TẠ QUANG BỬU – "KIẾN TRÚC SƯ" QUÂN SỰ VÀ TRI THỨC UY BÁC THỜI HOA LỬA
TẠ QUANG BỬU – "KIẾN TRÚC SƯ" QUÂN SỰ VÀ TRI THỨC UY BÁC THỜI HOA LỬA
Trong ký ức "thời hoa lửa", Tạ Quang Bửu (1910 – 1986) là một hình mẫu trí thức cách mạng kiệt xuất — người dùng tri thức bách khoa, tư duy khoa học đỉnh cao để phụng sự quân đội và nền giáo dục Việt Nam.
1. Nhà khoa học Tây học dấn thân theo cách mạng
Tốt nghiệp đại học tại Pháp và Anh về Toán, Lý, Bách khoa, ông Tạ Quang Bửu từ bỏ sự nghiệp rộng mở ở phương Tây để trở về nước dạy học. Khi Cách mạng Tháng Tám nổ ra, ông lập tức dấn thân, trở thành Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (khi mới 36 tuổi) và là một trong những người đặt nền móng xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam hiện đại.
2. "Bộ óc khoa học" phá giải vây hãm bom đạn
Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, ông là "người tháo gỡ" các bài toán khoa học quân sự cam go nhất.
Ông trực tiếp chỉ đạo nghiên cứu, cải tiến và sản xuất các loại khí tài, vũ khí tự tạo như súng SKZ, bazooka cho chiến trường.
Trong cuộc chiến chống phong tỏa sông biển miền Bắc của Mỹ, ông cùng các nhà khoa học trẻ giải mã thành công cơ chế nổ của thủy lôi và bom từ trường, giúp khai thông luồng lách, giữ vững mạch máu giao thông vận tải.
3. Người kiến tạo nền giáo dục đại học hiện đại
Trên cương vị Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, ông là người khởi xướng việc đưa các phương pháp giảng dạy hiện đại, hiện đại hóa giáo trình Toán - Lý, và đặc biệt là đề xuất gửi hàng nghìn học sinh, sinh viên giỏi sang Liên Xô và Đông Âu đào tạo — tạo nên nguồn lực trí thức nòng cốt xây dựng đất nước sau ngày hòa bình.
Từ một tri thức Tây học đến vị Thứ trưởng Quốc phòng kiệt xuất và người thầy của nhiều thế hệ, Tạ Quang Bửu là minh chứng rực rỡ cho tinh thần: Dùng trí tuệ đỉnh cao làm vũ khí giữ nước.
