Súng phòng không 12,7mm với anh hùng, liệt sĩ Trần Phước Yên

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Tây Nguyên là địa bàn chiến lược quan trọng của chiến trường miền Nam, là một trong những trọng điểm ác liệt của cuộc chiến. Mỹ - ngụy đã xây dựng ở đây một hệ thống dày đặc những căn cứ, đồn bốt, kho tàng vũ khí, sân bay và đưa lên một lực lượng lớn các đơn vị thiện chiến bậc nhất. Trong quá trình tác chiến, Mỹ - ngụy còn sử dụng cả “pháo đài bay” B-52 xuất phát từ các căn cứ của quân đồng minh ở nước ngoài yểm trợ cho bộ binh. Chiến trường Tây Nguyên trở thành một trong những chiến trường trọng điểm của cuộc chiến, nhất là thời điểm Mỹ áp dụng chiến lược “Chiến tranh cục bộ” với chủ trương “tìm diệt” chủ lực Quân giải phóng. Trang bị của Bộ đội Tây Nguyên chủ yếu là vũ khí bộ binh cùng với hỏa lực phòng không hạng nhẹ như súng máy 12,7mm. Với tinh quả cảm, quân và dân Tây Nguyên đã đối chọi với quân viễn chinh Mỹ và trang bị hiện đại bậc nhất thế giới với các loại máy bay tiên kích F-15, F-16, các loại trực thăng vũ trang và các loại pháo từ 105mm đến 155mm.
Khẩu đội súng phòng không 12,7mm do đồng chí Trần Phước Yên (người hàng sau) là khẩu đội trưởng đang chiến đấu trong chiến dịch Bắc Tây Nguyên 1972. Ảnh tư liệu BTQĐ3. Đại đội 42 thuộc Tiểu đoàn 30 là một trong những đơn vị tiền thân của Trung đoàn Pháo binh 40 (trung đoàn pháo hỗn hợp đầu tiên của Mặt trận Tây Nguyên), trang bị chủ yếu là hỏa lực súng phòng không 12,7mm. Trong đội hình trung đoàn, Đại đội 42 đã phối hợp nhịp nhàng với các đơn vị, di chuyển đội hình chiến đấu trên nhiều địa bàn từ phía Bắc cho tới phía Nam Tây Nguyên với những chiến dịch như Đức Lập ở phía Nam Đắc Lắc, Đắc Siêng và Ngọc Tô Ba - Ngọc Rinh Rua ở Kon Tum. Trong biên chế của Đại đội 42 có Trần Phước Yên, sinh năm 1947 (Thạch Hóa, Tuyên Hóa, Quảng Bình), nhập ngũ năm 1965. Từ cuối năm 1965 đến năm 1972, anh chiến đấu ở chiến trường Tây Nguyên, được đồng đội đánh giá là người dũng cảm, mưu trí, đã góp phần tích cực cùng khẩu đội cao xạ bắn rơi 35 máy bay Mỹ. Đầu năm 1969, khẩu đội của Trần Phước Yên làm nhiệm vụ chi viện bộ binh vây ép địch tại Plây Cần. Mặc dù bị máy bay địch đánh phá ác liệt, anh bình tĩnh động viên đơn vị giữ vững quyết tâm đánh địch. Có lần bị thương, anh vẫn chiến đấu, trực tiếp bắn rơi 3 máy bay địch. Trong chiến dịch này, khẩu đội của Trần Phước Yên đã bắn rơi 9 máy bay, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chi viện cho bộ binh chiến đấu.
Súng 12,7mm gắn với thành tích của anh hùng, liệt sĩ Trần Phước Yên được trưng bày tại Bảo tàng Quân đoàn 3. Ảnh BTQĐ3. Trận đánh quân địch đổ bộ đường không tại ngã ba Đắc Song ngày 2 tháng 11 năm 1969, lúc máy bay xuống thấp thăm dò, Trần Phước Yên kiên trì giữ bí mật, tạo thế bất ngờ. Khi chiếc máy bay thứ nhất hạ cánh, chiếc thứ 2 xuống cách mặt đất khoảng 6 mét, Trần Phước Yên bắn loạt đạn đầu hạ chiếc thứ hai rồi cùng đơn vị bắn cháy chiếc thứ nhất. Sau đó, hơn 30 máy bay đến đánh phá để cứu phi công và đồng bọn, anh cùng đơn vị chiến đấu dũng cảm bắn rơi 5 chiếc, riêng anh được ghi nhận đã bắn rơi 4 chiếc. Trong chiến dịch Đắc Siêng tháng 4 năm 1970, anh là khẩu đội phó, đã thay thế khẩu đội trưởng chỉ huy khẩu đội chiến đấu, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Có trận trực tiếp làm pháo thủ số 1, bắn rơi 2 máy bay Mỹ. Ngày 24 tháng 4 năm 1972, chiến dịch Bắc Tây Nguyên kết thúc thắng lợi, chưa đầy một tháng sau ngày 19 tháng 5 năm 1972, Trần Phước Yên được Chính phủ Cách mạng lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.
Hướng dẫn viên Bảo tàng Quân đoàn 3 giới thiệu hiện vật súng máy phòng không 12,7mm cho chiến sỹ tham quan. Ảnh BTQĐ3. Khẩu đội của Trần Phước Yên đã được tặng thưởng nhiều huân huy chương các loại, riêng đồng chí được tặng thưởng 2 Huân chương chiến công giải phóng hạng Nhì, 1 Huân chương chiến công giải phóng hạng Ba, 1 lần được tặng danh hiệu “Chiến sỹ thi đua”, 7 lần được tặng danh hiệu “Dũng sỹ diệt Mỹ”. Khi chiến dịch giải phóng Đắc Tô - Tân Cảnh đang giành được những thắng lợi quyết định thì cũng là lúc Trần Phước Yên anh dũng hy sinh. Khẩu súng máy phòng không 12,7mm gắn với thành tích của anh hùng, liệt sĩ Trần Phước Yên hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Quân đoàn 3 là vũ khí được trang bị cho Đại đội 42 từ năm 1966. Hình ảnh chiến đấu của đồng chí Trần Phước Yên cùng khẩu đội súng phòng không 12,7mm được giới thiệu tại Bảo tàng Quân đoàn là một trong những nội dung có ý nghĩa sâu sắc về giáo dục tinh thần chiến đấu dũng cảm, ý chí kiên cường của Bộ đội chủ lực Tây Nguyên - tiền thân của Quân đoàn 3./.Danh Hiệp - Bảo tàng Quân đoàn 3