phải bảo vệ cuộc sống của nhân dân.

Những cuộc càn quét

Năm 1951, quân Pháp liên tục tổ chức những cuộc càn quét vào Pú Nhung.

Có cuộc lên tới hàng trăm quân.

Đối phương có vũ khí mạnh hơn rất nhiều.

Trong khi du kích Pú Nhung chỉ có vũ khí thô sơ.

Nhưng họ không khuất phục.

Du kích dựa vào núi rừng, bố trí trận địa và đánh trả.

Những cuộc càn quét bị chặn lại.

Người dân được bảo vệ.

Căn cứ cách mạng được giữ vững.

Và sau mỗi trận đánh, niềm tin của nhân dân vào lực lượng cách mạng lại lớn hơn.

Đó chính là điều mà Sùng Phái Sinh mong muốn.

Không để ngọn lửa cách mạng tắt giữa núi rừng.

Trận đánh không cần một viên đạn

Có một câu chuyện rất đặc biệt về Sùng Phái Sinh.

Cuối năm 1952, bộ đội chủ lực phối hợp với du kích Pú Nhung bao vây đồn Tuần Giáo.

Trong tình thế ấy, Sùng Phái Sinh trực tiếp làm công tác địch vận.

Thay vì chỉ dùng súng, ông tìm cách thuyết phục binh lính trong đồn.

Kết quả, 25 tên địch ra đầu hàng.

Đồn được giải quyết mà không cần phải nổ súng. (Dien Bien TV)

Đó là một chiến thắng rất khác.

Không có tiếng súng.

Không có cuộc xung phong.

Nhưng vẫn có một kết quả quan trọng:

đối phương buông vũ khí.

Và điều ấy cho thấy Sùng Phái Sinh không chỉ là một người chỉ huy du kích gan dạ.

Ông còn biết sử dụng lòng người như một phương thức chiến đấu.

Sau khi đồn Tuần Giáo thất thủ

Nhưng nhiệm vụ chưa kết thúc.

Sau khi một số binh lính đầu hàng, lực lượng du kích tiếp tục truy tìm những kẻ còn lại.

Họ bắt được một lính Pháp và buộc người này chỉ nơi cất giấu vũ khí.

Kết quả, du kích thu được khoảng 60 khẩu súng cùng nhiều đạn dược. (Dien Bien TV)

Đối với một đội du kích vùng cao, đó là một nguồn vũ khí rất lớn.

Những khẩu súng ấy sau đó có thể được sử dụng để trang bị cho lực lượng.

Và như vậy, một trận đánh không cần nổ súng lại đem về cho du kích một chiến lợi phẩm rất quan trọng.

Trận phục kích trên đường núi

Năm 1953, Sùng Phái Sinh tiếp tục chỉ huy lực lượng du kích.

Khi biết một số đơn vị Pháp từ Nà Sản di chuyển bằng đường bộ lên Lai Châu để tăng viện, du kích Pú Nhung bí mật tổ chức phục kích.

Địa hình núi rừng lại trở thành lợi thế.

Khi đoàn quân lọt vào vị trí phục kích, du kích nổ súng.

Khoảng 20 quân địch bị tiêu diệt theo tư liệu của Báo Điện Biên Phủ. (Dien Bien TV)

Những chiến công như vậy làm cho cái tên Sùng Phái Sinh ngày càng nổi tiếng trên vùng rẻo cao.

Người thắp lửa không chỉ biết đánh giặc

Nhưng có lẽ nếu chỉ kể những con số về trận đánh thì vẫn chưa thể nói hết về Sùng Phái Sinh.

Điều quan trọng hơn là trong những năm hoạt động, ông luôn chú trọng xây dựng cơ sở cách mạng và bảo vệ sự đoàn kết giữa các dân tộc.

Quân Pháp và lực lượng tay sai tìm cách chia rẽ các dân tộc Tây Bắc.

Họ muốn biến sự khác biệt về dân tộc, phong tục và địa bàn thành những bức tường ngăn cách.

Sùng Phái Sinh làm điều ngược lại.

Ông vận động đồng bào đoàn kết.

Ông bảo vệ cán bộ.

Ông giúp dân sản xuất.

Ông xây dựng lực lượng.

Và ông chứng minh bằng chính hành động của mình rằng:

Người Mông, người Thái và các dân tộc khác ở Tây Bắc có thể cùng đứng dưới một ngọn cờ để bảo vệ quê hương.

Pú Nhung – mảnh đất của những người không chịu khuất phục

Pú Nhung sau này được biết đến như một vùng đất giàu truyền thống cách mạng.

Đây là quê hương của Vừ A Dính, người thiếu niên Mông làm liên lạc cho cách mạng và hy sinh khi mới 15 tuổi.

Đây cũng là quê hương của Sùng Phái Sinh.

Hai người thuộc hai thế hệ khác nhau.

Một người là thiếu niên.

Một người là người chỉ huy.

Nhưng họ gặp nhau ở một điểm:

Đều không khuất phục trước quân xâm lược.

Pú Nhung vì thế trở thành một địa danh đặc biệt trong lịch sử kháng chiến ở Tây Bắc. (Dien Bien Province Portal)

Người Xã đội trưởng của Pú Nhung

Khi được ghi nhận công lao, Sùng Phái Sinh đang giữ chức Xã đội trưởng xã Pú Nhung.

Ông đã đi một chặng đường dài:

Từ một người con của núi rừng Mông…

đến người vận động đồng bào…

đến chiến sĩ đầu tiên của đội du kích…

đến đội trưởng…

và cuối cùng là Xã đội trưởng.

Nhưng dù giữ chức vụ nào, ông vẫn gắn bó với bản làng.

Ông không rời nhân dân.

Không đứng ngoài cuộc sống của dân.

Không chỉ ra lệnh từ xa.

Ông trực tiếp đi vận động.

Trực tiếp chiến đấu.

Trực tiếp xây dựng cơ sở.

Và trực tiếp chịu hiểm nguy cùng đồng bào.

Ngày được phong Anh hùng

Những đóng góp của Sùng Phái Sinh được Nhà nước ghi nhận.

Ngày 7 tháng 5 năm 1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định tặng ông Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi ấy ông đang là Xã đội trưởng xã Pú Nhung. (Dien Bien TV)

Đó là một phần thưởng lớn.

Nhưng nếu nhìn lại con đường ông đã đi, có lẽ danh hiệu ấy không chỉ dành cho một cá nhân.

Nó còn phản ánh sức mạnh của cả một vùng đất.

Bởi phía sau Sùng Phái Sinh là những người dân Pú Nhung đã nuôi giấu cán bộ, cung cấp lương thực, tham gia du kích và bảo vệ căn cứ.

Phía sau ông là những người Mông đã cùng các dân tộc anh em đứng lên.

Và phía sau mỗi chiến công của đội du kích là cả một mạng lưới nhân dân.

Vì sao người ta gọi ông là “người thắp lửa”?

Tên gọi ấy rất đẹp.

Người thắp lửa cách mạng trên đỉnh trời Tây Bắc.

Bởi Sùng Phái Sinh không chỉ chiến đấu khi ngọn lửa đã cháy.

Ông góp phần làm cho ngọn lửa ấy được nhóm lên.

Khi phong trào còn yếu, ông vận động nhân dân.

Khi lực lượng còn ít, ông xây dựng du kích.

Khi vũ khí còn thiếu, ông tìm cách tận dụng địa hình và sức dân.

Khi địch tìm cách chia rẽ, ông vận động đoàn kết.

Khi nhân dân đói, ông tổ chức sản xuất.

Khi cán bộ gặp nguy hiểm, ông bảo vệ.

Và khi quân địch tiến vào, ông đứng ra chỉ huy chiến đấu.

Đó chính là cách một ngọn lửa nhỏ trở thành một phong trào lớn.

Một bài học vượt qua thời gian

Câu chuyện của Sùng Phái Sinh không chỉ thuộc về chiến tranh.

Nó còn nói về một điều rất gần gũi với cuộc sống hôm nay:

Một cộng đồng chỉ thực sự mạnh khi có những người biết đứng ra gánh trách nhiệm.

Sùng Phái Sinh không phải người có điều kiện đặc biệt.

Ông không được học hành nhiều.

Ông cũng không bắt đầu với một lực lượng lớn.

Nhưng ông có niềm tin.

Có uy tín.

Có sự kiên trì.

Và quan trọng nhất là ông biết đặt lợi ích của cộng đồng lên trên lợi ích của bản thân.

Đó là lý do tại sao câu chuyện về ông vẫn được các thế hệ ở Pú Nhung nhắc lại.

Lời kết

Sùng Phái Sinh sinh năm 1915, là người dân tộc Mông, quê ở Pú Nhung, Tuần Giáo, vùng đất nay thuộc tỉnh Điện Biên.

Ông đã dành những năm tháng quan trọng nhất của cuộc đời cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Ông là một trong những người đầu tiên xây dựng đội du kích Pú Nhung.

Là người đội trưởng biết dựa vào núi rừng để đánh giặc.

Là người vận động đồng bào xây dựng cơ sở cách mạng.

Là người biết dùng cả súng và lời nói để chiến đấu.

Và là người giữ cho phong trào cách mạng không tắt giữa vùng cao Tây Bắc. (Dien Bien TV)

Ngày 7/5/1956, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Ba. (Dien Bien TV)

Ngày nay, ở Điện Biên có con đường mang tên Sùng Phái Sinh.

Nhưng có lẽ con đường đẹp nhất mang tên ông không nằm trên bản đồ.

Nó nằm trong ký ức của Pú Nhung.

Đó là con đường từ một bản làng nghèo giữa núi rừng trở thành căn cứ cách mạng.

Con đường mà những người Mông năm xưa đã đi bằng đôi chân trần, bằng những chiếc cung nỏ, bằng những hạt ngô, hạt gạo và bằng lòng tin vào ngày mai.

Và ở giữa con đường ấy là hình ảnh một người con của núi rừng:

Sùng Phái Sinh – người đội trưởng du kích Pú Nhung, người Xã đội trưởng của vùng cao, người đã dùng cả lòng dũng cảm và uy tín của mình để giữ lửa cách mạng giữa đại ngàn Tây Bắc.

Ông không để ngọn lửa ấy tắt.
Và vì thế, tên ông vẫn còn sáng giữa núi rừng Pú Nhung.