TẠ QUANG BỬU – NHÀ BÁC HỌC ĐI TỪ TOÁN HỌC ĐẾN BÀN ĐÀM PHÁN GENÈVE

Giáo sư Tạ Quang Bửu là một trong những trí thức đặc biệt nhất của Việt Nam thế kỷ XX. Ông thông thạo nhiều lĩnh vực, từ toán học, vật lý, kỹ thuật đến ngoại ngữ, giáo dục và quân sự.

Ông từng học tại những trường đại học nổi tiếng ở Pháp và Anh. Với trình độ ấy, Tạ Quang Bửu hoàn toàn có thể lựa chọn con đường học thuật thuận lợi.

Nhưng ông trở về phục vụ đất nước.

Trong những năm đầu của chính quyền cách mạng, Tạ Quang Bửu được giao nhiều trọng trách. Từ năm 1947 đến 1948, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, sau đó nhiều năm làm Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Điều đặc biệt là một nhà toán học lại tham gia rất sâu vào lĩnh vực quân sự.

Trong kháng chiến, ông nghiên cứu nhiều tài liệu khoa học – kỹ thuật hiện đại, theo dõi các vấn đề về vũ khí, thông tin và kỹ thuật phục vụ quốc phòng.

Nhưng có lẽ một trong những khoảnh khắc lịch sử đáng nhớ nhất của Tạ Quang Bửu diễn ra năm 1954.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông tham gia phái đoàn Việt Nam tại Hội nghị Genève về Đông Dương. Với tư cách đại diện Bộ Quốc phòng, Tạ Quang Bửu ký các văn bản quân sự liên quan đến việc đình chỉ chiến sự.

Một người từng miệt mài với những công thức toán học nay ngồi ở bàn đàm phán quốc tế để xử lý những vấn đề ảnh hưởng tới vận mệnh đất nước.

Sau hòa bình, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong giáo dục và khoa học, trong đó có việc trở thành Giám đốc đầu tiên của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội và sau này là Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp.

Tạ Quang Bửu cho thấy một trí thức lớn không bị giới hạn trong một chuyên ngành.

Khi đất nước cần, ông có thể nghiên cứu toán học, quản lý quốc phòng, tham gia ngoại giao rồi trở lại xây dựng trường đại học.

Cuộc đời Tạ Quang Bửu là minh chứng rằng tri thức càng rộng thì trách nhiệm với đất nước càng lớn. Người trí thức không chỉ hỏi mình biết bao nhiêu, mà còn phải hỏi những điều mình biết có thể giúp ích gì cho cộng đồng.