Tạ Quang Bửu – Nhà khoa học tận tâm với đất nước
Người sưu tầm: Triệu Thị Ánh Dương
Tạ Quang Bửu – Nhà khoa học tận tâm với đất nước
Giáo sư Tạ Quang Bửu (1910–1986) là một trí thức tiêu biểu của Việt Nam thế kỷ XX. Ông có nhiều đóng góp trong khoa học, quốc phòng, giáo dục và đào tạo, đặc biệt trong những năm đầu xây dựng đất nước sau Cách mạng Tháng Tám.
Một trí thức có nền tảng khoa học vững vàng
Tạ Quang Bửu sinh ngày 23/7/1910 tại thôn Hoành Sơn, xã Nam Hoành, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng về khả năng học tập. Năm 1929, ông đỗ đầu Tú tài bản xứ và Tú tài Tây ban Toán, sau đó được nhận học bổng sang Pháp học. Ông tiếp tục nghiên cứu Toán học và Vật lý tại Pháp và Anh.
Năm 1934, ông trở về nước và tham gia giảng dạy. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông tham gia Chính phủ và được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Từ năm 1946, ông giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; sau đó từng đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp.
Đóng góp cho khoa học và giáo dục
Không chỉ hoạt động trong lĩnh vực quốc phòng, Tạ Quang Bửu còn dành nhiều tâm huyết cho việc xây dựng nền khoa học và giáo dục đại học Việt Nam.
Từ 1956 đến 1961, ông giữ chức Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Sau đó, ông đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, góp phần xây dựng hệ thống đào tạo nhân lực khoa học, kỹ thuật cho đất nước.
Ông cũng tham gia nhiều công việc liên quan đến khoa học kỹ thuật và từng góp phần chỉ đạo những nhiệm vụ kỹ thuật quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ.
Một cuộc đời tận tâm
Tạ Quang Bửu qua đời ngày 21/8/1986, thọ 76 tuổi. Năm 1996, ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I về khoa học và công nghệ.
Cuộc đời Giáo sư Tạ Quang Bửu để lại dấu ấn ở nhiều lĩnh vực: khoa học, giáo dục, quốc phòng và xây dựng đất nước. Ông là hình ảnh tiêu biểu của một trí thức dành tài năng và tâm huyết phục vụ Tổ quốc.
“Làm gì trong lúc sống” – quan niệm được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia dẫn lại từ tác phẩm Sống của ông – cũng phần nào thể hiện cách ông nhìn nhận trách nhiệm của một người trí thức đối với cuộc đời và đất nước.
