Tạ Lưu – Người thầy thuốc trên tuyến lửa Trường Sơn

Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Thầy thuốc Ưu tú Tạ Lưu, nguyên Viện trưởng Viện Quân y 110 (Quân khu 1), là một trong những gương mặt tiêu biểu của ngành quân y Việt Nam trên tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn. Sinh năm 1931 tại Bắc Ninh, từ sớm ông đã tham gia phong trào thanh niên cứu quốc ở địa phương. Năm 1947, ông được cử đi học y tá và bắt đầu bước vào con đường phục vụ quân đội. Sau đó, ông lần lượt tham gia nhiều chiến dịch lớn như Trung Lào và Điện Biên Phủ, tích lũy kinh nghiệm quý báu trong công tác cứu chữa thương binh ngay giữa chiến trường ác liệt. Sau hòa bình, ông công tác tại Viện Quân y 108 và tiếp tục được đào tạo bác sĩ chuyên tu để đáp ứng yêu cầu kháng chiến chống Mỹ. Cuối năm 1965, sau khi tốt nghiệp Học viện Quân y, bác sĩ Tạ Lưu được bổ nhiệm làm Phó đội trưởng Đội Điều trị 14 thuộc Binh trạm 12, Bộ Tư lệnh Trường Sơn, đóng quân tại Quảng Bình. Đội Điều trị 14 khi đó có nhiệm vụ như một bệnh viện dã chiến, tiếp nhận và cấp cứu thương binh từ các trọng điểm trên tuyến đường 12 và 15. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, máy bay địch đánh phá liên tục, cơ sở vật chất thiếu thốn, đội ngũ y bác sĩ vẫn phải làm việc trong cường độ rất cao. Trong giai đoạn cao điểm 1966–1967, có những ngày bác sĩ Tạ Lưu phải trực tiếp thực hiện phẫu thuật liên tục hơn 10 giờ đồng hồ, kéo dài nhiều ngày không nghỉ. Ông cùng đồng đội luôn trong trạng thái sẵn sàng “giành giật sự sống” cho thương binh giữa ranh giới mong manh của sinh tử. Trong nhiều ca mổ khó, khi thiếu thốn trang thiết bị, ông đã mạnh dạn áp dụng các kỹ thuật gây mê nội khí quản, truyền máu trực tiếp, truyền tĩnh mạch ngược chiều… dù biết trước rủi ro rất lớn. Ông từng chia sẻ rằng, chỉ cần còn một tia hy vọng cứu sống bệnh nhân thì phải dốc hết khả năng của người thầy thuốc. Không chỉ giỏi chuyên môn, bác sĩ Tạ Lưu còn là người luôn xông xáo trên những cung đường nguy hiểm để tìm kiếm và cứu chữa thương binh. Có lần, ông cùng đồng đội vượt rừng, vượt suối trong điều kiện địch đánh phá liên tục để kịp thời tiếp cận một ca thương nặng ở tuyến trước và thực hiện ca mổ cấp cứu thành công. Một trong những dấu mốc quan trọng là ca phẫu thuật tại khu vực Xuân Sơn, khi ông cùng kíp mổ di chuyển gần 90km trong điều kiện bom đạn rình rập để cứu một chiến sĩ bị thương nặng. Ca mổ kéo dài đến nửa đêm và đã giúp bệnh nhân qua khỏi cơn nguy kịch, tiếp tục trở lại đơn vị chiến đấu. Từ thực tiễn chiến đấu, Đội Điều trị 14 đã phát triển lực lượng phẫu thuật cơ động tiền phương, sẵn sàng bám sát các đơn vị chiến đấu để cấp cứu “thời điểm vàng”. Bác sĩ Tạ Lưu cùng đồng đội như bác sĩ Lê Văn Đính đã góp phần cứu sống hàng nghìn thương binh trên tuyến lửa Trường Sơn. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, năm 1969, bác sĩ Tạ Lưu vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tập thể Đội Điều trị 14 cũng được trao tặng danh hiệu cao quý này vào năm 1973. Dù đã trải qua nhiều cương vị công tác, ông vẫn luôn giữ sự khiêm tốn, coi mình chỉ là “một viên gạch nhỏ” trong công trình vĩ đại của Trường Sơn. Đến tận tuổi xế chiều, ông vẫn tiếp tục viết sách, sáng tác và ghi lại những câu chuyện về đồng đội, về một thời chiến đấu gian khổ nhưng đầy tự hào của người thầy thuốc quân y.