Ta đã về đây, Hà Nội ơi
Từ thành phố mang tên Bác, chúng tôi có dịp ngồi với Đại tá Nguyễn Như Thiện, nghe ông kể câu chuyện của Thủ đô tháng 10 lịch sử. Dù đã bước sang tuổi 93, nhưng giọng nói của ông - người con Hà Nội, vẫn nhẹ nhàng, khiến chúng tôi như thấy được hình ảnh chàng trai hào hoa của đất Hà Thành năm xưa.
Ông Thiện sinh ra và lớn lên ở xã Gia Viễn, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông (nay là TP Hà Nội). Trước Cách mạng tháng Tám 1945, khi chưa đầy 14 tuổi, ông đã nhiều lần cùng cán bộ, chiến sĩ vượt dòng sông Đáy, tham gia đánh Pháp ở huyện Mỹ Đức, Hà Nội. Năm 1950, ông được cử đi học lớp chỉ huy cấp trung đội và đại đội hơn 18 tháng ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Năm 1951, khi cùng đồng đội về nước, ông được Đại tướng Nguyễn Chí Thanh (lúc bấy giờ là Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam) dặn dò: “Các đồng chí đi học về rồi, giờ đi chiến đấu nhé”. Từ đó, ông trở thành chiến sĩ của Trung đoàn Thủ đô, Đại đoàn 308.
Nhớ lại những ngày cùng đơn vị về tiếp quản Thủ đô, ông Thiện kể: “Đại đoàn 308 lúc ấy đứng chân ở Bắc Giang, trước ngày về tiếp quản Thủ đô có phóng viên đến chụp hình kỷ niệm. Đơn vị xếp hàng chỉnh tề, gương mặt rạng ngời chụp những tấm hình rất đẹp”. Ngày 10-10-1954, những bước chân của đại đoàn quân tiến vào Thủ đô theo 3 hướng, dẫn đầu là Trung đoàn Thủ đô, tiếp theo là Trung đoàn 36, Trung đoàn 88. Những chiến sĩ bộ binh của Trung đoàn Thủ đô, dẫn đầu là Trung đoàn trưởng Nguyễn Quốc Trị, đi qua các tuyến đường Kim Mã, Nguyễn Thái Học, Cửa Nam, Hàng Bông, Hàng Đào, Hàng Ngang… rồi vào đóng trong Thành cổ Hà Nội. “Bộ đội về, bà con ùa ra kín khắp các tuyến đường, giữa rừng cờ hoa. Cả Hà Nội ngập tràn niềm vui giải phóng...”, ông Thiện nhớ lại.
Đúng 15 giờ, còi Nhà hát Lớn nổi lên một hồi dài, các đơn vị quân đội và người dân Thủ đô dự lễ chào cờ. Ngày 10-10 cũng là ngày đặc biệt trong trái tim ông - ngày ông gặp lại người bạn đời ngày đêm mong nhớ. Kể về người vợ quá cố, NSND Trần Thị Tuyết, ông Thiện trầm ngâm nhìn vào cây đàn kỷ vật: “Bà nhà tôi đi nay đã gần 4 năm rồi”. Bà Tuyết bằng tuổi với ông, là “thanh mai trúc mã”. Khi Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp cũng là lúc ông ở lại Thủ đô chiến đấu, bà cùng gia đình đi tản cư. Chờ đợi 8 năm trời, khi đơn vị ông về tiếp quản Thủ đô, hai ông bà mới được gặp lại nhau. Bà Trần Thị Tuyết cũng là người hiếm hoi trong lĩnh vực ngâm thơ nước ta được phong tặng danh hiệu NSND (năm 2016). Bà đến với nghề ngâm thơ từ năm 1957 và được công chúng biết tới qua chương trình “Tiếng thơ” của Đài Tiếng nói Việt Nam.
