Sương mù đỏ trên đỉnh Hàm Rồng
Tháng 2 năm 1979, sương mù Sa Pa không còn mang vẻ thơ mộng vốn có mà đặc quánh mùi thuốc súng và khói lửa bốc lên từ những vách đá. Giữa cái lạnh thấu xương của vùng cao, những chàng trai, cô gái người Mông, người Dao đã gác lại những mùa lễ hội, tay cầm súng, tay kíp mìn, biến những hang đá, rừng tống quán sủi thành những chiến hào bất khả xâm phạm để bảo vệ cửa ngõ phía Tây của tỉnh.
Sáng ngày 17 tháng 2, khi tiếng pháo gầm vang từ phía biên giới Lào Cai dội về, cả thị trấn Sa Pa rung chuyển. Địch dùng một cánh quân lớn đánh thọc sâu hòng chiếm lấy thị trấn và cắt đứt đường sang Lai Châu. Đơn vị dân quân chúng tôi được lệnh chốt giữ các lối mòn quanh chân núi Hàm Rồng và khu vực tu viện cổ.
Tôi nhớ nhất là cậu bạn thân tên là Giàng A Sáng. Sáng là người thổi khèn hay nhất bản, đôi tay cậu ấy vốn chỉ quen dắt ngựa, tỉa ngô trên nương rẫy. Khi giặc tràn vào thung lũng, Sáng nhìn lên đỉnh Fansipan mờ sương, nói chắc nịch: "Phềnh à, cái núi của mình cao thế kia, không để chân giặc giẫm lên đâu. Mình có mìn, có bẫy đá, mình sẽ bắt chúng nó phải trả giá!".
Suốt ba ngày đêm bám trụ trong các hốc đá, chúng tôi lợi dụng sương mù dày đặc để đánh tỉa, khiến quân địch hoang mang không biết bộ đội ta ở đâu. Sáng rất mưu trí, cậu ấy tự chế ra những bẫy đá trên cao, đợi khi địch bò lên vách đá là chặt dây cho đá lăn xuống. Tiếng đá va vào nhau rầm rầm hòa cùng tiếng súng AK vang động cả thung lũng Mường Hoa.
Trong một trận đánh giáp lá cà tại khu vực đèo Trạm Tôn, Sáng đã một mình cầm súng máy thu hút hỏa lực địch để đơn vị kịp thời chuyển những người già, trẻ nhỏ sơ tán sang phía Bình Lư. Một quả đạn cối của địch nổ ngay sát cửa hang nơi Sáng đang bám trụ. Khi tôi lao đến, Sáng chỉ kịp đưa cho tôi chiếc khèn đã bị vỡ một nửa, thều thào: "Giữ lấy... sau này... thổi cho bản mình nghe... bảo mọi người... mình không sợ...".
Sáng ngã xuống giữa lúc màn sương mù Sa Pa đang nhuộm một màu đỏ rực từ ánh lửa chiến tranh. Cậu ấy đã nằm lại dưới chân núi Hàm Rồng, nơi những cành hoa đào rừng bắt đầu tàn tạ vì bão đạn.
Hòa bình trở lại, Sa Pa lại là điểm đến của du khách muôn phương. Nhưng với tôi, mỗi khi sương mù phủ kín thị trấn, tôi lại như thấy dáng hình của Sáng và những người đồng đội năm xưa đang ẩn hiện giữa làn sương, canh giữ sự bình yên cho từng nóc nhà người Mông, người Dao trên đỉnh núi cao này.
